Asosiy sabablar

Narxlarning keskin koʻtarilishiga aviatsiya yoqilgʻisi qimmatlashi va Fors koʻrfazidagi asosiy aviatsiya xablari ishidagi uzilishlar sabab boʻlgan. Xususan, Hormuz Strait orqali dunyo neftining 20% dan ortigʻi tashiladi. Ushbu yoʻnalishdagi cheklovlar yoqilgʻi bozoriga kuchli bosim oʻtkazdi.

Bir oy ichida aviatsiya kerosini narxi 83% ga, yil davomida esa 94% ga oshgani qayd etilmoqda.

Logistika zanjiriga taʼsir

Mintaqadagi infratuzilmaga berilgan zarbalar ham vaziyatni yanada ogʻirlashtirdi. Yevropa va Osiyo oʻrtasidagi yuk tashishda muhim oʻrin tutuvchi Dubay va Doha aeroportlari cheklangan tartibda ishlamoqda.

Bu esa global logistika zanjirlarining izdan chiqishiga olib keldi:

* Janubiy Osiyodan Yevropaga tashuvlar — 82% gacha qimmatladi
* Shimoliy Amerikaga yetkazib berish — 1 kg uchun 4,05 dollardan 6,42 dollargacha oshdi
* Yevropadan Yaqin Sharqqa yoʻnalishlar — 55% ga qimmatladi

Eng koʻp zarar koʻrgan sohalar

Narxlarning oshishi ayniqsa farmatsevtika, elektronika va kiyim-kechak sohalariga kuchli taʼsir qildi. Xususan, Hindistondan dori-darmon yetkazib berish zanjiri zaiflashgan. Bu mamlakatda farmatsevtika eksporti yillik 30 milliard dollardan oshadi.

Vaziyat global logistika tizimi Hormuz Strait kabi tor geografik nuqtalarga va Fors koʻrfazidagi aviatsiya xablariga qanchalik bogʻliq ekanini yana bir bor koʻrsatdi.

Ayniqsa, farmatsevtika sohasi eng nozik yoʻnalish sifatida qayd etilmoqda — bu yerda vaqt zaxirasi cheklangan boʻlib, har qanday kechikishlar bozorlar va sogʻliqni saqlash tizimiga bevosita taʼsir qiladi.

Muallif: Aziz SOLIYeV

#aviatashuv

Erondagi urush fonida aviatashuvlar narxi keskin oshdi