Dastlab internetda korrupsiya, tengsizlik va hukumatning ijtimoiy tarmoqlarni cheklashga urinishlariga qarshi boshlangan norozilik tez orada Katmandu va boshqa shaharlarda ommaviy namoyishlarga aylandi.

Z-avlodi boshchiligidagi yosh namoyishchilar Maytigxar, Ratna Park va Nyu-Baneshvarda toʻplanib, Discord va boshqa platformalar orqali safarbarlik uyushtirgan. Ular “Mamlakat kelajagini biz hal qilamiz”, deya bayonot berishgan.

Avvalgi siyosiy partiyalar tomonidan tashkil etilgan noroziliklardan farqli ravishda, bu harakat bank xodimlaridan tortib taksi haydovchilari, talabalar va dehqonlar farzandlarigacha boʻlgan turli ijtimoiy qatlamlarni birlashtirgan. Bu lidersiz yoshlar harakati sifatida namoyon boʻlgan.

“Bu harakat shundan dalolat beradiki, endilikda har qanday mansabdor shaxs noqonuniy ish qilishdan oldin ikki karra oʻylab koʻradi”, — degan Z-avlodi vakili Bikas Yadav.

“Yangi”lar gʻalabasi

2026 yil 5 mart kuni hukumat agʻdarilganidan keyin oʻtkazilgan ilk saylov boʻlib oʻtdi. Yoshlar boshchiligidagi qoʻzgʻolondan keyingi bu saylovda 35 yoshli sobiq reper, hozirda siyosatchi boʻlgan Balendra Shoh katta gʻalabaga erishmoqda.

Uning Nepal markaziy “Rastriya Svatantra” partiyasi (RSP) saylovda koʻpchilik ovozni qoʻlga kiritdi. Rasmiy natijalar va tendensiyalarga koʻra, partiya yirik ustunlik bilan ilgarilamoqda.

Payshanba kuni boʻlib oʻtgan saylovlarda parlament quyi palatasi — Vakolatchilar palatasining 275 nafar yangi aʼzosi saylandi. Ularning 165 nafari toʻgʻridan-toʻgʻri saylov orqali, 110 nafari esa proporsional vakillik tizimi asosida tanlangan.

Shohning partiyasi 153 ta toʻgʻridan-toʻgʻri saylov okrugidan kamida 117 tasida gʻalaba qozongan va Nepal Saylov komissiyasi maʼlumotlariga koʻra yana sakkizta okrugda peshqadamlik qilmoqda.

“Balen” taxallusi bilan tanilgan reper Shoh janubi-sharqiy okrugda sobiq bosh vazir Xadga Prasad Sharma Olini magʻlub etdi. Oʻtgan yilgi norozilik namoyishlarida agʻdarilgan marksistlar boshchiligidagi hukumat rahbari boʻlgan Oli raqibidan deyarli toʻrt barobar kam ovoz olgan.

Shohning 74 yoshli Oli ustidan qozongan gʻalabasi va Katmandu merligidan bosh vazirlikka daʼvogar darajasiga koʻtarilishi Nepal siyosiy tarixidagi eng kutilmagan natijalardan biri boʻldi.

Saylovoldi kampaniyasida Shoh asosan kambagʻal nepalliklarning sogʻliqni saqlash va taʼlim masalalarini ilgari surdi. Uning kampaniyasi anʼanaviy siyosiy partiyalarga qarshi kuchaygan jamoatchilik noroziligi fonida olib borildi.

Qoʻshni Hindiston bosh vaziri Narendra Modi Nepalda saylovlar tinch va muvaffaqiyatli oʻtganini mamlakatning “demokratik yoʻlidagi iftixorli lahza” deb atadi.

“Nepallik opa-singillarim va aka-ukalarim oʻz demokratik huquqlaridan shunchalik faol foydalanayotganini koʻrish quvonarli”, — deb yozdi Modi X ijtimoiy tarmogʻida.

Tizimni oʻzgartiruvchi “isyonkor ruh”

Balendra Shoh qurilish muhandisi sifatida tahsil olgan. Keyinchalik u Nepaldagi eng mashhur reperlardan biriga aylangan. U korrupsiya va tengsizlikka qarshi ijtimoiy mazmundagi qoʻshiqlar ijro etgan.

Bu qoʻshiqlar 2025 yil sentabridagi Z-avlodi norozilik namoyishlarining ramziga aylandi.

2022 yilda Shohning Katmandu shahri meri etib saylanishi ham siyosiy tizim uchun katta zarba sifatida baholangan edi. U asos solgan partiya ham oʻsha yili tashkil etilgan boʻlib, tizimga qarshi gʻoyalar asosida shakllangan.

Partiyaning saylovoldi kampaniyasi yuqori darajada tashkil etilgan. Ijtimoiy tarmoqlarda 660 dan ortiq faol ishtirokchi ish olib borgan. Shuningdek, Nepal diasporasi, ayniqsa AQShdagi homiylar tomonidan katta moliyaviy yordam koʻrsatilgan.

“Xalq eski, porahoʻr siyosatchilardan charchadi”, — dedi partiya aʼzosi Birendra Kumar Mehta.

Sentabr oyida hukumatning ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlashga urinishi sabab boshlangan norozilik namoyishlari tez orada korrupsiya va iqtisodiy tanazzulga qarshi ommaviy harakatga aylandi. Bu tartibsizliklar oqibatida kamida 77 kishi halok boʻlgan.

Balendra Shoh norozilik namoyishlarining ramziy yetakchisiga aylandi. Uning “Men Nepal tabassumini koʻrmoqchiman, men nepalliklar baxtini koʻrmoqchiman” degan soʻzlar bilan boshlanadigan “Nepal Haseko” (“Nepal tabassumi”) qoʻshigʻi namoyishlar davrida keng tarqalgan.

Reperning siyosatdagi gʻalabasi mamlakatda avlodlar oʻrtasidagi tafovut kuchayib borayotganini ham koʻrsatmoqda.

Nepalning qariyb 30 millionlik aholisining 40 foizdan ortigʻini 35 yoshgacha boʻlganlar tashkil etadi. Biroq mamlakatdagi asosiy siyosiy rahbariyat hanuz 70 yoshdan oshgan siyosatchilardan iborat.

Nepallik jurnalist Pranaya Rana “Al-Jazira” nashriga bergan intervyusida Shoh timsolida “koʻplab yosh nepalliklar izlayotgan tizimni oʻzgartiruvchi isyonkor ruh mujassam” ekanini taʼkidladi.

Muallif: Isomiddin JUMANAZAROV

#nepal

Endi Nepalni reper boshqarishi mumkin: Balendra Shoh saylovda eng koʻp ovoz toʻpladi