updated: 22.03.2026, 17:17

Олимлар аллергия билан суицидал фикрлар ўртасидаги боғлиқликни аниқлашди

АҚШлик тадқиқотчилар мавсумий аллергия ва ўз жонига қасд қилиш ҳолатлари сонининг ўсиши ўртасида боғлиқлик мавжудлигини аниқлашди. 12 йиллик маълумотлар таҳлили шуни кўрсатдики, чанг даражаси юқори бўлган кунларда суицид хавфи 5–8 фоизга ошади. Айниқса, руҳий касалликка чалинган одамлар бу ҳолатга кўпроқ мойил бўлади.

Олимлар аллергия билан суицидал фикрлар ўртасидаги боғлиқликни аниқлашди

Фото: Ситуативное

АҚШнинг Уэйн университети олимлари хулосаларига кўра, мавсумий аллергия фақат жисмоний эмас, балки руҳий саломатликка ҳам таъсир кўрсатиши мумкин. ScienceDirect журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, чанг даражаси юқори бўлган даврларда мамлакатда суицид ҳолатлари сезиларли даражада кўпайган.

Мутахассислар 2006–2018 йиллар оралиғида мамлакатнинг 34 йирик шаҳри бўйича маълумотларни таҳлил қилиб, чанг миқдори билан суицид статистикасини таққослашди. Натижада қуйидагилар аниқланди:

– чанг миқдори ўртача бўлган кунларда суицид ҳолатлари «тоза» кунларга нисбатан 5,5% га кўпайган;
– чанг концентрацияси энг юқори бўлган кунларда — 7,4% га;
– руҳий касалликлари бор шахслар орасида эса — 8,6% гача ўсиш кузатилган.

Тадқиқотнинг етакчи муаллифи, профессор Шушан Данагуляннинг таъкидлашича, ҳатто кўз қичиши, бурун оқиши ёки йўтал каби “оддий” симптомлар ҳам уйқуни бузиши, диққатни пасайтириши ва кайфиятни тушириши мумкин — буларнинг барчаси суицид хавфини кучайтирадиган омиллар ҳисобланади.

Шунингдек, олимлар Google фойдаланувчиларининг фаолиятини ҳам таҳлил қилишди. Чанг даражаси юқори бўлган кунларда аллергия, депрессия ва суицид ҳақидаги изланишлар сони кескин ошган. Бу ҳам мавсумий аллергиянинг инсон руҳиятига таъсирини қўшимча равишда тасдиқлайди.

АҚШнинг CDC маълумотларига кўра, тахминан 81 миллион америкалик мавсумий аллергиядан азият чекади — бу ҳар тўртинчи катта ёшли ва ҳар бешинчи болани ташкил этади.

Шунингдек, 2007–2018 йиллар оралиғида АҚШда суицид даражаси 37% га ошган. 2023 йилда 1,5 миллиондан ортиқ уриниш қайд этилган, 49 минг киши эса ҳаётини суицид билан якунлаган. Бу кўрсаткич суицидни мамлакатдаги ўлим сабаблари орасида 11-ўринга чиқарган.

Олимларнинг таъкидлашича, мавсумий аллергияни арзон ва самарали дори воситалари орқали назорат қилиш мумкин. Агар бу даволаш усули ҳатто қисман бўлса ҳам суицид хавфини камайтирса, бу жуда муҳим натижа ҳисобланади.

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Йирик аварияларнинг олдини олиш учун қуйидаги ҳудудларда свет 2 соатгача ўчирилиши мумкин — Энергетика вазирлиги

Сўнгги кунларда юртимизда кузатилаётган аномал иссиқ ҳаво электр энергияси истеъмолининг кескин ошишига сабаб бўлмоқда, натижада электр тармоқлари ўта юқори юклама остида ишламоқда. Буни олдини олиш мақсадида бир қатор ҳудудларда қисқа муддатли мажбурий чекловлар жорий этилди. 

Ўзбекистон

17.07.2026, 15:54

Канададаги ўрмон ёнғинлари тутуни АҚШнинг шимоли-шарқини қоплади

Канада ва Буюк кўллар минтақасидаги ўрмон ёнғинларидан чиққан тутун АҚШ шимоли-шарқигача етиб бориб, Нью-Йорк шаҳрини қоплади — бу эса икки кундан сўнг усти очиқ стадионда бўлиб ўтадиган Жаҳон чемпионати финали арафасида ҳаво сифати билан боғлиқ хавотирларни кучайтирмоқда. 

Жаҳон

17.07.2026, 14:23

15 ёшга тўлмаган болаларнинг ишлаши қонунийми?

Қонунга кўра, меҳнат шартномаси асосида 16 ёшдан бошлаб ишлаш мумкин. Аммо айрим ҳолларда 15 ёшга тўлмаганларга ҳам ишлашга рухсат этилади.

Ўзбекистон

17.07.2026, 14:07

Ипотека тўлаётганлар учун солиқ имтиёзи автоматик тартибда берилиши режалаштирилмоқда

Ҳукумат қарори лойиҳасига кўра, 2027 йил 1 январдан бошлаб ипотека кредитини қоплашга йўналтирилган даромадлар учун бериладиган солиқ имтиёзларини проактив (автоматик) тартибда қўллаш жорий этилиши режалаштирилмоқда.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 12:35

Ўзбекистон венчур инвестициялар ўсиши бўйича дунёда биринчи бўлди

Dealroom.co платформаси томонидан эълон қилинган Q2/H1 2026 Venture Capital Report ҳисоботида маълум қилинди.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 09:53

Британия 16 ёшгача бўлганларга энергетик ичимликлар сотишни тақиқламоқда

Вазирларнинг таъкидлашича, Англияда ҳар куни 100 мингга яқин бола шундай ичимликларни истеъмол қилади.

Жаҳон

17.07.2026, 09:44

Ўзбекистонда реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарларга янги чекловлар жорий этилади

Мобил телефонларга реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарномаларини юбориш тартиби ўзгармоқда. Эндиликда реклама фақат абонентнинг розилиги билан юборилади.

Ўзбекистон

16.07.2026, 17:35

Ўзбекистонда кутубхоналар сони ошмоқда

Янгиланган статистикага кўра, Ўзбекистонда бир йил ичида кутубхоналар сони 2 764 тага кўпайган.

Маданий

16.07.2026, 16:47

Айрим Исроил амалдорлари урушни чўзмоқчи — АҚШ вице-президенти

Вице-президент Жей Ди Венснинг янги баёноти АҚШ ва Исроил ўртасидаги келишмовчилик тобора ошиб бораётганини кўрсатмоқда.

Сиёсат

16.07.2026, 15:54

Беш йил аввалги башорат: Аргентина Испанияни 3:2 ҳисобида ютади

Жаҳон чемпионати финалида Аргентина ва Испания рўпара келиши маълум бўлиши биланоқ, "Х" ижтимоий тармоғидаги беш йил аввалги бир пост қайта вирусга айланди.

Спорт

16.07.2026, 15:16

Якуний тинчлик учун Арманистон конституциясини ўзгартириши керак — Боку

Озарбайжон расмийсининг айтишича, Боку ва Ереван ўртасида якуний тинчлик битими имзоланмаётганига 2 сабаб бор: Арманистон Конституциясидаги Тоғли Қорабоғга оид бандлар ва “Трамп йўлаги”.

Сиёсат

16.07.2026, 14:45

Тошкентда Мустақиллик шоҳ кўчаси яна 16 кунга ёпилади

Мирзо Улуғбек тумани Мустақиллик шоҳ кўчасида қурилиш-таъмирлаш ишлари босқичма-босқич амалга оширилмоқда. Ишларнинг аввалги босқичида кўчанинг бир томонидаги қатнов қисми таъмирланиб, йўл қопламаси янгиланган.

Ўзбекистон

16.07.2026, 11:40

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?

Давлат олийгоҳларига ўқишни кўчириш истагида бўлган талабалар миллий ва халқаро сертификатларга эга бўлса, табақалаштирилган ёки максимал балл олишлари мумкин.

Таълим

16.07.2026, 11:37

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди

Хабар қилинишича, бунга Бош давлат санитария врачининг 2026 йил 14 июлдаги 01-7609-сонли кўрсатма хати асос қилиб олинган. 

Таълим

16.07.2026, 11:28

Россияда мигрантлар геолокацияси кузатилиши учун махсус смартфон сотиб олишга мажбурланиши мумкин

Россияга узоқ муддатга ишлашга келувчи хорижликлар энди геолокацияси кузатиб бориладиган махсус мобил телефон сотиб олишга мажбур бўлиши мумкин. Бу орқали ҳокимият мигрантларнинг қаерда эканлиги ва ҳужжатлари муддатини доимий назоратда тутади. 

Жаҳон

16.07.2026, 10:52

Туркманистон Ўзбекистон SIM-карталарига қарши рейд бошлади

Туркманистонда Ўзбекистон SIM-картасидан фойдаланиш нафақат катта жарима, балки жосуслик айбловига ҳам сабаб бўлиши мумкин.

Жаҳон

15.07.2026, 17:58

Европа Иттифоқи ва Украина дрон ишлаб чиқариш бўйича келишувга эришди

Уруш қийинчиликларида шаклланган Украина тажрибаси энди Европа Иттифоқи ҳимоясига ҳам ҳисса қўшади.

Жаҳон

15.07.2026, 16:51

Ўзбекистонда “Шажара” ахборот тизими ишга туширилади

Энди аждодларингиз ҳақидаги архив маълумотларини онлайн топиш ва оилангиз шажарасини яратиш мумкин бўлади.

Ўзбекистон

15.07.2026, 15:40

АҚШ Эрон портларига блокада жорий этди

Эроннинг айтишича,  АҚШ вақтинчалик сулҳ келишувини йўққа чиқарган. Трамп эса Эронни “Биринчи бўлиб ўқ узиш”да айблади.

Сиёсат

15.07.2026, 15:11

“Ташаббусли бюджет”нинг иккинчи мавсуми бошланди

Бугун, 15 июлдан “Ташаббусли бюджет” жараёнининг 2026-йилги иккинчи мавсуми учун лойиҳаларни қабул қилиш бошланди.

Ўзбекистон

15.07.2026, 14:10

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →