Ўзбекистонда ўртача иш ҳақи 18 фоизга ўсди

Ўзбекистонда 2026-йил январь–сентябрь ойларида ўртача ойлик номинал ҳисобланган иш ҳақи 7 274,1 минг сўмни ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 18,0 фоизга ўсган (қишлоқ хўжалиги корхоналари ҳамда кичик тадбиркорлик субъектларини ҳисобга олмаган ҳолда). Бу ҳақда Миллий статистика қўмитаси маълумот берди.

Иқтисодий фаолият турлари бўйича ўртача ойлик

Ўртача ойлик номинал иш ҳақи иқтисодий фаолият турлари бўйича таҳлил қилинганда, энг юқори ўсиш суръати ташиш ва сақлаш соҳасида қайд этилди.

Медиана иш ҳақи кўрсаткичи

2026-йил январь–август ойларида (қишлоқ хўжалиги корхоналари ҳамда кичик тадбиркорлик субъектларини ҳисобга олмаган ҳолда) республика бўйича медиана иш ҳақи 4 166,3 минг сўмни ташкил этди.

Медиана иш ҳақи — иш ҳақи олувчи ходимларнинг ярми ундан кам, қолган ярми эса ундан кўп иш ҳақи оладиган миқдор.

Ҳудудлар кесимида медиана иш ҳақининг энг юқори кўрсаткичи Тошкент шаҳрида қайд этилган бўлиб, 6 791,2 минг сўмни, энг паст кўрсаткич эса Сирдарё вилоятида 2 998,4 минг сўмни ташкил этди.

Иқтисодий фаолият турлари бўйича медиана иш ҳақининг энг юқори кўрсаткичи банк, суғурта, лизинг, кредит ва воситачилик фаолиятида қайд этилган бўлиб, 11 363,9 минг сўмни, энг паст кўрсаткич эса яшаш ва овқатланиш бўйича хизматларда 2 860,0 минг сўмни ташкил этди.

Ўртача иш ҳақи ва медиана: уларнинг фарқи нимада?

Иш ҳақи даражасини баҳолашда ўртача иш ҳақи ва медиана кўрсаткичларидан фойдаланилади. Ҳар иккиси иш ҳақига оид бўлса-да, турлича ҳисобланади ва турли мазмунни ифодалайди.

Ўртача иш ҳақи қандай ҳисобланади?

Ходимларга ҳисобланган жами иш ҳақи уларнинг ўртача сонига бўлинади.

Масалан, 5 нафар ходимнинг ойлик иш ҳақи қуйидагича бўлсин:

— 3 млн сўм;

— 4 млн сўм;

— 5 млн сўм;

— 6 млн сўм;

— 22 млн сўм.

Уларнинг жами иш ҳақи 40 млн сўмни ташкил этади. Ушбу сумма 5 нафар ходимга бўлинса, ўртача иш ҳақи 8 млн сўм бўлади.

Юқори иш ҳақи олувчи ходимларнинг даромади ўртача кўрсаткични сезиларли ошириши мумкин.

Иш ҳақининг медиана миқдори нима?

Медианани аниқлаш учун ходимларнинг иш ҳақи энг камидан энг кўпига қараб тартибланади. Қаторнинг айнан ўртасида жойлашган қиймат медиана ҳисобланади.

Юқоридаги мисолда ўртада турган қиймат 5 млн сўм. Демак, иш ҳақининг медиана миқдори 5 млн сўмни ташкил этади.

Медиана ходимларнинг ярми ушбу миқдордан кам, қолган ярми эса ундан кўп иш ҳақи олишини англатади.

Ўртача иш ҳақи меҳнатга ҳақ тўлашнинг умумий даражаси ва ўзгаришини баҳолаш имконини беради. Медиана эса иш ҳақи ходимлар ўртасида қандай тақсимланганини ва тақсимотнинг ўрта нуқтасини кўрсатади.

Ўзбекистонда ҳам Миллий статистика қўмитаси томонидан ўртача иш ҳақи билан бир қаторда медиана иш ҳақини ҳисоблаш йўлга қўйилди. Бу иш ҳақи даражасини янада тўлиқроқ баҳолаш имконини бериши айтилмоқда.