updated: 22.03.2026, 19:20

Баланд минорали уйлар қандай қурилади?

Дунёда қурилган энг баланд бинолар тажрибаси шуни кўрсатадики, осмонўпар уйлар ягона қолип асосида эмас, балки ҳар бир ҳудуднинг иқлими, зилзила хавфи ва шамол босимига мос ҳолда лойиҳаланади.

Жаҳон

14.01.2026, 13:09

Улашиш:

Баланд минорали уйлар қандай қурилади?

Дунёдаги энг баланд бинолар мисолида 100+ қаватли иншоотлар тизими

 

Замонавий шаҳарсозликда 100 қаватли ва ундан баланд бинолар архитектура рамзига айланди. Бундай иншоотлар фақат баландлиги билан эмас, балки мураккаб муҳандислик ечимлари, аниқ ҳисоб-китоб ва илғор технологиялар билан ажралиб туради. 

Пойдевор ва қуйи конструкциялар

100 қаватли бинолар қурилиши чуқур ва мустаҳкам пойдевордан бошланади. Масалан, Бурж Халифа пойдевори 50 метрдан ортиқ чуқурликда қуйилган бўлиб, у миллионлаб тонна юкни кўтаришга мўлжалланган. Шу каби, Абраж ал-Байт соат минораси ҳам Макка шаҳридаги геологик шароитни ҳисобга олган ҳолда кенг ва қалин темир-бетон пойдевор устига қурилган.

Бу босқичда асосий вазифа — иншоот оғирлигини ер қатламларига тенг тақсимлаш ва зилзила таъсирини минималлаштиришдан иборат.

Марказий бетон ядро ва қаватлар бўйича ўзгариш

Дунёдаги деярли барча осмонўпар биноларда марказий темир-бетон ядро мавжуд. У лифтлар, зинапоялар ва муҳандислик коммуникациялари жойлашган асосий таянч ҳисобланади.

Масалан, Шанхай минораси биноларида ички бетон ядро ташқи пўлат каркас билан бирлаштирилган. Қуйи 50–60 қаватларда бетон деворлар асосий юк кўтарувчи вазифани бажаради, кейинчалик эса конструкция енгиллаштирилади.

Пинъань молия маркази мисолида эса 60-қаватдан юқорида пўлат устунлар ва mega-column тизими фаол қўлланилган. Бу бинога 600 метрга яқин баландликка чиқиш имконини берган.

 

Шамол ва зилзилага қарши тизимлар

 

Баланд биноларнинг асосий муаммоси — шамол таъсири. Шу сабабли дунёдаги энг баланд иншоотларда махсус тизимлар жорий этилган. Шанхай минораси айланма шаклда лойиҳаланиб, шамол босимини қарийб 25 фоизга камайтиради. Унда 1 000 тоннадан ортиқ оғирликка эга Tuned Mass Damper (бинога осилган ёки ўрнатилган улкан “оғир юк”) ўрнатилган.

Зилзила хавфи юқори бўлган ҳудудларда қурилган Лотте Ворлд минораси эса бир нечта Outrigger (белбоғ) қаватлари ва махсус дамперлар орқали тебранишни юмшатади. Бу тизимлар бинога маълум даражада “ҳаракатланиш” имконини бериб, бузилиш хавфини камайтиради.

 

Юқори қаватлар ва фасад ечимлари

 

100 қаватдан юқорида бетондан кўра пўлат конструкциялар устувор аҳамият касб этади. Бурж Халифанинг юқори қисмида айнан енгил металл элементлар қўлланилиб, умумий оғирлик кескин камайтирилган. Деворлар эса асосан юк кўтармайдиган, шиша ва алюминийдан иборат curtain wall тизимида бажарилган.

Бу ечим биноларни нафақат енгил, балки эстетик жиҳатдан ҳам жозибали қилади.

Дунёдаги энг баланд бинолар тажрибаси шуни кўрсатадики, 100 қаватли ва ундан баланд уйлар қурилишида:

  • қуйи қаватларда бетон устувор,
  • ўрта қаватларда аралаш бетон–темир тизими,
  • юқори қаватларда эса пўлат конструкциялар асосий рол ўйнайди.

    Бурж Халифа, Шанхай минораси, Абраж ал-Байт соат минораси, Пинъань молия маркази ва Лотте Ворлд минораси каби иншоотлар осмонўпар бинолар қурилиши аниқ илмий ҳисоб-китоб, замонавий технология ва муҳандислик тафаккури маҳсули эканини яққол намоён этади.

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Кичик бизнес текширувларига уч йиллик мораторий жорий этилади

Ўзбекистонда кичик бизнес субъектларини текширишга уч йиллик мораторий жорий этилиши кутилмоқда. Мазкур чора инсон саломатлиги ёки бошқа тадбиркорларнинг мулкий манфаатларига зарар етказиш хавфи билан боғлиқ текширувларга татбиқ этилмайди.

Иқтисодиёт

18.08.2026, 16:10

Тадбиркорликка оид давлат хизматларининг 50 фоизи “сукут – розилик” тамойилига ўтказилади

Тез орада 30 дан зиёд фаолият тури бўйича лицензия ва рухсатнома бекор қилинади, яна 35 тасини бериш муддати 2-3 карра қисқаради.

Ўзбекистон

18.08.2026, 14:53

Кушнер: ҲАМАС қуролсизланмагунча Ғазо тикланмайди

Дональд Трампнинг куёви бўлган Кушнер 17 август куни Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу билан музокара ўтказди. Учрашувда Ғазода урушни тўхтатиш ва ҳудудни тиклаш бўйича АҚШ томонидан илгари сурилган режа муҳокама қилинган.

Жаҳон

18.08.2026, 14:37

Покистон собиқ бош вазири Имрон Хон қамоқдан шифохонага ўтказилмоқда

Покистон Олий суди қамоқдаги собиқ бош вазир Имрон Хонни тиббий кўрик учун шифохонага ўтказиш ҳақида буйруқ берди. Айтишларича, у ўнг кўзининг кўриш қобилиятини деярли йўқотган.

Жаҳон

18.08.2026, 14:20

Россияда мухолифатга босим кучайди: «Яблоко» сайловдан четлатилди

Россия Олий суди урушга қарши позицияси билан танилган «Яблоко» партиясининг сентябрь ойидаги парламент сайловларида иштирок этишини тақиқлаш ҳақидаги қарор устидан берилган апелляцияни рад этди.

Сиёсат

18.08.2026, 13:40

Вазият: Эрон янги ҳужумларга шай, АҚШ сулҳни узайтирмоқчи эмас

Эрон ва АҚШ ўртасидаги англашув меморандуми самарасиз якунланди. Теҳрон Ҳормуз бўғозида ҳарбий позицияни эгалламоқда, Вашингтон эса музокараларни узайтиришни истамаяпти.

Сиёсат

18.08.2026, 11:50

Ўзбекистон бензин импортини 54 фоизга оширди

Ўзбекистон 2026 йилнинг январь–июль ойларида хориждан 710 минг тонна автомобиль бензини импорт қилди. Бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 248,3 минг тоннага ёки 54 фоизга кўп.

Иқтисодиёт

17.08.2026, 17:25

Эрон АҚШ ультиматумини рад этди

Эрон АҚШ билан эришилган келишувларда «60 кунлик сўнгги муддат» бўлмаганини маълум қилди. Теҳрон ташқи сиёсатда босим, ультиматум ёки белгиланган муддатлар асосида қарор қабул қилмаслигини билдирди.

Жаҳон

17.08.2026, 15:12

Financial Times: Ўзбекистоннинг минтақадаги таъсири кучаймоқда

Financial Times Ўзбекистон ва Марказий Осиё давлатларининг халқаро иқтисодий ва сиёсий жараёнлардаги аҳамияти тобора ортиб бораётганини таҳлил қилди. Нашр Ўзбекистонни муайян соҳаларда йирик давлатлар билан ҳисоблашишга мажбур қиладиган “мини-ўрта давлатлар” қаторида тилга олди.

Ўзбекистон

17.08.2026, 11:25

“Ғазо бизники”: Исроил вазири ҳар кеча Ғазода 30–40 нафар фаластинликни ўлдиришга чақирди

Миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир фаластинликларни Ғазодан бутунлай кўчириб, Исроилни ушбу ҳудудда янги аҳоли пунктлари қуришга чақирди. “У ерда яшашга нолойиқ одамлар бор. Улар ҳатто одам ҳам эмас”, – деди вазир.

Жаҳон

17.08.2026, 10:31

Тошкентда ёнғинни ўчириш вақтида ФВВ қутқарувчиси ҳалок бўлди

15 август куни соат 03:41 да Тошкент шаҳри Учтепа туманидаги «Қуйи Дархон» маҳалласида жойлашган уйлардан бирида ёнғин содир бўлди.

Ўзбекистон

15.08.2026, 17:21

Трамп бекор айтибди, Ҳурмуз АҚШ ҳудуди эмас – Эрон

Эрон АҚШ президенти Дональд Трампнинг Ҳурмуз бўғозини АҚШ ҳудуди деб эълон қилиш ҳақидаги баёнотига кескин жавоб берди.

Сиёсат

15.08.2026, 16:01

Пашиняннинг Зеленский билан суҳбати Кремлни ғазаблантирди

Арманистон бош вазири Никол Пашиняннинг Украина президенти Владимир Зеленский билан телефон орқали суҳбатлашиши Ереван ташқи сиёсатдаги майдонини кенгайтиришга интилаётганидан дарак бўлиши мумкин. 

Сиёсат

15.08.2026, 14:41

Индонезияда 7,7 магнитудали зилзила: камида 20 киши ҳалок бўлди

Индонезиянинг шарқий қисмида, Флорес ороли яқинида 7,7 магнитудали кучли зилзила содир бўлди. Табиий офат оқибатида камида 20 киши ҳалок бўлган, бир неча киши жароҳатланган.

Жаҳон

15.08.2026, 14:15

Трамп бензин қимматлашишидан огоҳлантирди. Эрон муросасиз позицияда

Эрон АҚШни мағлубиятни тан олишга чақирди. Трамп эса Теҳронни “ўта ёвуз” деб атаб, америкаликларни ёқилғи нархи кўтарилишига тайёр туришга ундади.

Сиёсат

15.08.2026, 12:13

Трамп Исроилнинг Сурияга зарбасини тўхтатди

Исроил Сурия ҳудудига янги зарба беришни режалаштирган, бироқ АҚШ президенти Дональд Трамп операция ўтказилишига тўсқинлик қилган. 

Жаҳон

15.08.2026, 10:49

Ўзбекистонга қаердан кўпроқ пул юбориляпти?

2026 йилнинг биринчи ярим йиллигида хориждан Ўзбекистонга келиб тушган пул ўтказмалари 9,3 миллиард долларга етди.

Иқтисодиёт

14.08.2026, 16:32

Хорижда ишлаётган 622 нафар ўзбекистонликнинг пули қайтарилди

Хорижда ишлаётган ўзбекистонликларнинг тўланмай қолган маош ва компенсациялари бўйича мурожаатлари асосида 570 минг доллар ундириб берилди.

Ўзбекистон

14.08.2026, 16:28

Россия Украина темирйўл ва порт иншоотларига, Украина эса Россия нефть маркази ва омборига ҳужум қилди

Москвадаги барча аэропортларда парвозлар вақтинча чекланган. Минтақавий хатар ортгани учун Латвия ва Финляндия ҳам хавфсизлик чораларини кучайтирди. 

Жаҳон

14.08.2026, 16:02

Ўзбекистонга электромобиль импорти ҳажми 2,6 бараварга кўпайди

Маҳсулот етказиб беришнинг асосий ҳажми Хитой ҳиссасига тўғри келди: 37 минг 560 та электромобиль.

Иқтисодиёт

14.08.2026, 14:14

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →