updated: 22.03.2026, 19:20

Баланд минорали уйлар қандай қурилади?

Дунёда қурилган энг баланд бинолар тажрибаси шуни кўрсатадики, осмонўпар уйлар ягона қолип асосида эмас, балки ҳар бир ҳудуднинг иқлими, зилзила хавфи ва шамол босимига мос ҳолда лойиҳаланади.

Жаҳон

14.01.2026, 13:09

Улашиш:

Баланд минорали уйлар қандай қурилади?

Дунёдаги энг баланд бинолар мисолида 100+ қаватли иншоотлар тизими

 

Замонавий шаҳарсозликда 100 қаватли ва ундан баланд бинолар архитектура рамзига айланди. Бундай иншоотлар фақат баландлиги билан эмас, балки мураккаб муҳандислик ечимлари, аниқ ҳисоб-китоб ва илғор технологиялар билан ажралиб туради. 

Пойдевор ва қуйи конструкциялар

100 қаватли бинолар қурилиши чуқур ва мустаҳкам пойдевордан бошланади. Масалан, Бурж Халифа пойдевори 50 метрдан ортиқ чуқурликда қуйилган бўлиб, у миллионлаб тонна юкни кўтаришга мўлжалланган. Шу каби, Абраж ал-Байт соат минораси ҳам Макка шаҳридаги геологик шароитни ҳисобга олган ҳолда кенг ва қалин темир-бетон пойдевор устига қурилган.

Бу босқичда асосий вазифа — иншоот оғирлигини ер қатламларига тенг тақсимлаш ва зилзила таъсирини минималлаштиришдан иборат.

Марказий бетон ядро ва қаватлар бўйича ўзгариш

Дунёдаги деярли барча осмонўпар биноларда марказий темир-бетон ядро мавжуд. У лифтлар, зинапоялар ва муҳандислик коммуникациялари жойлашган асосий таянч ҳисобланади.

Масалан, Шанхай минораси биноларида ички бетон ядро ташқи пўлат каркас билан бирлаштирилган. Қуйи 50–60 қаватларда бетон деворлар асосий юк кўтарувчи вазифани бажаради, кейинчалик эса конструкция енгиллаштирилади.

Пинъань молия маркази мисолида эса 60-қаватдан юқорида пўлат устунлар ва mega-column тизими фаол қўлланилган. Бу бинога 600 метрга яқин баландликка чиқиш имконини берган.

 

Шамол ва зилзилага қарши тизимлар

 

Баланд биноларнинг асосий муаммоси — шамол таъсири. Шу сабабли дунёдаги энг баланд иншоотларда махсус тизимлар жорий этилган. Шанхай минораси айланма шаклда лойиҳаланиб, шамол босимини қарийб 25 фоизга камайтиради. Унда 1 000 тоннадан ортиқ оғирликка эга Tuned Mass Damper (бинога осилган ёки ўрнатилган улкан “оғир юк”) ўрнатилган.

Зилзила хавфи юқори бўлган ҳудудларда қурилган Лотте Ворлд минораси эса бир нечта Outrigger (белбоғ) қаватлари ва махсус дамперлар орқали тебранишни юмшатади. Бу тизимлар бинога маълум даражада “ҳаракатланиш” имконини бериб, бузилиш хавфини камайтиради.

 

Юқори қаватлар ва фасад ечимлари

 

100 қаватдан юқорида бетондан кўра пўлат конструкциялар устувор аҳамият касб этади. Бурж Халифанинг юқори қисмида айнан енгил металл элементлар қўлланилиб, умумий оғирлик кескин камайтирилган. Деворлар эса асосан юк кўтармайдиган, шиша ва алюминийдан иборат curtain wall тизимида бажарилган.

Бу ечим биноларни нафақат енгил, балки эстетик жиҳатдан ҳам жозибали қилади.

Дунёдаги энг баланд бинолар тажрибаси шуни кўрсатадики, 100 қаватли ва ундан баланд уйлар қурилишида:

  • қуйи қаватларда бетон устувор,
  • ўрта қаватларда аралаш бетон–темир тизими,
  • юқори қаватларда эса пўлат конструкциялар асосий рол ўйнайди.

    Бурж Халифа, Шанхай минораси, Абраж ал-Байт соат минораси, Пинъань молия маркази ва Лотте Ворлд минораси каби иншоотлар осмонўпар бинолар қурилиши аниқ илмий ҳисоб-китоб, замонавий технология ва муҳандислик тафаккури маҳсули эканини яққол намоён этади.

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Татаристонда ҳалок бўлган 8 нафар ўзбекистонликнинг жасади олиб келинди

Татаристоннинг Нижнекамск шаҳрида дронлар ҳужуми оқибатида ҳалок бўлган 8 нафар Ўзбекистон фуқаросининг жасади ватанга олиб келинди.

Ўзбекистон

12.08.2026, 17:31

Зеленский: Россия кузги сафарбарликка тайёрланмоқда

Зеленский видеомурожаатида Украина разведкаси Россияда сафарбарликка тайёргарлик кўрилаётгани ҳақида маълумот олганини айтди. Унинг таъкидлашича, бу маълумотлар Россиянинг ички ҳужжатлари билан ҳам тасдиқланган.

Жаҳон

12.08.2026, 14:42

Қозоғистонга кўчиб ўтган ўзбекистонликлар сони камайди

2026 йилнинг биринчи ярмида Ўзбекистондан Қозоғистонга доимий яшаш учун қарийб 2,9 минг киши кўчиб ўтди. Бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 49,2 фоизга камайган ва сўнгги беш йилдаги биринчи ярим йилликлар орасида энг паст натижа бўлган. 

Жаҳон

12.08.2026, 14:17

Ребека Гринспан БМТнинг биринчи аёл Бош котиби бўлиши мумкин

Коста-Рика вакили Ребека Гринспан БМТ Бош котиби лавозими учун курашда асосий номзодлардан бирига айланди. Агар у сайланса, БМТ тарихида ташкилотни бошқарган биринчи аёл бўлади.

Сиёсат

12.08.2026, 11:55

Қирғизистондаги биринчи йирик стадион — «Бишкек Арена» 5 октябрда расман очилади

Қирғизистон пойтахтида қурилаётган мамлакатнинг биринчи йирик замонавий стадиони — «Бишкек Арена» 5 октябрда расман фойдаланишга топширилади.

Спорт

12.08.2026, 11:02

Украина АҚШ илтимосига кўра Россия портидан фойдаланаётган танкерларга ҳужумларни тўхтатди

Қора денгиздаги дрон ҳужумлари нефть компаниялари савдосига таъсир кўрсатди. Қозоғистонда июль ойида нефть қазиб олиш июнь ойига нисбатан 14 фоизга камайган.

Жаҳон

12.08.2026, 10:47

Сурия суди Башар Асадни ўлим жазосига ҳукм қилди

Сурия суди мамлакатнинг собиқ президенти Башар Асадни сиртдан ўлим жазосига ҳукм қилди. Суд уни мамлакатдаги қарийб 14 йил давом этган фуқаролик уруши даврида содир этилган уруш жиноятлари ва инсониятга қарши жиноятларда айбдор деб топган.

Сиёсат

11.08.2026, 17:15

Навоий шаҳри ҳокимлиги AI билан "яратилган" суратлар учун узр сўради

Навоий шаҳри ҳокимлиги «Ҳаёт» маҳалласида амалга оширилган ободонлаштириш ишлари ҳақидаги суратларда сунъий интеллект технологиясидан фойдаланилганини тан олди ва узр сўради. 

Ўзбекистон

11.08.2026, 17:13

Колумбия Исроилнинг Голан тепаликларига даъвосини тан олди

Колумбия Ташқи ишлар вазирлиги 10 август куни Исроилнинг мазкур ҳудуд устидан суверенитетини, шунингдек, ташқи таҳдидлардан ўзини ҳимоя қилиш ҳуқуқини тан олишини маълум қилди.

Жаҳон

11.08.2026, 15:42

Шимолий Корея хакерлари ҳужумларда сунъий интеллектдан фойдаланмоқда

Шимолий Корея разведка хизматларига алоқадор "Kimsuky" хакерлик гуруҳи фишинг ҳужумларида сунъий интеллект ёрдамида яратилган ҳужжатлардан фойдаланмоқда.

Жаҳон

11.08.2026, 13:53

Меҳмонхоналарда ўзбек нонуштаси учун янги мезонлар жорий этилади

Туризм қўмитаси томонидан “Жойлаштириш воситаларида ўзбек нонуштасини тақдим этиш бўйича қўлланма” ишлаб чиқилди.

Маданий

11.08.2026, 12:37

Банк карталарида йирик пул айланмалари ва болалар ҳисобварақлари назорати кучайтирилди

9 августдан тижорат банкларида жиноий даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштиришга қарши ички назорат қоидаларига киритилган ўзгартишлар кучга кирди. 

Иқтисодиёт

11.08.2026, 10:08

Нижнекамскдаги ҳодиса: ўзбекистонликлар дрон ҳужумига учради

Президент Шавкат Мирзиёевнинг топшириғига мувофиқ, Россиянинг Татаристон Республикаси Нижнекамск шаҳрида содир бўлган ҳодиса оқибатларини бартараф этиш ва Ўзбекистон фуқароларига ёрдам кўрсатиш бўйича Ҳукумат комиссияси тузилди.

Ўзбекистон

11.08.2026, 09:03

Қизил китобга 24 та янги тур қўшилмоқда: табиат нима дейди?

Ўзбекистон Қизил китобининг 6-нашрига 24 та янги ўсимлик тури киритилиши режалаштирилмоқда. Бу ўзгаришлар нимани англатади? Нега айнан Қизил китоб?

Ўзбекистон

10.08.2026, 17:19

Burger King ходими «Free Palestine» дегани учун ишдан бўшатилди

АҚШда Burger King ходими мижоз билан тортишувдан сўнг ишдан бўшатилганини айтди. У учун бошланган хайрия акциясида эса қисқа вақт ичида 100 минг доллардан ортиқ маблағ тўпланган.

Жаҳон

10.08.2026, 16:01

Арманистонда йирик сунъий интеллект маркази ишга туширилди

Арманистонда сунъий интеллект учун мўлжалланган йирик ҳисоблаш маркази — Firebird AI Factory ишга туширилди. Лойиҳа NVIDIA’нинг тезлаштирилган ҳисоблаш технологиялари ва Dell Technologies’нинг юқори унумдор AI инфратузилмаси асосида барпо этилган.

Фан-технология

10.08.2026, 14:25

Ўзбекистонда коррупция энг кўп қайси соҳаларда учрайди?

2025 йилда коррупцияга оид жиноятлар бўйича 7 517 нафар шахс жиноий жавобгарликка тортилган. Давлат манфаатларига етказилган зарар 2,9 триллион сўмдан ошган. 

Ўзбекистон

10.08.2026, 14:03

Ўзбекистонга январь-июнь ойларида 21 042 нафар чет эллик ўқиш учун келган

Улар орасида АҚШ, Хитой, Корея Республикаси каби давлатларнинг ҳам фуқаролари бор.

Таълим

10.08.2026, 11:47

Нетаняҳу Трамп таклиф қилган Ғазо режасини рад этди

Нетаняху ўрталарида келишмовчиликлар кучайиб бораётган Трампни “Оқ уйдаги энг буюк дўстимиз” деб атади, шу билан бирга унга қарши чиқишга тайёрлигини ҳам очиқ айтди.

Сиёсат

10.08.2026, 11:14

Россиянинг сўнгги зарбалари оқибатида Киевда уч киши ҳалок бўлди

Киевда баллистик ракеталар қўлланилиши хавфи туфайли аҳоли бошпаналарга яширинишга чақирилди.

Жаҳон

08.08.2026, 12:23

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →