updated: 21.03.2026, 16:48

Банкaдаги ажал: ботулизмдан қандай сақланиш мумкин

Қишга мўлжаллаб консерва банка ёпиш мавсуми авж палласида. Банкаларга бодринг, помидор, "огонёк" ва мураббoлар солинмоқда. Аммо севимли сабзавот ва мевалар билан бирга банка ичига ўта хавфли заҳар — ботулотоксин ҳам тушиши мумкин. Қуйида ботулизм нима экани, ундан қандай сақланиш ва заҳарланиш ҳолатида нима қилиш кераклиги ҳақида маълумот берилади.

Улашиш:

Банкaдаги ажал: ботулизмдан қандай сақланиш мумкин

Ботулизм нима ва нега хавфли

Ботулизм — Clostridium botulinum бактерияси ишлаб чиқарадиган токсин билан чақириладиган оғир заҳарланиш тури бўлиб, у асаб тизимини шикастлайди ва фалажлик ҳамда ўлимга олиб келиши мумкин. Ботулотоксиннинг айёрлиги шундаки, у на таъмга, на ҳидга эга ва ҳатто микроскопик миқдори ҳам жиддий оқибатларга сабаб бўлади.


Қандай йўл билан юқади

Асосий юқиш йўли — технологияга риоя қилинмаган ҳолда тайёрланган уй консервалари. Ботулизм қўзғатувчиси тупроқда яшайди ва яхши ювилмаган сабзавот ёки мевалар орқали маҳсулотга тушиши мумкин. Агар стериллик таъминланмаса ва банкада кислородсиз муҳит (анаэроб шароит) юзага келса, бактерия фаол кўпайиб, токсин ажрата бошлайди.

Айниқса хавфли:

  • Сирка (уксус) қўшилмаган уй консервалари (бақлажон, қўзиқорин, гўшт ва бошқалар)
  • Етарли иссиқликда қайта ишланмаган сабзавотлар
  • Қопқоғи бўртиб чиққан банкалар — маҳсулотнинг бузилганлигидан дарак

Қандай қилиб олдини олиш мумкин?

Консервалаш хавфсиз бўлиши учун:

  • Сабзавотларни, айниқса ерда ўсадиган турларини яхшилаб ювинг
  • Банка ва қопқоқларни камида 10 дақиқа стерилизация қилинг
  • Сабзавот консервасида сирка ёки лимон кислотаси қўлланг
  • Маҳсулотни иссиқ усулда қайта ишланг (қайнатиш ёки мантиқозонда стерилизация қилиш)
  • Чама билан иш тутманг — синовдан ўтган, аниқ рецептларга амал қилинг

Ботулизм шубҳаси бўлса

Биринчи белгиларидаоқ тез ёрдам чақиринг.

Одатда симптомлар зарарланган озуқа истеъмол қилинганидан кейин 6–36 соат ичида намоён бўлади. Аввалига инсонда бўшашиш, оғиз қуриши, кўришда муаммолар (нарсаларнинг иккита бўлиб кўриниши) кузатилади. Кейинроқ нутқ бузилиши, ютишда қийналиш пайдо бўлади. Вақтида ёрдам кўрсатилмаса, бу ҳолат мушак заифлиги ва нафас олиш фалажигача олиб келиши мумкин — бу эса ҳаёт учун жуда хавфли.

Ўзбошимчалик билан даволаниш хавфли. Қанчалик эрта ботулизмга қарши зардоб юборилса, шифо топиш эҳтимоли шунчалик юқори бўлади.


Эсда тутинг

Стерилизацияга бироз кўпроқ вақт сарфлаш, технологияга риоя қилиш — сиз ва яқинларингиз саломатлиги ва ҳаётини сақлаб қолишнинг энг самарали йўлидир.

Жаҳон

16.10.2025, 14:38

Улашиш:

сўнгги янгиликлар

375 миллион доллар жарима: Мета иши ижтимоий тармоқлар тарихида бурилиш ясади

Мета тарихда илк бор ўз платформасидаги хавфли контент ва болаларга етган зарар учун судда жавобгар деб топилди.

Жаҳон

26.03.2026, 15:49

Инвесторлар Ўзбекистондан нима кутяпти: янги имкониятлар ва ташаббуслар

Ўзбекистонда инвесторлар учун янги имкониятлар яратиш ва бизнес муҳитини янада жозибадор қилиш бўйича қатор ташаббуслар илгари сурилди. Жумладан, ислом молия тизимини жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Иқтисодиёт

26.03.2026, 15:05

Дональд Трамп Шавкат Мирзиёевга мактуб йўллади

Унда Америка раҳбари жорий йилнинг февраль ойида бўлиб ўтган Тинчлик кенгашининг инаугурация йиғилишида Ўзбекистон президентининг иштирокини юқори баҳолаган.

Ўзбекистон

26.03.2026, 14:14

АҚШ ва Эрон ўртасидаги уруш: 27-кун ҳолати ва Ҳормуз бўғози

АҚШ ва Эрон ўртасидаги можаро 27 кундан бери давом этмоқда. Эрон “дўст давлатлар” кемалари учун Ҳормуз бўғозидан ўтишни очди. 

Жаҳон

26.03.2026, 13:25

Ташановга нисбатан навбатдаги суд бўлиб ўтди

25 март куни Жиноят ишлари бўйича Миробод туман судида инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Абдураҳмон Ташановга нисбатан навбатдаги суд бўлиб ўтди. У қийноқлар ҳақида ёлғон ахборот тарқатишда айбланмоқда.

Ўзбекистон

26.03.2026, 13:01

Олтин нархлари рекордини янгиламоқда

Сўнгги кунларда олтин нархларига эътибор бердингизми? Йиллар давомида консерватив жамғарманинг рамзи ҳисобланган бу металл 2026 йилга келиб кутилмаганда бозордаги энг агрессив активга айланди.

Иқтисодиёт

26.03.2026, 12:35

Сирдарё вилояти ёпиқ муассасалари талабга жавоб бермайди — Омбудсман

Сирдарё вилоятидаги ёпиқ муассасаларда амалга оширилган кенг қамровли мониторинг натижасида бир қатор муҳим камчиликлар аниқланди.

Ўзбекистон

26.03.2026, 12:01

Атом бомба: илм-фан ютуғими ёки инсоният фожиаси?

Дунёда кечаётган қуролли тўқнашувлар ва геосиёсий кескинликлар инсоннинг яна вайронкорлик йўлини танлаётганини кўрсатмоқда. Поляк шоираси Уршула Козел “Урушлар тугамайди, танаффус қилади” дегани бежиз эмас.

Фан-технология

26.03.2026, 11:59

Эрон Испанияга жавоб қайтарди

Эрон Испаниянинг ўз ҳудудида жойлашган ҳарбий базалардан унга қарши фойдаланишга рухсат бермаганини ҳисобга олиб, испан нефть танкерларининг Ҳормуз бўғозидан эркин ўтишига шароит яратаётгани ҳақида хабарлар тарқалмоқда.

Жаҳон

26.03.2026, 10:16

Эрондаги уруш фонида авиаташувлар нархи кескин ошди

Эрон атрофидаги кескинлик ва ҳарбий ҳаракатлар глобал логистикага жиддий таъсир кўрсатмоқда. Freightos маълумотларига кўра, авиаташувлар қиймати айрим йўналишларда 82% гача ошган.

Жаҳон

21.03.2026, 07:18

Ҳайит куни Тошкентда жамоат транспорти соат 04:00 дан иш бошлайди

Рамазон ҳайити муносабати билан 20 март куни Тошкент шаҳрида жамоат транспорти - автобус ва метрополитен ўз иш фаолиятини эрталаб соат 04:00 дан бошлайди. 

Ўзбекистон

19.03.2026, 14:42

Наврўз ва Ҳайит арафасида 392 нафар маҳбус афв этилди

Ўзбекистон президенти фармони билан жазо муддатини ўтаётган, қилмишига пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига ўтган 392 нафар шахс афв этилди.

Ўзбекистон

19.03.2026, 14:37