Чеченистон ва Москва Рамзан Қодировнинг ўлимига қандай тайёргарлик кўряпти

Декабрь ойи охирида Қодиров Москвада шошилинч равишда касалхонага ётқизилгани ҳақида ОАВлар ёзди. Январь ойида эса Украина оммавий ахборот воситалари разведка манбаларига таяниб, Чеченистон раҳбарининг буйраклари ишдан чиққанини хабар қилди.

Кремлга яқин манбалар Чеченистондаги вазиятни «жуда оғир» деб баҳоламоқда. Айтилишича, Қодиров тирик экан, очиқ сиёсий ҳаракатлар бўлмайди, аммо республика ичида кечаётган жараёнлар қатъий равишда яширилмоқда. Манбаларга кўра, маҳаллий аҳоли орасида қўрқув муҳити кучайтирилган, ҳар қандай маълумот тарқалиши қаттиқ жазо билан таҳдид қилинмоқда.

Қодировнинг 18 ёшли ўғли Адам билан боғлиқ йўл-транспорт ҳодисаси ҳам ворислик ҳақидаги муҳокамаларни янада кучайтирди. Бироқ қонунга мувофиқ, Адам Қодиров Чеченистон раҳбари лавозимини эгаллаши учун камида 30 ёшга тўлиши лозим. Бу эса 2037 йилдан олдин мумкин эмас.

Энг эҳтимолий сценарий — Қодировга мутлақо содиқ бўлган шахснинг раҳбар этиб тайинланиши. Манбаларга кўра, бу шахс Чеченистондаги энг йирик тейплардан бири — Беной вакили бўлиши мумкин. Ушбу тейпга Давлат думаси депутати Адам Делимханов ҳамда Чеченистон ҳукумати раҳбари Магомед Даудов киради. Иккаласи ҳам Қодировнинг энг яқин соратчилари сифатида кўп йиллардан бери ворис сифатида тилга олиниб келинмоқда.

Москва учун асосий талаб — Чеченистон яна муаммоли ҳудудга айланмаслиги. Қодиров учун эса — оиласи хавфсизлигини таъминлаш ва ҳокимиятнинг сақланиб қолиши.

Грозний қандай тайёргарлик кўряпти

Рамзан Қодиров ҳокимиятни оила ичида сақлаб қолишга интилаётгани айтилади. У ўғли Адам Қодиров атрофида норасмий куч маркази шакллантирган, уни юқори лавозимларга кўтарган ва таъсирли шахслар билан боғлаган. Шу билан бирга, Қодиров ўз фарзандларини нуфузли чечен оилалари билан қуда қилган.

Бундан ташқари, Қодиров ўз назоратидаги қуролли тузилмаларни кенгайтирган. «Қодировчилар» деб аталадиган кучлар сони 20–25 минг атрофида баҳоланади. Чеченистондан чиққан жангчилар Украинадаги жангларда фаол иштирок этмаяпти. Асосий ҳарбий ҳаракатларда Россиянинг бошқа ҳудудларидан жалб қилинган «Ахмат» махсус бўлинмаси қатнашмоқда.

Захира режа сифатида Қодиров оиласи хорижга чиқиш имконини ҳам тайёрлаб қўйгани айтилмоқда. Айниқса, Бирлашган Араб Амирликларида кўчмас мулк сотиб олиш ва фуқаролик расмийлаштириш ишлари амалга оширилган.

Москва қандай тайёргарлик кўряпти

Москва учун асосий устувор вазифа — барқарорликни сақлаш. Манбаларга кўра, Апти Алаудинов ворислар рўйхатидан чиқарилган. Ҳозирги кунда энг асосий номзодлар сифатида Адам Делимханов ва Магомед Даудов кўрилмоқда.

Магомед Даудов иккинчи чечен уруши даврида аввал жангарилар томонида бўлган. Кейинчалик асирга тушгач, Рамзан Қодиров томонига ўтган ва унинг ишончини қозонган. Ҳозирда Даудов Чеченистондаги репрессив сиёсат учун жавобгар шахслардан бири ҳисобланади ва Чеченистон ҳукумати раҳбари лавозимини эгаллаб турибди.

Қодировдан кейин нима бўлади?

Экспертлар фикрича, Рамзан Қодиров вафот этган тақдирда ҳам Чеченистондаги бошқарув тизими жиддий ўзгаришларга учрамайди. Москва учун асосий мақсад — мавжуд ҳолатни, яъни статус-квони сақлаб қолиш.

Айрим таҳлилчилар элиталар ўртасида яширин кураш эҳтимолини истисно қилмайди, аммо кенг кўламли қўзғолонлар ёки оммавий чиқишлар кутилмаяпти.

Чечен жамиятида эса муайян умидлар мавжуд. Бироқ кўпчилик реал ҳолатни инобатга олган ҳолда, ҳокимият алмашган тақдирда ҳам жиддий ўзгаришлар бўлмаслигини тан олмоқда.