Украина уруш харажатларини қоплаш учун маблағ изламоқда

Россиянинг дрон ва ракеталар билан ҳужумлари Украинадаги заводлар, омборлар, портлар ва темир йўл инфратузилмасига зарар етказиб, иқтисодий фаоллик ва солиқ тушумларининг пасайишига олиб келмоқда. Бу ҳақда Reuters хабар берди

Кривой Рогда саноат корхоналари фаолияти тўхтаган

Украина президенти Владимир Зеленскийнинг туғилган шаҳри — Кривой Рогда иқтисодий вазият айниқса оғирлашган. Россия ҳужумлари натижасида шаҳарнинг асосий саноат корхоналари фаолияти жиддий зарар кўрган.

Ўтган ойда шаҳардаги энг йирик иш берувчилардан бири бўлган ArcelorMittalнинг тоғ-кон ва металлургия мажмуаси Россиянинг баллистик ракеталар зарбалари ортидан ишини тўхтатган.

Урушдан олдин Украина иқтисодий ишлаб чиқаришининг қарийб ўн фоизини ташкил этган пўлат саноатидаги йирик корхоналарнинг бир қисми ҳозир фаолиятсиз қолган.

Украинага 56 миллиард доллар керак

Reuters маълумотига кўра, Украина жорий йилда бюджетдаги молиявий бўшлиқни ёпиш учун 56 миллиард доллар маблағга муҳтож. Бу мамлакат ялпи ички маҳсулотининг қарийб чорак қисмига тенг.

Ушбу маблағнинг 27 миллиард доллари мудофаа харажатларига тўғри келади.
Украина ҳукумати Европа Иттифоқидан келаси йилга мўлжалланган кредит маблағларининг бир қисмини олдинроқ ажратиш имкониятини муҳокама қилмоқда. Европа Иттифоқининг Украина учун мўлжалланган кредити умумий қиймати 90 миллиард еврони ташкил этади.

Уруш харажатлари кун сайин ошиб бормоқда

Украина парламенти бюджет қўмитаси раҳбари Роксолана Пидласага кўра, икки йил аввал урушнинг бир куни мамлакатга ўртача 140 миллион долларга тушган бўлса, ҳозир бу кўрсаткич 190 миллион долларга етган.

2026 йилнинг дастлабки тўққиз ойида Украина мудофаа учун 44 миллиард доллардан ортиқ маблағ сарфлаган.

Шу даврда давлат бюджетга солиқлар орқали тахминан 42 миллиард доллар туширган.

Россия ҳужумлари туфайли Украина бюджети январь–сентябрь ойларида 49,5 миллиард гривна, яъни тахминан 1,1 миллиард доллар солиқ тушумини йўқотган. Ҳукумат ҳисоб-китобларига кўра, йил якунигача бу йўқотиш 70 миллиард гривнага етиши мумкин.

Дон экспорти ҳам кескин камайган

Россиянинг Қора денгиз портларига ҳужумлари Украина қишлоқ хўжалиги ва экспорт салоҳиятига ҳам таъсир қилмоқда.

Сентябрь ойида Украина ғалла экспорти ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 36,6 фоизга камайган.

Украина иқтисодиёт вазири Александр Кравченконинг баҳосига кўра, портлар фаолиятидаги чекловлар натижасида жорий йилда тахминан 40 миллиард долларлик экспорт тушуми хавф остида қолмоқда.

Иқтисодий ўсиш 0,5–1,5 фоиз атрофида бўлиши кутилмоқда

Иқтисодчилар Украина иқтисодиёти 2026 йилда атиги 0,5–1,5 фоиз ўсишини прогноз қилмоқда. Бу 2025 йилдаги 1,8 фоизлик ўсишдан паст.

Корхоналар янги инвестицияларни кечиктирмоқда, айрим компаниялар эса ишлаб чиқариш ҳажмини қисқартирмоқда. Мамлакатда қиш мавсуми олдидан иқтисодий кутилмалар ҳам ёмонлашган.

Украинага хорижий ёрдам ҳам кечикмоқда

Reuters хабар беришича, Украина Россиянинг тўлиқ миқёсли босқини бошланганидан буён Ғарб давлатларидан қарийб 200 миллиард доллар молиявий кўмак олган.

Бироқ ислоҳотларни амалга ошириш ва айрим қонунларни қабул қилиш кечикаётгани сабабли жорий йилда 29,5 миллиард долларлик хорижий ёрдам хавф остида қолган.
Украина ҳукумати зарур қонунларни 15 октябрга қадар парламентдан ўтказишни режалаштирмоқда.

2027 йил мудофаа бюджети рекорд даражага чиқиши мумкин

Украина ҳукумати келаси йил мудофаа харажатлари учун 110 миллиард доллар ажратишни таклиф қилган. Бу сумма Ғарб давлатларининг тўғридан-тўғри ҳарбий ёрдамини ўз ичига олмайди.

Молия вазири Сергей Марченконинг баҳосига кўра, 2027 йил бюджети учун молиялаштирилмаган маблағлар тақчиллиги аллақачон 32 миллиард доллардан ошган.

Украина томони Европа давлатларида музлатилган Россия Марказий банки активларидан мамлакат бюджетини молиялаштиришда фойдаланиш имкониятини ҳам илгари сурмоқда. Европа Иттифоқи давлатлари Россия Украинага бостириб кирганидан кейин қарийб 210 миллиард евролик Россия Марказий банки активларини музлатган.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН