updated: 22.03.2026, 19:25

Фақат «кундузги» ёки «тунги» эмас: уйқунинг беш хил тури аниқланди

Янги тадқиқотга кўра, уйқунинг бешта ноёб тури мавжуд. Улардан қай бирига мансублигингиз сизнинг соғлиғингиз ва турмуш тарзингизга боғлиқ.

Маданий

12.02.2026, 10:27

Улашиш:

Фақат «кундузги» ёки «тунги» эмас: уйқунинг беш хил тури аниқланди

Эрта турувчилар ва кеч ухловчилар орасидаги ушбу «яширин субгуруҳлар»нинг ҳар бири инсон хулқ-атвори ва соғлигидаги ўзига хос хусусиятларига бориб тақалади.

Масалан, эрта уйғонувчиларнинг қайсидир гуруҳида саломатлик муаммолари энг кам учраса, бошқа гуруҳида депрессия даражаси юқорироқ. Кеч ухлайдиганлар эса уйқу цикллари ва натижалари бўйича янада катта хилма-хилликка эга

«Бугунги рақамли ва пандемиядан кейинги даврда уйқу турлари ҳар қачонгидан ҳам хилма-хил» - дейди Канададаги McGill университетининг неврология бўйича магистранти Ле Жою.

Одамлар кун давомида турлича уйқучан ёки ҳушёр ҳолатда бўлишади. Бунинг сабабларини иккитагина гуруҳ – эрта уйғонувчилар ва кеч ухловчиларгагина боғлаб қўйиш нотўғри.

Тадқиқотчилар Буюк Британиянинг «Биобанк» лойиҳасида иштирок этган ўрта ва кекса ёшдаги 27 030 кишининг тиббий маълумотлари ва уларнинг ўзлари айтган уйқу режимларини таҳлил қилиш натижасида иккита эрта уйғонувчилар ва учта кеч ухловчилар турини аниқладилар.

Ушбу модель орқали АҚШда 10 000 дан ортиқ ўсмирлар текширилганда ҳам юқоридагига ўхшаш уйқу турлари борлиги аниқланган.

Аниқланган уйқу тоифалари

1-турдагилар кеч ухловчиларнинг дастлабки хили бўлиб, таҳликали яшаш тарзига, ҳиссиётларни бошқаришдаги қийинчиликлар ва таъсирчанликка эга бўлишади. Шунга қарамай, улар эрта уйғонувчиларга қараганда яхшироқ ақлий қобилият соҳиби ҳисобланишади.

2-турдагилар ҳавас қилиб бўлмайдиган кеч ухловчилар гуруҳидир. Уларга депрессия, чекиш ва юрак-қон томир касалликлари хавф солади. Ушбу турга кирадиганларнинг жисмоний фаоллиги сустроқ, мия ишлаш самарадорлиги пастроқ бўлади. Шунингдек, депрессияга қарши дорилардан фаол фойдаланишади.

3-тур соғлиқ бўйича муаммолари кам бўлган эрта уйғонувчилар ҳисобланади. Бу кичик турга мансуб кишилар одатда алкоголь маҳсулотларидан узоқроқ юришади ва хавфли хатти-ҳаракатларни камроқ қилишади. Уларда хавотирланиш ҳисси юқорироқ бўлса-да, умуман олганда, ҳиссий бошқарув муаммолари кам учрайди.

4-турдагилар яна бир эрта уйғонувчилар гуруҳи бўлиб, кўпроқ аёлларни қамраб олади. Бу тоифа вакилларида депрессия белгилари кўпроқ учрайди ва антидепрессант дорилардан фойдаланишади.

5-тур кеч ухловчиларнинг охирги гуруҳи бўлиб, унда сон жиҳатдан эркаклар устунлик қилади. Бу тур вакиллари алкоголь воситалари ва гиёҳванд моддалар истеъмолига қарамлик, юрак-қон томир касалликлари хавфи ва простата касалликлари билан азият чекишади.

Тадқиқотчилар фикрича, ушбу хилма-хилликларни тушуниш уйқу, иш жадвали ва руҳий саломатликка доир муаммоларни бартараф этишда кўпроқ индивидуал ёндашувларни ишлаб чиқишга ёрдам беради. 

Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров 

Маданий

12.02.2026, 10:27

Улашиш:

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

“Одиссея” филми китоб савдоси ва юнон тилига қизиқишни кескин оширди

6 июлда премера қилинган Кристофер Ноланнинг “Одиссея” филми Гомернинг қадимий достонини ўқиш ва юнон тилини ўрганишга қизиқувчилар сонини кескин ошириб юборди. Бироқ, айрим пуристлар ушбу кинодан унчалик хурсанд эмас...

Маданий

28.07.2026, 16:21

Ҳиндистонда мусулмонлар асос солган университет бузилиши мумкин

Уттар-Прадеш ҳукумати университетнинг 40 та биносидан 38 таси қонунбузарлик билан қурилганини иддао қилмоқда. Талабалар эса қарорга қарши норозилик акцияларини бошлади.

Жаҳон

28.07.2026, 15:57

FIDE раҳбарлигига Ўзбекистон қачон даъвогар бўлади?

Самарқанд бу йил FIDE президенти сайловига мезбонлик қилади. Бироқ шахматдаги сўнгги йирик ютуқларга қарамай, Ўзбекистон бу гал ҳам ўз номзодини илгари сурмади.

Спорт

28.07.2026, 15:03

550 нафар собиқ амалдор Трампни Нетаньяҳуга босим ўтказишга чақирди

Исроилнинг юзлаб собиқ ҳарбий, разведка ва дипломатик амалдорлари Ғарбий соҳилда кўчманчилар зўравонлиги кучайиб бораётганини хавфли деб баҳолаб, Дональд Трампга мурожаат қилди.

Жаҳон

28.07.2026, 14:21

Ямандаги ҳусийлар янги уруш бошламоқда

Яманда ҳусийларга қарши кучлар шаклланиши мумкин. Чунки урушнинг қайта авж олишидан дарак берувчи аломатлар мавжуд.

Жаҳон

28.07.2026, 13:45

Қизига мажбурлаб мол гўнги едирган ота қўлга олинди

Ижтимоий тармоқларда Сурхондарё вилоятининг Қумқўрғон туманида ота ўз қизига нисбатан зўравонлик қилгани акс этган видео тарқалиши ортидан вилоят Ички ишлар бошқармаси расмий муносабат билдирди. 

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Швейцарияда Гулнора Каримовага оид жиноят иши тугатилди

Суд Гулнора Каримовага нисбатан ишни жавобгарликка тортиш муддати билан боғлиқ сабабларга кўра тугатди. Шу билан бирга, Lombard Odier банки пул ювишнинг олдини олмагани учун миллионлаб франк жаримага тортилди.

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Францияда эркак уч аёлга пичоқ билан ҳужум қилди

Икки қўлида пичоқ ушлаган ҳужумчини атрофдагилар полиция етиб келгунча ерга йиқитиб ушлаб туришган. “Менга Аллоҳ буюрди” - деган жиноятчи.

Жаҳон

28.07.2026, 10:48

Газ етиб бормаган маҳаллалар электр иситиш тизимига ўтказилади

Табиий газ етиб бормаган маҳаллалар учун янги ечим тайёрланмоқда. Энди бундай ҳудудлардаги хонадонлар босқичма-босқич электр иситиш тизимига ўтказилиши мумкин.

Ўзбекистон

27.07.2026, 17:24

«Эримнинг қарзини нега мен тўлашим керак?» – мактуб

Таҳририятимизга Сирдарё вилоятида яшовчи бир аёлдан юракни эзадиган мурожаат келиб тушди. Унинг айтишича, турмуш ўртоғи оила давомида унинг номига бир нечта кредит расмийлаштирган.

Маданий

27.07.2026, 13:52

Франция ва Испания ўрмон ёнғинларига қарши курашмоқда

Умумий вазият жуда ёмон, биз  илгари кузатилмаган ҳолатга дуч келдик, деди Франция расмийси.

Жаҳон

27.07.2026, 12:22

Тиббиёт ходимлари фарзандлари учун контракт тўловининг бир қисми қоплаб берилади

Давлат тиббиёт муассасаларида камида 15 йил иш стажига эга бўлган тиббиёт ва фармацевтика ходимларининг фарзандлари учун янги субсидия тизими ишга туширилди. 

Ўзбекистон

27.07.2026, 12:16

Қозоғистон президенти Украинадаги урушни музлатишга чақирди

Тўқаевга кўра, можарони музлатиб, Истанбул формуласининг 2.0 талқинига қайтиш керак. Аммо Путиннинг истакларини инобатга олсак, бу имконсизга ўхшайди.

Сиёсат

27.07.2026, 10:30

Тошкент модернизм меъморчилиги ЮНЕСКО рўйхатига киритилди

Жанубий Кореянинг Пусан шаҳрида бўлиб ўтаётган ЮНЕСКО Умумжаҳон мероси қўмитасининг 48-сессияси мамлакатимиз маданий-тарихий салоҳияти учун яна бир улкан тарихий воқеа билан муҳрланди.

Маданий

27.07.2026, 10:07

Украинанинг Эрон кемасига ҳужуми жавобсиз қолмайди – Аббос Ароқчи

Эрон ва Украина ўртасидаги муносабатлар 2022 йилдан буён кескинлашган. Бунга Эрон Россияга Shahed дронларини етказиб бергани сабаб бўлган.

Сиёсат

27.07.2026, 09:50

Қозоғистон экспортининг 95 фоизи АҚШнинг янги божларидан озод этилди

Қозоғистондан АҚШга экспорт қилинадиган маҳсулотларнинг қарийб 95 фоизи Вашингтон жорий этган қўшимча импорт божлари таъсирига тушмайди. 

Иқтисодиёт

27.07.2026, 09:06

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди

Бу топилмалар 4000 йил олдинги даврга тегишли бўлиб, ҳозирча илм-фанга маълум бўлган энг қадимги хонаки ипак қурти пиллалари ҳисобланади.

Фан-технология

25.07.2026, 14:57

Адолф Гитлер туғилган шаҳарда тўққизта оммавий қабр топилди

Браунау ам Инн шаҳрида бир қизалоқ ўйнаётиб, суяк топиб олади. Бу суяк эса уруш даврида тартибсиз кўмиб ташланган 120 дан ортиқ аскар қабрига олиб борди.

Фан-технология

25.07.2026, 14:01

БМТ бош котиби Антониу Гутерриш Сурияга ташриф буюрди

БМТ делегациясини Бош вазир аш-Шайбоний кутиб олди. Бу амалдаги БМТ раҳбарининг 17 йил ичида Сурияга илк расмий ташрифидир.

Жаҳон

25.07.2026, 13:18

Россия Украина урушини якунлаш бўйича Трампдан янги таклифлар кутади — Песков

Кремль матбуот котибининг айтишича, агар янги тинчлик таклифлари бўлмаса, Россия ғалабагача жанг қилади.

Сиёсат

25.07.2026, 12:26

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →