Фақат «кундузги» ёки «тунги» эмас: уйқунинг беш хил тури аниқланди
Янги тадқиқотга кўра, уйқунинг бешта ноёб тури мавжуд. Улардан қай бирига мансублигингиз сизнинг соғлиғингиз ва турмуш тарзингизга боғлиқ.
Маданий
12.02.2026, 10:27
Улашиш:

Эрта турувчилар ва кеч ухловчилар орасидаги ушбу «яширин субгуруҳлар»нинг ҳар бири инсон хулқ-атвори ва соғлигидаги ўзига хос хусусиятларига бориб тақалади.
Масалан, эрта уйғонувчиларнинг қайсидир гуруҳида саломатлик муаммолари энг кам учраса, бошқа гуруҳида депрессия даражаси юқорироқ. Кеч ухлайдиганлар эса уйқу цикллари ва натижалари бўйича янада катта хилма-хилликка эга
«Бугунги рақамли ва пандемиядан кейинги даврда уйқу турлари ҳар қачонгидан ҳам хилма-хил» - дейди Канададаги McGill университетининг неврология бўйича магистранти Ле Жою.
Одамлар кун давомида турлича уйқучан ёки ҳушёр ҳолатда бўлишади. Бунинг сабабларини иккитагина гуруҳ – эрта уйғонувчилар ва кеч ухловчиларгагина боғлаб қўйиш нотўғри.
Тадқиқотчилар Буюк Британиянинг «Биобанк» лойиҳасида иштирок этган ўрта ва кекса ёшдаги 27 030 кишининг тиббий маълумотлари ва уларнинг ўзлари айтган уйқу режимларини таҳлил қилиш натижасида иккита эрта уйғонувчилар ва учта кеч ухловчилар турини аниқладилар.
Ушбу модель орқали АҚШда 10 000 дан ортиқ ўсмирлар текширилганда ҳам юқоридагига ўхшаш уйқу турлари борлиги аниқланган.
Аниқланган уйқу тоифалари
1-турдагилар кеч ухловчиларнинг дастлабки хили бўлиб, таҳликали яшаш тарзига, ҳиссиётларни бошқаришдаги қийинчиликлар ва таъсирчанликка эга бўлишади. Шунга қарамай, улар эрта уйғонувчиларга қараганда яхшироқ ақлий қобилият соҳиби ҳисобланишади.
2-турдагилар ҳавас қилиб бўлмайдиган кеч ухловчилар гуруҳидир. Уларга депрессия, чекиш ва юрак-қон томир касалликлари хавф солади. Ушбу турга кирадиганларнинг жисмоний фаоллиги сустроқ, мия ишлаш самарадорлиги пастроқ бўлади. Шунингдек, депрессияга қарши дорилардан фаол фойдаланишади.
3-тур соғлиқ бўйича муаммолари кам бўлган эрта уйғонувчилар ҳисобланади. Бу кичик турга мансуб кишилар одатда алкоголь маҳсулотларидан узоқроқ юришади ва хавфли хатти-ҳаракатларни камроқ қилишади. Уларда хавотирланиш ҳисси юқорироқ бўлса-да, умуман олганда, ҳиссий бошқарув муаммолари кам учрайди.
4-турдагилар яна бир эрта уйғонувчилар гуруҳи бўлиб, кўпроқ аёлларни қамраб олади. Бу тоифа вакилларида депрессия белгилари кўпроқ учрайди ва антидепрессант дорилардан фойдаланишади.
5-тур кеч ухловчиларнинг охирги гуруҳи бўлиб, унда сон жиҳатдан эркаклар устунлик қилади. Бу тур вакиллари алкоголь воситалари ва гиёҳванд моддалар истеъмолига қарамлик, юрак-қон томир касалликлари хавфи ва простата касалликлари билан азият чекишади.
Тадқиқотчилар фикрича, ушбу хилма-хилликларни тушуниш уйқу, иш жадвали ва руҳий саломатликка доир муаммоларни бартараф этишда кўпроқ индивидуал ёндашувларни ишлаб чиқишга ёрдам беради.
Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28
сўнгги янгиликлар

Пенсия тизимида қандай ўзгаришлар кутилмоқда?
Иқтисодиёт
22.07.2026, 17:24

Энди Тошкентдан Самарқандга 2,5 соатда етиб борилади – Шавкат Мирзиёев
Ўзбекистон
22.07.2026, 16:01

Саида Мирзиёева дипломатик ваколатхоналар фаолиятини таҳлил қилади
Сиёсат
22.07.2026, 13:09

Украина бу йил 700 квадрат километр ҳудудини қайтариб олди
Сиёсат
22.07.2026, 12:36

«Мурунтов»да улкан юк машинаси енгил автомобилни босиб кетди. Икки киши ҳалок бўлган
Ўзбекистон
22.07.2026, 12:22

АҚШ Саудия Арабистони билан ядро энергетикаси бўйича тарихий келишувни маъқуллади
Жаҳон
22.07.2026, 11:10

Франция 15 ёшгача бўлганлар учун ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда
Жаҳон
22.07.2026, 11:08

Хусийлар Саудия Арабистонига қарши денгиз блокадаси эълон қилди
Жаҳон
21.07.2026, 16:33

ЖЧ чипта ва формалари бўйича саволлар очиқ қолмоқда: ЎФА ва вазирлик нима деди?
Спорт
21.07.2026, 16:22

Гаяна қирғоқларида паром ағдарилди: ҳалок бўлганлар сони ҳозирча 27 та
Жаҳон
21.07.2026, 13:23

Ўзбекистон туризмига қизиқиш 54 фоизга ошди — Expedia Group
Маданий
21.07.2026, 13:10

Тошкент метрополитенига 3 та янги поезд олиб келинди
Ўзбекистон
21.07.2026, 11:51

FIFA рейтинги янгиланди: Ўзбекистон рейтингда 10 поғона пастлади
Спорт
21.07.2026, 11:14

Умра визаси энди 1 йил муддатга берилади
Маданий
21.07.2026, 10:43

Алифбога тузатишлар ортиқча харажат талаб қилмайди
Ўзбекистон
21.07.2026, 10:02

Афғонистонда Эронга кетаётган 5 муҳожир саҳрода ҳалок бўлди, 14 нафари бедарак йўқолди
Жаҳон
20.07.2026, 16:05

Food City чорраҳасида кўприк қурилиши сабаб Тошкентда бир қатор йўллар ёпилади
Ўзбекистон
20.07.2026, 15:45

Алкоголли ичимликларни реклама қилган блогерга чора кўрилди
Ўзбекистон
20.07.2026, 13:38

Бекатлар ўз вазифасини бажаряптими?
Ўзбекистон
20.07.2026, 12:20

Кечаси Украина Москва вилоятига 400 та дрон учирди
Жаҳон
20.07.2026, 11:45
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкентда энг қиммат ва энг арзон квартиралар қайси туманда?
Ўзбекистон
26.06.2026, 17:14

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

