«Ёруғликка қараб суз...Мария»

1917 йил октябрь ойида италиялик муҳожирларни Нью-Йоркка олиб кетаётган йўловчи кема Атлантика океанида мисли кўрилмаган бўронга дуч келди. Тўлқинлар шунчалик кучли эдики, океан гўё кемадагиларнинг барчасини ўз бағрига тортиб олишга қарор қилгандек туюларди.

Кема бортида 28 ёшли дурадгор Антонио Руссо ва унинг беш ёшли қизи Мария ҳам бор эди. Антонио икки йил олдин хотинини йўқотган — у туғруқ пайтида вафот этган эди. Америка улар учун қашшоқликдан қутулиш ва Мария учун Италияда фақат орзу қилинган ҳаётга йўл очадиган сўнгги умид бўлиб қолганди.

Тунги соат иккиларда улкан тўлқинлар кемани уриб, сув пастки, учинчи тоифали бўлинмаларга оқиб кира бошлади. Кема қиялашди, парчаланиш хавфи туғилди. Йўлакларда қичқириқлар, ваҳима бошланди. Йўловчилар зинапоялардан юқорига чиқишга урилиб, бир-бирини эзиб, тутқичларга ёпишиб ҳаракат қилишарди.

Антонио Марияни қучоғига олганча, кўтарилаётган сув орасида олдинга интилади. Аммо оломон жуда зич, оқим эса шиддатли эди. Шу лаҳзада у қўрқинчли ҳақиқатни англади: қутқарув қайиқларига етиб бориш имкони йўқ эди.

Вақт саноқли эди — дақиқалар, балки сониялар қолганди. Бетартиблик ичида Антонио бўрон парчалаб юборган иллюминатор олдига етиб келди. Тешик одам сиғадиган даражада эмас эди. Унинг ортида эса Атлантиканинг қора, муздек тубсизлиги ётарди. Узоқда прожектор нурлари кўзга ташланарди — қутқарув қайиқлари омон қолганларни излаётган эди.

Антонио қизи Марияга қаради. У йиғлаётган, онасини чақирган, қўрқувдан титраётган ва отасига маҳкам ёпишиб олган эди.

Шунда Антонио ҳаётидаги энг оғир қарорни қабул қилди.

У Марияни иллюминатордан океан томон итариб юборди.

Мария сувга тушар экан, қичқириб юборди. Антонио эса бўрон шовқинини енгиб бақирди:

— Суз, Мария! Ёруғликка қараб суз! Қайиқлар яқин! Суз!

У қизининг имконияти борлигини биларди. Ўзиники эса йўқлигини ҳам англарди.

Етти дақиқа ўтиб, кема чўкиб кетди. Антонио Руссо 117 нафар учинчи тоифали йўловчи билан бирга ҳалок бўлди. Унинг жасади ҳеч қачон топилмади.

Мария эса 45 дақиқадан сўнг океандан чиқариб олинди. У ҳушсиз ҳолда, оғир гипотермия билан ўлим ёқасида эди, аммо тирик қолди. Уни адёлга ўраб, касалхона кемасига олиб кетишди. Беш ёш. Етим. Бегона мамлакат. Бир оғиз ҳам инглизча билмасди.

У фақат отасининг овозини эслаб қолганди:

«Ёруғликка қараб суз…»

Мария Нью-Йоркдаги болалар уйига жойлаштирилди. У узоқ йиллар отаси тирик деб ишонди. Ҳеч ким унга ҳақиқатни айтишга журъат этолмасди. Умид аввал чалкашликка, кейин эса оғриққа айланди. Бир кун келиб эса унда энг даҳшатли фикр пайдо бўлди: отаси уни ташлаб кетган, океанга улоқтириб, ўз жонини сақлаб қолган.

У шу ишонч билан 25 йил яшади.

Фақат 30 ёшида, 1917 йилги фалокат қурбонлари рўйхатини ўрганаётган терговчи чўкканлар орасида Антонио Руссо исмини топгач, Мария ҳақиқатни билиб олди. Шунда у тушунди: отаси уни ташлаб кетмаган эди — у ўз ҳаёти эвазига қутқарган эди.

Мария Руссо 2004 йилда, 92 ёшида вафот этди.
1995 йилда, 83 ёшида берган интервьюсида у шундай деган эди:

«Мен отам мени ўлдиряпти деб ўйлагандим. У мени қутқараётганини тушунмаганман. Кўп йиллар у мени ташлаб кетганига ишонганман. Аммо ҳақиқат шуки, у менга бутун ҳаётини берган.»

Мария турмушга чиқди. Унинг тўрт фарзанди, тўққиз набираси ва олти чевараси бор эди — жами 31 авлод. Улардан ҳар бири бир пайтлар Атлантика зулматида қилинган имконсиз танлов туфайли дунёга келган эди.

Мария сўзларида яна шундай деган:

«Ҳар бир туғилган кун, ҳар бир бахтли лаҳза отам мени ўзидан устун қўйгани учун мавжуд. Ҳар кеча уни иллюминатор олдида кўраман. Унинг “Ёруғликка қараб суз” деган овозини эшитаман. Мен 78 йил давомида ёруғликка қараб суздим. Умид қиламанки, у мен билан фахрлангандир.»

Отаси ҳақидаги сўнгги сўзлари эса оддий эди:

«Раҳмат, дада. Ҳаётингиз учун раҳмат. Мен сизни яхши кўраман.»