Z авлоднинг спиртли ичимликдан воз кечиши саноатга қимматга тушди

Bloomberg таҳлилига кўра, бу нафақат иқтисодий омиллар, балки истеъмолчиларнинг, айниқса Z авлодининг ўзгариб бораётган ҳаёт тарзи билан ҳам боғлиқ.

Ëшлар орасида спиртли ичимликлар истеъмолининг пасайиши бутун саноатга жиддий таъсир кўрсатмоқда.

Бу даромад эмас, бозор қиймати

Алкоголь саноати 830 миллиард доллар даромад йўқотгани ростми? Bloomberg таҳлилида гап даромад ҳақида эмас, балки компанияларнинг фонд бозоридаги бозор қиймати ҳақида кетмоқда.

Яъни инвесторлар акцияларни арзонроқ баҳолай бошлаган ва йирик компанияларнинг умумий капиталлашуви кескин пасайган.

Бу ҳолат компаниялар дарҳол инқирозга юз тутди дегани эмас. Аммо бозор инвесторлари келажакда ўсиш суръати секинлашиши мумкинлигини ҳисобга олмоқда.

Z авлоди нима учун камроқ ичмоқда?

Таҳлилчилар Z авлодини – тахминан 1997–2012 йилларда туғилган ёшларни – ушбу ўзгаришнинг асосий иштирокчиларидан бири сифатида кўрсатмоқда.

Улар орасида қуйидаги тенденциялар кучаймоқда:

• соғлом турмуш тарзига қизиқиш;
• фитнес ва спорт билан мунтазам шуғулланиш;
• алкоголь ўрнига энергия ичимликлари ёки алкоголсиз маҳсулотларни танлаш;
• руҳий саломатликка кўпроқ эътибор бериш;
• автомобил бошқариш ва хавфсизликка масъулиятли ёндашиш.

Сўнгги йилларда АҚШ ва Европада "mindful drinking" ("онгли истеъмол") деб аталувчи ҳаракат оммалашмоқда. Бу спиртли ичимликдан бутунлай воз кечиш эмас, балки уни камроқ ва онгли равишда истеъмол қилишни англатади.

Бошқа омиллар ҳам таъсир қилди

Bloomberg таҳлилида Z авлоди ягона сабаб эмаслиги таъкидланган.

Алкоголь бозорига таъсир кўрсатган асосий омиллар:

• юқори инфляция;
• фоиз ставкаларининг ошиши;
• Хитойда талабнинг пасайиши;
• геосиёсий беқарорлик;
• савдо чекловлари ва тарифлар;
• GLP-1 туридаги оздирувчи препаратлар оммалашиши.

Ушбу омиллар биргаликда спиртли ичимликлар савдосига босим ўтказмоқда.

Қайси компаниялар кўпроқ зарар кўрди?

Бозор қиймати энг кўп қисқарган компаниялар қаторига:

• Diageo;
• Pernod Ricard;
• Rémy Cointreau;
• Brown-Forman;
• Heineken;
• AB InBev киради.

Айрим компаниялар аллақачон алкоголсиз ёки паст спиртли маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кенгайтиришга киришган.

Янги авлод — янги бозор

Бозор таҳлилчиларига кўра, келгуси ўн йилликда алкоголь саноати истеъмолчиларни сақлаб қолиш учун маҳсулот турларини ўзгартиришга мажбур бўлади.

Алкоголсиз пиво, паст спиртли коктейллар ва функционал ичимликларга талаб йил сайин ошиб бормоқда.

Бу тенденция нафақат Европа ва АҚШда, балки Осиё мамлакатларида ҳам кузатилмоқда.

Ўзбекистон учун бу нимани англатади?

Ўзбекистонда алкоголь истеъмоли Ғарб давлатларига нисбатан пастроқ бўлса-да, жаҳон бозоридаги тенденциялар маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун ҳам муҳим аҳамиятга эга.

Мутахассислар келгусида алкоголсиз маҳсулотлар сегменти ўсиши, истеъмолчиларнинг соғлом турмуш тарзига қизиқиши кучайиши ва ишлаб чиқарувчилар маҳсулотларини диверсификация қилишга мажбур бўлишини прогноз қилмоқда.

Сарвар Хуррамов