Z avlodning spirtli ichimlikdan voz kechishi sanoatga qimmatga tushdi

Bloomberg tahliliga ko‘ra, bu holat nafaqat iqtisodiy omillar, balki iste’molchilarning, ayniqsa Z avlodining o‘zgarib borayotgan hayot tarzi bilan ham bog‘liq.

Yoshlar orasida spirtli ichimliklar iste’molining kamayishi butun sanoatga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda.

Bu daromad emas, bozor qiymati

Alkogol sanoati 830 milliard dollar daromad yo‘qotgani rostmi? Aslida esa Bloomberg tahlilida gap daromad haqida emas, balki kompaniyalarning fond bozoridagi bozor qiymati haqida ketmoqda.

Ya’ni investorlar aksiyalarni arzonroq baholay boshlagan va yirik kompaniyalarning umumiy kapitallashuvi keskin pasaygan.

Bu kompaniyalar darhol inqirozga yuz tutdi degani emas. Biroq investorlar kelajakdagi o‘sish sur’ati sekinlashishi mumkinligini inobatga olmoqda.

Z avlodi nega kamroq ichmoqda?

Tahlilchilar Z avlodini — taxminan 1997–2012-yillarda tug‘ilgan yoshlarni — ushbu o‘zgarishning asosiy ishtirokchilaridan biri sifatida ko‘rsatmoqda.

Ular orasida quyidagi tendensiyalar kuchaymoqda:

• sog‘lom turmush tarziga qiziqish;
• fitnes va sport bilan muntazam shug‘ullanish;
• alkogol o‘rniga energetik ichimliklar yoki alkogolsiz mahsulotlarni tanlash;
• ruhiy salomatlikka ko‘proq e’tibor berish;
• avtomobil boshqarishda mas’uliyatli yondashish.

So‘nggi yillarda AQSH va Yevropada "mindful drinking" ("ongli iste’mol") deb ataluvchi harakat ommalashmoqda. Bu spirtli ichimlikdan butunlay voz kechish emas, balki uni kamroq va ongli ravishda iste’mol qilishni anglatadi.

Boshqa omillar ham ta’sir qildi

Bloomberg tahlilida Z avlodi yagona sabab emasligi ta’kidlangan.

Alkogol bozoriga ta’sir ko‘rsatgan asosiy omillar:

• yuqori inflyatsiya;
• foiz stavkalarining oshishi;
• Xitoyda talabning pasayishi;
• geosiyosiy beqarorlik;
• savdo cheklovlari va tariflar;
• GLP-1 turidagi ozdiruvchi preparatlarning ommalashishi.

Ushbu omillar birgalikda spirtli ichimliklar savdosiga bosim o‘tkazmoqda.

Qaysi kompaniyalar ko‘proq zarar ko‘rdi?

Bozor qiymati eng ko‘p qisqargan kompaniyalar qatoriga:

• Diageo;
• Pernod Ricard;
• Rémy Cointreau;
• Brown-Forman;
• Heineken;
• AB InBev kiradi.

Ayrim kompaniyalar allaqachon alkogolsiz yoki past spirtli mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirishga kirishgan.

Yangi avlod – yangi bozor

Bozor tahlilchilariga ko‘ra, kelgusi o‘n yillikda alkogol sanoati iste’molchilarni saqlab qolish uchun mahsulot turlarini o‘zgartirishga majbur bo‘ladi.

Alkogolsiz pivo, past spirtli kokteyllar va funksional ichimliklarga talab yildan yilga oshib bormoqda.

Bu tendensiya nafaqat Yevropa va AQSHda, balki Osiyo mamlakatlarida ham kuzatilmoqda.

O‘zbekiston uchun bu nimani anglatadi?

O‘zbekistonda alkogol iste’moli G‘arb davlatlariga nisbatan pastroq bo‘lsa-da, jahon bozoridagi tendensiyalar mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun ham muhim ahamiyatga ega.

Mutaxassislar kelgusida alkogolsiz mahsulotlar segmenti o‘sishi, iste’molchilarning sog‘lom turmush tarziga qiziqishi kuchayishi hamda ishlab chiqaruvchilar mahsulotlarini diversifikatsiya qilishga majbur bo‘lishini prognoz qilmoqda.

Sarvar Xurramov