Ўзбекистонда фейк аккаунтлар бозори: тадқиқотлар нимани кўрсатмоқда?

Ушбу индекс 500 дан ортиқ ижтимоий тармоқ ва онлайн хизматларни қамраб олади. Жумладан, TikTok, Amazon, Spotify каби платформаларда фейк аккаунтлар яратиш учун зарур бўлган SMS-верификация хизматлари нархи ва мавжудлиги таҳлил қилинган.

Тадқиқот натижаларига кўра, Ўзбекистон телефон рақамлари орқали SMS-верификация хизматлари нисбатан арзон ҳисобланади. Ҳисоб-китобларга кўра, 100 АҚШ доллари эвазига 100 мингдан ортиқ аккаунтни тасдиқлаш имкони мавжуд.

Қайд этилишича, Ўзбекистонга тегишли рақамлар орқали 2,4 миллиондан ортиқ SMS-верификация хизмати “қора бозор”да мавжуд. Бу эса катта ҳажмда сохта аккаунтлар яратиш имконияти борлигини кўрсатади.

Тадқиқотда таъкидланишича, бундай хизматлар “онлайн манипуляция иқтисодиёти”нинг муҳим қисми ҳисобланади. Улар орқали сунъий равишда лайк ва обуначиларни кўпайтириш, фейк профиллар орқали фикрларга таъсир ўтказиш ва мувофиқлаштирилган ахборот кампанияларини амалга ошириш мумкин.

Мутахассислар қайд этишича, ҳар бир фейк аккаунт яратилиши телефон рақами ва SIM-картага боғлиқ бўлиб, айнан шу жиҳат бутун тизимнинг асосий нуқтаси ҳисобланади.

Шунингдек, тадқиқотда глобал миқёсда ушбу хизматлар очиқ сотилаётгани ва турли мамлакатларда нархлар SIM-карталар қиймати ҳамда тартибга солиш даражасига қараб фарқ қилиши таъкидланган.

Бироқ келтирилган рақамлар барча фейк аккаунтлар амалда ишлайди дегани эмас. Бу кўрсаткичлар, асосан, бозордаги таклиф ҳажмини англатади. Амалиётда эса бундай аккаунтларнинг бир қисми блокланиши ёки қисқа муддатли бўлиши мумкин.