Али Хоминаий ҳалок бўлди: Эронда мотам, расмий Теҳрон қасос ҳақида огоҳлантирди

Бу ҳақда Эрон давлат оммавий ахборот воситалари расман хабар қилди. Мамлакатда 40 кунлик мотам ва бир ҳафталик таътил эълон қилинди.

Расмий баёнотларда Хоминаий замонавий фанларни пухта билган, кенг диний билимга эга, жасоратли ва қатъиятли раҳбар сифатида таърифланди. Унинг вафоти “ислом олами ва шиа тарихида янги саҳифа очувчи воқеа” сифатида қайд этилди. Эрон ҳукумати бу ҳодисани “оғир жиноят” деб атаб, у ҳеч қачон жавобсиз қолмаслигини билдирди.

Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси ҳам алоҳида баёнот билан чиқиб, Хоминаийнинг ўлими мамлакатни янада қатъиятли қилишини таъкидлади. Баёнотда АҚШ ва Исроилнинг ҳаракатлари “очиқдан-очиқ тажовуз” сифатида баҳоланиб, қотиллар ва ташкилотчилар қаттиқ жазоланиши айтилди.

АҚШ президенти Доналд Трамп шанба куни қўшма зарбалар вақтида Хоминаий ҳалок бўлганини эълон қилди. Исроиллик расмийлар ҳам унинг жасади топилганини билдирган. АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) Эронга қарши зарбалар давом этаётганини маълум қилди ва бу ҳаракатларни “тез ва қатъий чоралар” деб атади.

Сунъий йўлдош тасвирларида Теҳрондаги олий раҳбар қароргоҳида жиддий вайронагарчилик юз бергани кўринган. Эрон нашрлари Хоминаий ҳужум пайтида ўз иш жойида бўлганини қайд этди.

Али Хоминаий 1979 йилги Ислом инқилобидан кейин ҳокимиятга келган оятуллоҳ Руҳуллоҳ Ҳумайнийнинг вориси эди ва 36 йил давомида мамлакатни бошқариб келган. Унинг ўлими Эрон Ислом Республикаси учун улкан сиёсий синов сифатида баҳоланмоқда.

Reuters хабарига кўра, АҚШ разведкаси ҳужумлардан олдин турли сценарийларни баҳолаган. Уларда эҳтимолий вариантлардан бири сифатида Инқилоб муҳофизлари корпусига мансуб қатъий позициядаги шахслар ҳокимиятни қўлга олиши мумкинлиги қайд этилган.

Сўнгги йилларда Эрон ички ва ташқи босимлар остида эди. Мамлакат ичида иқтисодий қийинчиликлар ва нарх-наво ошишига қарши оммавий намойишлар кузатилди. Ташқи сиёсатда эса Исроил ва АҚШ билан кескинлик кучайган, Ливанда “Ҳизбуллоҳ”нинг заифлашиши ва Сурияда Башар Асад ҳокимиятининг ағдарилиши Эроннинг минтақавий таъсирига таъсир кўрсатган эди.

Хоминаий баллистик ракета дастуридан воз кечиш бўйича музокараларни рад этган ва бу дастурни мамлакат хавфсизлиги учун асосий тийиб турувчи омил деб ҳисоблаган. Кузатувчилар фикрича, айнан шу муросасиз позиция ҳам вазиятнинг кескинлашувига сабаб бўлган бўлиши мумкин.

Айни пайтда Эронда сиёсий жараёнлар қандай ривожланиши, олий раҳбар ўрнини ким эгаллаши ва минтақадаги вазият қай томонга бурилиши халқаро ҳамжамият диққат марказида қолмоқда.