Ali Xominaiy halok boʻldi: Eronda motam, rasmiy Tehron qasos haqida ogohlantirdi

Bu haqda Eron davlat ommaviy axborot vositalari rasman xabar qildi. Mamlakatda 40 kunlik motam va bir haftalik taʼtil eʼlon qilindi.

Rasmiy bayonotlarda Xominaiy zamonaviy fanlarni puxta bilgan, keng diniy bilimga ega, jasoratli va qatʼiyatli rahbar sifatida taʼriflandi. Uning vafoti “islom olami va shia tarixida yangi sahifa ochuvchi voqea” sifatida qayd etildi. Eron hukumati bu hodisani “ogʻir jinoyat” deb atab, u hech qachon javobsiz qolmasligini bildirdi.

Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi ham alohida bayonot bilan chiqib, Xominaiyning oʻlimi mamlakatni yanada qatʼiyatli qilishini taʼkidladi. Bayonotda AQSh va Isroilning harakatlari “ochiqdan-ochiq tajovuz” sifatida baholanib, qotillar va tashkilotchilar qattiq jazolanishi aytildi.

AQSh prezidenti Donald Tramp shanba kuni qoʻshma zarbalar vaqtida Xominaiy halok boʻlganini eʼlon qildi. Isroillik rasmiylar ham uning jasadi topilganini bildirgan. AQSh Markaziy qoʻmondonligi (CENTCOM) Eronga qarshi zarbalar davom etayotganini maʼlum qildi va bu harakatlarni “tez va qatʼiy choralar” deb atadi.

Sunʼiy yoʻldosh tasvirlarida Tehrondagi oliy rahbar qarorgohida jiddiy vayronagarchilik yuz bergani koʻringan. Eron nashrlari Xominaiy hujum paytida oʻz ish joyida boʻlganini qayd etdi.

Ali Xominaiy 1979 yilgi Islom inqilobidan keyin hokimiyatga kelgan oyatulloh Ruhulloh Humayniyning vorisi edi va 36 yil davomida mamlakatni boshqarib kelgan. Uning oʻlimi Eron Islom Respublikasi uchun ulkan siyosiy sinov sifatida baholanmoqda.

Reuters xabariga koʻra, AQSh razvedkasi hujumlardan oldin turli ssenariylarni baholagan. Ularda ehtimoliy variantlardan biri sifatida Inqilob muhofizlari korpusiga mansub qatʼiy pozitsiyadagi shaxslar hokimiyatni qoʻlga olishi mumkinligi qayd etilgan.

Soʻnggi yillarda Eron ichki va tashqi bosimlar ostida edi. Mamlakat ichida iqtisodiy qiyinchiliklar va narx-navo oshishiga qarshi ommaviy namoyishlar kuzatildi. Tashqi siyosatda esa Isroil va AQSh bilan keskinlik kuchaygan, Livanda “Hizbulloh”ning zaiflashishi va Suriyada Bashar Asad hokimiyatining agʻdarilishi Eronning mintaqaviy taʼsiriga taʼsir koʻrsatgan edi.

Xominaiy ballistik raketa dasturidan voz kechish boʻyicha muzokaralarni rad etgan va bu dasturni mamlakat xavfsizligi uchun asosiy tiyib turuvchi omil deb hisoblagan. Kuzatuvchilar fikricha, aynan shu murosasiz pozitsiya ham vaziyatning keskinlashuviga sabab boʻlgan boʻlishi mumkin.

Ayni paytda Eronda siyosiy jarayonlar qanday rivojlanishi, oliy rahbar oʻrnini kim egallashi va mintaqadagi vaziyat qay tomonga burilishi xalqaro hamjamiyat diqqat markazida qolmoqda.