Жордан Барделла: Европани хавотирга солаётган янги қиёфа

Жордан Барделла ўта ўнг “Миллий бирлашув” (Rassemblement National) партияси раиси ва Марин Ле Пеннинг асосий сиёсий вориси. У  кутилганидек кекса ёки тажрибали бўлмаса-да, қисқа вақт ичида мамлакатдаги энг оммабоп сиёсатчига айланди. 

Сиёсатчи эмас, феномен

Ўтган ҳафта Барделланинг китоб тақдимотлари Францияда сиёсатга бўлган муносабат қанчалик ўзгарганини кўрсатди. Мамлакат шимолидаги кончилик ҳудудида у бир кечада 1 300 нафар ўқувчига олти соат давомида китоб имзолади. Бир неча кун ўтиб, Бургундияда уни кутиб турган навбат кўча бўйлаб чўзилди.

Францияда бундай манзара илгари одатда кино ёки спорт юлдузлари атрофида кузатиларди. Энди эса бу — сиёсатчи. Барделланинг китоби сотувлар бўйича ҳатто машҳур “Астерикс” сериясидан кейин иккинчи ўринга чиқди. Бу рақамлар тасодиф эмас — бу жамиятдаги чуқур сиёсий чарчоқ ва “янги юзлар”га бўлган талабнинг белгиси.

Ле Пендан кейинги даврга тайёргарлик

Жордан Барделла “Миллий бирлашув”да тасодифан пайдо бўлган шахс эмас. У Марин Ле Пен томонидан йиллар давомида эҳтиёткорлик билан тайёрланган ворис ҳисобланади. Ле Пен партияни радикал, кескин миллатчилик имижидан чиқаришга ҳаракат қилар экан, Барделла бу стратегиянинг асосий юзига айланди.

Ёш, замонавий, ижтимоий тармоқларда фаол ва медиа билан ишлашни яхши биладиган Барделла ўта ўнг ғояларни юмшатилган, “масъулиятли” шаклда тақдим этмоқда. У очиқча кескин баёнотлардан қочади, лекин мазмун ўзгармаган: миграцияга чеклов, миллий суверенитетни кучайтириш, Европа Иттифоқи таъсирини қисқартириш.

Китоб — келажак ҳукумат дастурими?

The Economist қайд этганидек, Барделланинг янги китоби шунчаки хотиралар ёки сиёсий публицистика эмас. У кўп жиҳатдан келажакдаги сиёсий дастурга ўхшайди. Унда:

• Франция элиталарига қарши қаттиқ танқид,
• миграция сиёсатида кескин чекловлар,
• ижтимоий ҳимояни “аввало французлар учун” тамойили асосида қайта қуриш,
• Европа Иттифоқига нисбатан шубҳали ва эҳтиёткор муносабат

каби ғоялар марказий ўрин эгаллайди.

Бу ғоялар электоратнинг катта қисми учун жозибали бўлаётган бўлса-да, Брюссел ва Франциянинг анъанавий иттифоқчиларида жиддий хавотир уйғотмоқда.

Ҳокимиятга олиб борадиган реал сценарий

Франция сиёсий тизими ҳозир фалаж ҳолатда. Президент Эммануэль Макрон атрофидаги марказчи кучлар заифлашган, парламентда барқарор кўпчилик йўқ. Ана шу вазиятда “Миллий бирлашув” энг интизомли ва энг тайёр сиёсий кучлардан бири сифатида кўриниб турибди.

Агар навбатдан ташқари парламент сайловлари ўтказилса ва RN яхши натижа қайд этса, Жордан Барделла бош вазирликка асосий номзодлардан бирига айланиши мумкин. Бу эса уни Франция тарихидаги энг ёш ҳукумат раҳбарларидан бирига айлантиради.

Европа учун сигнал ва хавф

Барделланинг юксалиши — фақат Франция ички сиёсати ҳақида эмас. Бу бутун Европа бўйлаб кучайиб бораётган популист тўлқиннинг бир қисми. Агар у ҳокимиятга келса:

• Франциянинг Украинага ёрдами қисқариши,
• НАТО билан муносабатлар қайта кўриб чиқилиши,
• Европа Иттифоқида Франция блокловчи позицияга ўтиши

каби сценарийлар реаллашиши мумкин.

Шу сабабли унинг китоб турлари ва оммавий қўллаб-қувватланиши Брюсселда маданий янгилик сифатида эмас, балки жиддий сиёсий сигнал сифатида қабул қилинмоқда.

Жордан Барделла — бугун Франциядаги энг кучли сиёсий брендлардан бири. У ёш, оммабоп ва тизимга қарши кайфиятни моҳирона ўз фойдасига ишлатяпти. Франция сиёсатидаги инқироз чуқурлашган сари, унинг ҳокимиятга олиб борадиган йўли тобора қисқариб бормоқда.