Jordan Bardella: Yevropani xavotirga solayotgan yangi qiyofa

Jordan Bardella oʻta oʻng “Milliy birlashuv” (Rassemblement National) partiyasi raisi va Marin Le Penning asosiy siyosiy vorisi. U  kutilganidek keksa yoki tajribali boʻlmasa-da, qisqa vaqt ichida mamlakatdagi eng ommabop siyosatchiga aylandi. 

Siyosatchi emas, fenomen

Oʻtgan hafta Bardellaning kitob taqdimotlari Fransiyada siyosatga boʻlgan munosabat qanchalik oʻzgarganini koʻrsatdi. Mamlakat shimolidagi konchilik hududida u bir kechada 1 300 nafar oʻquvchiga olti soat davomida kitob imzoladi. Bir necha kun oʻtib, Burgundiyada uni kutib turgan navbat koʻcha boʻylab choʻzildi.

Fransiyada bunday manzara ilgari odatda kino yoki sport yulduzlari atrofida kuzatilardi. Endi esa bu — siyosatchi. Bardellaning kitobi sotuvlar boʻyicha hatto mashhur “Asteriks” seriyasidan keyin ikkinchi oʻringa chiqdi. Bu raqamlar tasodif emas — bu jamiyatdagi chuqur siyosiy charchoq va “yangi yuzlar”ga boʻlgan talabning belgisi.

Le Pendan keyingi davrga tayyorgarlik

Jordan Bardella “Milliy birlashuv”da tasodifan paydo boʻlgan shaxs emas. U Marin Le Pen tomonidan yillar davomida ehtiyotkorlik bilan tayyorlangan voris hisoblanadi. Le Pen partiyani radikal, keskin millatchilik imijidan chiqarishga harakat qilar ekan, Bardella bu strategiyaning asosiy yuziga aylandi.

Yosh, zamonaviy, ijtimoiy tarmoqlarda faol va media bilan ishlashni yaxshi biladigan Bardella oʻta oʻng gʻoyalarni yumshatilgan, “masʼuliyatli” shaklda taqdim etmoqda. U ochiqcha keskin bayonotlardan qochadi, lekin mazmun oʻzgarmagan: migratsiyaga cheklov, milliy suverenitetni kuchaytirish, Yevropa Ittifoqi taʼsirini qisqartirish.

Kitob — kelajak hukumat dasturimi?

The Economist qayd etganidek, Bardellaning yangi kitobi shunchaki xotiralar yoki siyosiy publitsistika emas. U koʻp jihatdan kelajakdagi siyosiy dasturga oʻxshaydi. Unda:

• Fransiya elitalariga qarshi qattiq tanqid,
• migratsiya siyosatida keskin cheklovlar,
• ijtimoiy himoyani “avvalo fransuzlar uchun” tamoyili asosida qayta qurish,
• Yevropa Ittifoqiga nisbatan shubhali va ehtiyotkor munosabat

kabi gʻoyalar markaziy oʻrin egallaydi.

Bu gʻoyalar elektoratning katta qismi uchun jozibali boʻlayotgan boʻlsa-da, Bryussel va Fransiyaning anʼanaviy ittifoqchilarida jiddiy xavotir uygʻotmoqda.

Hokimiyatga olib boradigan real ssenariy

Fransiya siyosiy tizimi hozir falaj holatda. Prezident Emmanuel Makron atrofidagi markazchi kuchlar zaiflashgan, parlamentda barqaror koʻpchilik yoʻq. Ana shu vaziyatda “Milliy birlashuv” eng intizomli va eng tayyor siyosiy kuchlardan biri sifatida koʻrinib turibdi.

Agar navbatdan tashqari parlament saylovlari oʻtkazilsa va RN yaxshi natija qayd etsa, Jordan Bardella bosh vazirlikka asosiy nomzodlardan biriga aylanishi mumkin. Bu esa uni Fransiya tarixidagi eng yosh hukumat rahbarlaridan biriga aylantiradi.

Yevropa uchun signal va xavf

Bardellaning yuksalishi — faqat Fransiya ichki siyosati haqida emas. Bu butun Yevropa boʻylab kuchayib borayotgan populist toʻlqinning bir qismi. Agar u hokimiyatga kelsa:

• Fransiyaning Ukrainaga yordami qisqarishi,
• NATO bilan munosabatlar qayta koʻrib chiqilishi,
• Yevropa Ittifoqida Fransiya bloklovchi pozitsiyaga oʻtishi

kabi ssenariylar reallashishi mumkin.

Shu sababli uning kitob turlari va ommaviy qoʻllab-quvvatlanishi Bryusselda madaniy yangilik sifatida emas, balki jiddiy siyosiy signal sifatida qabul qilinmoqda.

Jordan Bardella — bugun Fransiyadagi eng kuchli siyosiy brendlardan biri. U yosh, ommabop va tizimga qarshi kayfiyatni mohirona oʻz foydasiga ishlatyapti. Fransiya siyosatidagi inqiroz chuqurlashgan sari, uning hokimiyatga olib boradigan yoʻli tobora qisqarib bormoqda.