Россия ва Ғарб орасида маҳбуслар алмашинуви: Дипломатик келишувлар ва ҳибсга олиш cабаблари

Унда қайд этилишича, жараён Туркия Миллий разведка ташкилоти воситачилигида Эсенбоға аэропортида содир бўлган. Алмашинувда Россия, Беларусь, АҚШ, Германия, Польша, Словения ва Норвегия вакиллари иштирок этган. Жами 26 киши алмашилган. 10 киши Россияга, 13 киши Германияга, 3 киши АҚШга юборилган.  

Хўш, қайси маҳбуслар давлатига қайтарилди?

Россия Ғарбга жами 16 та маҳбусни топширди. Улар орасида рассомдан торитиб журналист, ҳарбий хизматчи, сиёсатчи ва ўлим жазосига ҳукм қилинган фуқаролар ҳам бўлган. Ғарб эса Россияга жами 10 та маҳбусни қайтарди. Улар орасида юқорида қайд этилган соҳа вакилларидан ташқари амалдорлар ҳам бўлган. 

Қуйида Россия томонидан Ғарбга қайтарилган маҳбуслар ҳақида билиб олишингиз мумкин:

Эван Гершкович

Америкалик "Wall Street Journal " нашрининг журанлаисти Эван Гершкович Россияда жосуслик қилишда айбланган ҳамда 16 йил муддатга озодликдан маҳрум этилган. У хавфсизлик хизмати ходимлари томонидан 2023 йилнинг март ойида Екатеринбург шаҳрига сафари давомида ҳибсга олинган. 

Прокурорлар уни Марказий разведка бошқармасига ишлашда айлаган. Аммо Гершкович WSJ ва АҚШ ҳукумати ушбу айбловларни рад этган. Бу “Совуқ уруш” якунлангандан бери Россияда америкалик журналист жосусликда илк бор айбланиши эди. 

Паул Уилан 

Тўрт давлат — АҚШ, Канада, Буюк Британия ва Ирландия фуқароси бўлган 54 ёшли Паул Уилан 2018 йили Москвада жосусликда гумонланиб ҳибсга олинган. У 2020 йилда 16 йил муддатга озодликдан маҳрум этилган. 

2008 йилда ёмон хулқи учун армия сафидан бўшатилган. Уилан хавфсизлик бўйича консултантга айланган ҳамда иш бўйича Россияга қатнаган. 2018 йилда эса Россия ФХХ ходимлари томонидан қўлга олинган. Москвада жосуслик қилаётганида ушланган. Аммо унинг оиласи Паулга қўйилган айбловни доим рад этиб келган.

Алсу Курмашева 

Эван Гершковичга ҳукм ўқилган кунда Россия-Америка журналисти Алсу Курмашева ёпиқ суд орқали 6,5 йил муддатга озодликдан маҳрум этилган эди. У “Озодлик радиоси”нинг муҳаррири бўлган. Алсу Россия ҳарбийлари ҳақида ёлғон ахборот тарқатишда айбланган. 

Унинг эри Павел Буториннинг айтишича, журналист ўтган йили Украинага қарши урушаётган россияликларнинг ҳикоялари жамланган китобни чоп этгани сабаб ҳибсга олинган. Курмашева АҚШ ва Россия фуқаролигига эга бўлиб, турмуш ўртоғи ва икки нафар қизи билан Прагада яшаган. 2023 йил июньда эса онасини кўриш учун Россияга келганида қамоққа олинган.

Владимир Кара-Мурза 

Путин сиёсати ҳамда Украинадаги урушга қарши чиқишлари билан танилган Владимир Кара-Мурза 2023 йилнинг апрельида “давлатга хиёнат”, Россия армияси тўғрисида “фейк” тарқатиш ва “исталмаган” ташкилот фаолиятини юритишда айблаган. Шундан сўнг у 25 йил муддатга озодликдан маҳрум этилди. 

Владимир Кара-Мурза 2022 йил апрель ойидан буён Омск шаҳридаги 7-сонли ахлоқ тузатиш колониясида ҳибсда сақланиб келган. Унга 2023 йил мартида адвокатлар полинейропатия ташхисини қўйган. Россияда эса бундай касалликка чалинган шахслар ҳибсда сақлаб турилиши мумкин бўлмаган. 

Колонияда сиёсатчини жарима изоляторига ташлашган, июнь ойида эса бир камерали типидаги хонага ўтказилган. Кара-Мурзанинг адвокатлари бу қарор унинг саломатлиги ва ҳатто ҳаётига хавф туғдириши мумкинлигини қайд этишганди. 

Иля Яшин 

Яна бир Россиядаги энг ёрқин мухолифатчи ҳисобланган Иля Яшин 2022 йилда мамлакат армияси ҳақида “фейк янгиликларни тарқатганлик”да айбланган. 2022 йил декабрда Москва Мешчан суди мухолифатчини 8,5 йил муддатга умумий тартибли колонияда озодликдан маҳрум қилишга ҳукм чиқарган. 

Жиноий иш очилишига унинг 2022 йили 7 апрелида Youtube каналидаги жонли эфирида Украинанинг Буча шаҳрида тинч аҳоли вакиллари ўлдирилгани ҳақида гапиргани сабаб бўлган.