Ўзбекистонда 4 йилда хориждаги ҳарбий ҳаракатларда қатнашиш бўйича 338 та жиноят иши қўзғатилди

Ўзбекистонда 2022 йилдан бери хориждаги ҳарбий ҳаракатларда қатнашиш бўйича 338 та жиноят иши қўзғатилган. Бу ҳақда «Узоқдан изланган "бахт"» ҳужжатли фильмида маълум қилинди.

Кўрсатувда қайд этилишича, бугунги кунда 1,8 миллиондан ортиқ фуқароларимиз хорижий мамлакатларда самарали фаолият олиб бормоқда. Шунга қарамай, Ўзбекистон ҳуқуқ-тартибот органлари томонидан ҳар йили халқаро диний-экстремистик ташкилотлар, шунингдек, чет эл ҳарбий тузилмалари сафида ёлланма аскар сифатида иштирок этаётган юзлаб фуқаролар аниқланмоқда. 

Муаллифлар нима учун бизнинг (Ўзбекистоннинг) фуқаролар чет эллардаги қандайдир ҳаракатларда иштирок этмоқда, деган саволни ўртага ташлади. Бу каби саволлар аслида ўша ҳаракатларда қатнашаётган шахсларни ўйлантириши керак эмасми, деган яна бир савол берилади. 

Таҳлилларда уларнинг аксарияти алдов йўллари билан ҳарбий ҳаракатларда иштирок этишга мажбурланган бўлса, айримлари эса жиноий тузилмаларга қўшилиб қолганлиги туфайли низоли ҳудудларга жўнатилгани таъкидланади. 

Афсуски, камчилик бўлса-да, айрим шахслар моддий манфаатдорлик эвазига ўзга давлатларда ҳарбий ёлланиши кузатилмоқда”, – дейилади кўрсатувда.

Қайд этилишича, бу каби ҳарбий ҳаракатларда яраланган, ҳалок бўлган ёки бедарак йўқолган ўзбекистонликлар сони тобора ортиб бормоқда. Кўрсатув давомида ёш фарзанди қаршиликларига қарамасдан чет элга кетган, бир неча қовун пишиғи давомида дом-дараксиз кетиб, сўнгра унинг темир тобутда келган совуқ жасадини кўриш насиб этмаган Насиба онанинг изтироблари келтирилади. 

Сўнгра Жиноя кодексининг 154-моддаси (Ёлланиш) бўйича қўзғатилган жиноят ишлари йилдан йилга кўпайиб бораётгани айтилади. Хусусан, маълумотларга кўра, 2022 йилда 19 марта, 2023 йилда 68 марта, 2024 йилда 112 марта ва 2025 йилда 139 марта ушбу модда бўйича жиноят иши қўзғатилган.

Шунингдек, кўрсатувда чет элдаги ҳарбий ҳаракатларда бевосита иштирок этиб қайтган ва бунинг учун тегишли жазоларини ўтаётган Ўзбекистон фуқароларининг интервьюлари ҳам келтирилади.  

Маълумот учун, тегишли модданинг 1-қисми билан айбдор деб топилган шахслар беш йилдан ўн йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади. Модданинг 2-қисми (Ёлланма шахсни ёллаш, ўқитиш, молиялаштириш ёки унга бошқа моддий таъминот бериш, худди шунингдек ундан ҳарбий тўқнашув ёки ҳарбий ҳаракатларда фойдаланиш) билан айбдор деб топилганлар эса етти йилдан ўн икки йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Эслатиб ўтамиз, куни кеча Paradigma “Ой бориб омон қайтмаётган ўғлонлар” сарлавҳали мақолани эълон қилган, унда жорий йилда Украинадаги урушда Россия томонидан жангга кириб ҳалок бўлган 500 га яқин ўзбекистонлик бўйича бирорта ҳам расмий муносабат билдирилмагани танқид остига олинган эди.