Oʻzbekistonda 4 yilda xorijdagi harbiy harakatlarda qatnashish boʻyicha 338 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatildi

Oʻzbekistonda 2022 yildan beri xorijdagi harbiy harakatlarda qatnashish boʻyicha 338 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan. Bu haqda «Uzoqdan izlangan "baxt"» hujjatli filmida maʼlum qilindi.

Koʻrsatuvda qayd etilishicha, bugungi kunda 1,8 milliondan ortiq fuqarolarimiz xorijiy mamlakatlarda samarali faoliyat olib bormoqda. Shunga qaramay, Oʻzbekiston huquq-tartibot organlari tomonidan har yili xalqaro diniy-ekstremistik tashkilotlar, shuningdek, chet el harbiy tuzilmalari safida yollanma askar sifatida ishtirok etayotgan yuzlab fuqarolar aniqlanmoqda. 

Mualliflar nima uchun bizning (Oʻzbekistonning) fuqarolar chet ellardagi qandaydir harakatlarda ishtirok etmoqda, degan savolni oʻrtaga tashladi. Bu kabi savollar aslida oʻsha harakatlarda qatnashayotgan shaxslarni oʻylantirishi kerak emasmi, degan yana bir savol beriladi. 

Tahlillarda ularning aksariyati aldov yoʻllari bilan harbiy harakatlarda ishtirok etishga majburlangan boʻlsa, ayrimlari esa jinoiy tuzilmalarga qoʻshilib qolganligi tufayli nizoli hududlarga joʻnatilgani taʼkidlanadi. 

Afsuski, kamchilik boʻlsa-da, ayrim shaxslar moddiy manfaatdorlik evaziga oʻzga davlatlarda harbiy yollanishi kuzatilmoqda”, – deyiladi koʻrsatuvda.

Qayd etilishicha, bu kabi harbiy harakatlarda yaralangan, halok boʻlgan yoki bedarak yoʻqolgan oʻzbekistonliklar soni tobora ortib bormoqda. Koʻrsatuv davomida yosh farzandi qarshiliklariga qaramasdan chet elga ketgan, bir necha qovun pishigʻi davomida dom-daraksiz ketib, soʻngra uning temir tobutda kelgan sovuq jasadini koʻrish nasib etmagan Nasiba onaning iztiroblari keltiriladi. 

Soʻngra Jinoya kodeksining 154-moddasi (Yollanish) boʻyicha qoʻzgʻatilgan jinoyat ishlari yildan yilga koʻpayib borayotgani aytiladi. Xususan, maʼlumotlarga koʻra, 2022 yilda 19 marta, 2023 yilda 68 marta, 2024 yilda 112 marta va 2025 yilda 139 marta ushbu modda boʻyicha jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan.

Shuningdek, koʻrsatuvda chet eldagi harbiy harakatlarda bevosita ishtirok etib qaytgan va buning uchun tegishli jazolarini oʻtayotgan Oʻzbekiston fuqarolarining intervyulari ham keltiriladi.  

Maʼlumot uchun, tegishli moddaning 1-qismi bilan aybdor deb topilgan shaxslar besh yildan oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi. Moddaning 2-qismi (Yollanma shaxsni yollash, oʻqitish, moliyalashtirish yoki unga boshqa moddiy taʼminot berish, xuddi shuningdek undan harbiy toʻqnashuv yoki harbiy harakatlarda foydalanish) bilan aybdor deb topilganlar esa yetti yildan oʻn ikki yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Eslatib oʻtamiz, kuni kecha Paradigma “Oy borib omon qaytmayotgan oʻgʻlonlar” sarlavhali maqolani eʼlon qilgan, unda joriy yilda Ukrainadagi urushda Rossiya tomonidan jangga kirib halok boʻlgan 500 ga yaqin oʻzbekistonlik boʻyicha birorta ham rasmiy munosabat bildirilmagani tanqid ostiga olingan edi.