Уйи бузилишга тушган фуқароларга 3 турдаги компенсация таклиф этилади

Ҳар йили 145 мингта турар жойга бўлган талабни қондириш учун 2019-2023 йиллар давомида ўртача 60 мингта, 2024 йилда эса 100 мингта янги турар жойлар қурилган бўлиб, бу борада ўсиб бораётган эҳтиёжларни қондириш учун қўшимча ер ресурслари талаб этилмоқда.

Бугунги кунда республика бўйича 42 мингдан ортиқ кўп қаватли уйлар мавжуд бўлиб, уларнинг 17 мингтаси 2-3 қаватли ҳисобланади. Бу уйларнинг 343 таси фойдаланиш муддатидан ўтган, яъни техник жиҳатдан яроқсиз ҳисобланади. Электр, сув таъминоти эскирган, айримларида оқова сув тармоғи ҳам мавжуд эмас. Ҳожатхоналари умумий ёки уй ташқарисида жойлашганлари ҳам йўқ эмас. Аммо шунга қарамай, бу уйларда аҳоли вакиллари яшашда давом этмоқда.

Таҳлилларга кўра, 17 мингта 2-3 қаватли уйлар ўрнида 7-9 қаватли 13,5 мингта замонавий уй-жой қуриш имконияти мавжуд. Бу эса ҳозирги ҳудудда тахминан 3 баробар кўп аҳолини уй-жой билан таъминлаш мумкин. Янги қуриладиган уйлар эса замонавий, барча шароитларга эга ҳолда, энергетик ва инфратузилма ресурсларини тежаган ҳолатда барпо этилади. 

Бу соҳада ягона қонун ҳужжати мавжуд эмас эди. Шундан келиб чиқиб, жамоатчилик ва соҳа мутахассислари иштирокида “Шаҳарсозлик реновацияси тўғрисида”ги қонун лойиҳаси ишлаб чиқилди. Мазкур ҳужжат лойиҳаси парламент қуйи палатасининг бугунги мажлисида биринчи ўқишда муҳокама қилинди.

Қайд этилганидек, лойиҳада шаҳарсозлик реновацияси асослари ва мақсадлари, мажбурий шартлари, асосий принциплари, реновация босқичлари, бу борада лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш тартиби, соҳада давлат бошқаруви асослари белгиланмоқда.

Шунингдек, шаҳарсозлик реновацияси лойиҳасини бошлаш учун барча ҳуқуқ эгалари билан нотариал тартибда келишув битими имзоланиши белгиланяпти. Яъни, ҳеч ким реновацияда иштирок этишга мажбурланмаслиги ҳамда реновация ихтиёрийлик принципига асосланиши мустаҳкамланмоқда.

Қонун лойиҳасида айнан қайси ҳудудлар реновация қилиниши мумкинлигига доир аниқ мезонлар белгиланмоқда. Яъни, ҳудуднинг бош режасида реновация ҳудуди сифатида эътироф этилган бўлиши, уй-жойлар яшаш учун бутунлай яроқсиз ҳолда бўлиши ва аҳолининг ижтимоий ҳолатига жиддий таъсир кўрсатадиган ҳолатлар мавжуд бўлиши ҳудуднинг реновация қилинишига асос сифатида белгиланмоқда. 

Албатта, реновация дастури лойиҳаси реновацияга тушадиган уй-жой мулкдорларининг розилигига асосланиши ҳамда кенг жамоатчилик муҳокамаларидан ўтказилиши лозим. Бу борада реновацияга маҳаллий ҳокимлик, шу ҳудуд аҳолиси ва инвесторлар таклиф киритиши мумкинлиги, бунинг учун эса ўша ҳудуднинг камида 80 фоиз аҳолисининг розилиги нотариал тасдиқланган бўлиши шартлиги ўз аксини топган. Таклиф киритилгандан сўнггина лойиҳа ишлаб чиқилади. Мулкдорларнинг розилигисиз бузишларга ва қурилишларга йўл қўйилмайди. 

Мулкдорлар учун уч хил компенсация шакллари назарда тутилмоқда. Биринчиси, реновация ҳудудининг ўзидан турар ёки нотурар жой бериш, иккинчиси, бошқа ҳудуддан жой бериш ва учинчиси, уйнинг бозор қийматидаги баҳосида пул тўлаш. 

Бундан ташқари, ижарада яшаб турган аҳоли вакиллари учун ижара пули тўлаб берилади. Ҳар бир мулкдорга ўзининг мулки бозор қийматининг қўшимча 12 фоизи миқдорида бир марталик товон пули ҳам тўланади. 

Реновация қурилиш муддати 2 йил этиб белгиланмоқда. Агар қурувчи 2 йилда қуриб улгурмаса, кечиккан ҳар бир кун учун мулкдорларга мулк қийматининг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди. 

Шунингдек, ҳар бир лойиҳа бўйича алоҳида дирекция тузилиши кўзда тутилмоқда. Агар қурилиш якунланмай қолса ёки чўзилиб кетса, янги инвестор жалб этилиб, якунига етказилади. Бошланган лойиҳа тўхтаб қолмаслиги давлат томонидан кафолатланади. 

Муҳокамалар давомида депутатлар томонидн бир қатор саволлар кўтарилди. Қонун ташаббускорлари ўртага ташланган саволларга батафсил тушунтиришлар берди. Қизғин муҳокама ва савол-жавоблардан сўнг, қонун лойиҳасининг бугунги кундаги долзарблиги таъкидланиб, биринчи ўқишда қабул қилинди.