updated: 22.03.2026, 18:26

Bolalarda koʻz saratonining koʻpayib borayotganiga gadjetlar sababmi?

Ijtimoiy tarmoqlar orqali Oʻzbekistonda bolalar orasida koʻz saratoni bilan kasallanish holatlari oshgani va bunga ular koʻp vaqtini sarflaydigan gadjetlar sabab boʻlayotganini tez-tez eshitib turamiz. Xoʻsh, bu qanchalik toʻgʻri va mutaxassislarning bu boradagi fikrlari qanday? Sogʻliqni saqlash vazirligi xodimlari bu borada batafsil javob berdi.

Ulashish:

Bolalarda koʻz saratonining koʻpayib borayotganiga gadjetlar sababmi?

Bolalarda koʻz saratonining koʻpayib borayotganiga gadjetlar sababmi?

Respublika koʻz kasalliklari klinik shifoxonasi bosh shifokori, tibbiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori Otabek Ikramovga koʻra, onkologik kasalliklar hozirgi kunning dolzarb muammolaridan biriga aylanib bormoqda.

"Buni Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumoti ham tasdiqlaydi. Yaʼni onkologiya tashxisi qoʻyilgandan keyingi bir yil davomida har uchinchi bemor olamdan oʻtar ekan. Koʻrinib turibdiki, masala chindan ham jiddiy", deydi u.

Shifokorning aytishicha, soʻnggi 10 yillikda oʻsma kasalliklari sezilarli darajada koʻpaygan, shu jumladan, koʻruv aʼzosining onkologik xastaliklari ham. U umumiy oʻsma kasalliklarining bir foizini tashkil etishi bizni xotirjam qilmasligi kerak. Negaki, bugun dunyoda har 100 ming kishiga salkam 4 ta shu turdagi kasallik toʻgʻri keladi. 

Ammo Germaniyaning Essen universiteti mutaxassislari koʻz saratonining paydo boʻlishida gadjetlarning aloqasi yoʻqligini maʼlum qilgan. 

Gap shundaki, ular 2020 yilda COVID-19 pandemiyasi munosabati bilan oʻtkazgan ilmiy tadqiqot davomida mobil telefonlar va boshqa gadjetlar inson koʻruv aʼzosi nurlanishi va onkologik kasalliklarga olib kelmasligini isbotladi. 

Koʻz saratoniga olib keladigan asosiy omillar esa quyidagilardan iborat: irsiy xastaliklar, ekologiyaning zararli taʼsiri va ayrim virusli kasalliklardir. Ammo, bolalar, ayniqsa, ularning ota-onalari gadjetlar koʻz saratoni kasalligiga umuman sabab boʻlmas ekan, deya xotirjamlikka berilmasliklari kerak. 

Gadjetlardan uzluksiz foydalanish alaloqibat turli xastaliklarga, jumladan, koʻz oʻsmasiga olib kelishi mumkinligini tushunish uchun soha mutaxassisi boʻlish shart emas. Keyingi paytda "quruq koʻz" sindromining sezilarli darajada koʻpayib bormoqda.

"Shulardan kelib chiqib, oftalmologlarning koʻrsatmasiga amal qilish, bolalarning kuniga 2 soatdan ortiq gadjetlar bilan shugʻullanishiga yoʻl qoʻymaslik, ish jarayoni kompyuter bilan bogʻliq boʻlgan insonlarga esa koʻz ustki qismini “namlantiruvchi” maxsus preparatlardan foydalanish tavsiya etiladi", deydi Otabek Ikramov.

Umuman olganda, hozirgi axborot texnologiyalari davrida gadjetlardan foydalanmaslikning iloji yoʻq. Ammo meʼyorni bilish va shunga amal qilish oʻzimiz va salomatligimiz uchun zarur.

Fan-texnologiya

14.03.2025, 12:33

Ulashish:

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →

So'nggi yangiliklar

Tramp Jahon chempionati finalida ham diqqat markazida bo‘ldi

Tramp va Infantino Jahon chempionati kubogini topshirish marosimi uchun maydonga kirib kelganda, tomoshabinlar ularni norozilik hayqiriqlari bilan kutib oldi.

Sport

20.07.2026, 11:13

Argentina terma jamoasini kelajakda kim boshqarishi noaniq

Dekabr oyida Lionel Skalonining shartnomasi yakunlanadi. Agar u uzaytirilmasa, Skaloni Argentina terma jamoasi tarixida eng muvaffaqiyatli murabbiy sifatida muhrlanadi.

Sport

20.07.2026, 10:07

Hindiston ilk xususiy orbital raketasini uchirdi

Hindiston tarixida ilk bor xususiy kompaniya ishlab chiqqan orbital raketa muvaffaqiyatli uchirildi. Mamlakat jahon kosmik iqtisodiyotidagi ulushini 44 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan.

Fan-texnologiya

18.07.2026, 15:23

Ukraina hujumlari oqibatida Rossiyada 7 kishi halok bo‘ldi, neft bazasida yong‘in kelib chiqdi

Ukraina dronlari Kotovsk shahrida Rossiyaning eng yirik onlayn-riteyleri bo‘lgan “Wildberries”ga qarashli omborxonaga, shuningdek, poytaxt yaqinidagi neft bazasiga kelib tushgan.

Jahon

18.07.2026, 14:48

Endi Tramp prezidentlik mavqeyidan ham “soqqa” qilishi mumkin

Donald Trampning media kompaniyasi prezidentning Truth Social platformasidagi bayonotlarini boshqalardan oldin ko‘rish imkoniyati uchun pullik tarif joriy etishni muhokama qilmoqda.

Jahon

18.07.2026, 12:54

JCH–2026 finali AQSh tarixidagi eng qimmat sport musobaqasiga aylandi

Futbol bo‘yicha 2026-yilgi Jahon chempionati finaliga qiziqish rekord darajaga chiqdi. Bunga sabab – chiptalarning narxi.

Sport

18.07.2026, 11:08

Telefoningiz bosh barmog‘ingizni ishdan chiqaryapti — tadqiqot

Smartfonlardan doimiy foydalanish qo‘llarimizni shikastlab, turli sindromlar va artrit kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi. Shifokorlarning ta’kidlashicha, bir nechta oddiy amallar orqali buning oldini olish mumkin.

Fan-texnologiya

18.07.2026, 10:13

Yirik avariyalarning oldini olish uchun quyidagi hududlarda svet 2 soatgacha o‘chirilishi mumkin — Energetika vazirligi

So'nggi kunlarda yurtimizda kuzatilayotgan anomal issiq havo elektr energiyasi iste'molining keskin oshishiga sabab bo'lmoqda, natijada elektr tarmoqlari o'ta yuqori yuklama ostida ishlamoqda. Buni oldini olish maqsadida bir qator hududlarda qisqa muddatli majburiy cheklovlar joriy etildi. 

Oʻzbekiston

17.07.2026, 15:54

15 yoshga to‘lmagan bolalarning ishlashi qonuniymi?

Qonunga ko‘ra, mehnat shartnomasi asosida 16 yoshdan boshlab ishlash mumkin. Ammo ayrim hollarda 15 yoshga to‘lmaganlarga ham ishlashga ruxsat etiladi.

Oʻzbekiston

17.07.2026, 14:07

Britaniya 16 yoshgacha bo‘lganlarga energetik ichimliklar sotishni taqiqlamoqda

Vazirlarning ta’kidlashicha, Angliyada har kuni 100 mingga yaqin bola shunday ichimliklarni iste’mol qiladi.

Jahon

17.07.2026, 09:44

O‘zbekistonda reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarlarga yangi cheklovlar joriy etiladi

Mobil telefonlarga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarini yuborish tartibi o‘zgarmoqda. Endilikda reklama faqat abonentning roziligi bilan yuboriladi.

Oʻzbekiston

16.07.2026, 17:35

O‘zbekistonda kutubxonalar soni oshmoqda

Yangilangan statistikaga ko‘ra, O‘zbekistonda bir yil ichida kutubxonalar soni 2 764 taga ko‘paygan.

Madaniy

16.07.2026, 16:47

Ayrim Isroil amaldorlari urushni cho‘zmoqchi — AQSH vitse-prezidenti

Vitse-prezident Jey Di Vensning yangi bayonoti AQSH va Isroil o‘rtasidagi kelishmovchilik tobora oshib borayotganini ko‘rsatmoqda.

Siyosat

16.07.2026, 15:54

Besh yil avvalgi bashorat: Argentina Ispaniyani 3:2 hisobida yutadi

Jahon chempionati finalida Argentina va Ispaniya ro‘para kelishi ma’lum bo‘lishi bilanoq, "X" ijtimoiy tarmog‘idagi besh yil avvalgi bir post qayta virusga aylandi.

Sport

16.07.2026, 15:16

Yakuniy tinchlik uchun Armaniston konstitutsiyasini o‘zgartirishi kerak — Boku

Ozarbayjon rasmiysining aytishicha, Boku va Yerevan o‘rtasida yakuniy tinchlik bitimi imzolanmayotganiga 2 sabab bor: Armaniston Konstitutsiyasidagi Tog‘li Qorabog‘ga oid bandlar va “Tramp yo‘lagi”.

Siyosat

16.07.2026, 14:45

O‘qishni ko‘chirishda milliy va xalqaro sertifikatlar muhimmi?

Davlat oliygohlariga o‘qishni ko‘chirish istagida bo‘lgan talabalar milliy va xalqaro sertifikatlarga ega bo'lsa, tabaqalashtirilgan yoki maksimal ball olishlari mumkin.

Ta'lim

16.07.2026, 11:37

Toshkent viloyatida bog‘chalar vaqtincha yopildi

Xabar qilinishicha, bunga Bosh davlat sanitariya vrachining 2026-yil 14-iyuldagi 01-7609-sonli ko‘rsatma xati asos qilib olingan. 

Ta'lim

16.07.2026, 11:28

Rossiyada migrantlar geolokatsiyasi kuzatilishi uchun maxsus smartfon sotib olishga majburlanishi mumkin

Rossiyaga uzoq muddatga ishlashga keluvchi xorijliklar endi geolokatsiyasi kuzatib boriladigan maxsus mobil telefon sotib olishga majbur bo‘lishi mumkin. Bu orqali hokimiyat migrantlarning qayerda ekanligi va hujjatlari muddatini doimiy nazoratda tutadi. 

Jahon

16.07.2026, 10:52

Turkmaniston O‘zbekiston SIM-kartalariga qarshi reyd boshladi

Turkmanistonda O‘zbekiston SIM-kartasidan foydalanish nafaqat katta jarima, balki josuslik aybloviga ham sabab bo‘lishi mumkin.

Jahon

15.07.2026, 17:58

Yevropa Ittifoqi va Ukraina dron ishlab chiqarish bo‘yicha kelishuvga erishdi

Urush qiyinchiliklarida shakllangan Ukraina tajribasi endi Yevropa Ittifoqi himoyasiga ham hissa qo‘shadi.

Jahon

15.07.2026, 16:51

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →