AQSH Eronni iqtisodiy bosim bilan sindira oladimi?

Eron iqtisodiyoti allaqachon og‘ir ahvolda. Yil boshidan beri rial qariyb 50% qadrsizlangan, yillik inflyatsiya 88%, rasmiy ishsizlik 9,1%ga yetgan. Urush neftni qayta ishlash va sanoat infratuzilmasiga katta zarar yetkazgan. Hormuzdagi blokada sabab Eron Markaziy banki ma’lumotiga ko‘ra, mamlakatning neft eksporti deyarli nolga tushgan.

AQSH uchun asosiy masala - Eronning tashqi iqtisodiy aloqalarini uzish. Ayniqsa, Xitoy Eron neft eksportining qariyb 90%ini sotib oladi. BAA esa 2024-yilda Eron importining 30%ini ta’minlagan va Eron sanksiyalarni chetlab o‘tishda foydalanadigan muhim moliyaviy markazlardan biri bo‘lgan. BAA avgust oyida Eron bilan savdo va moliyaviy operatsiyalarni to‘xtatishini e’lon qilgan.

Ammo maqolaga ko‘ra, Eron sanksiyalarga 40 yildan ortiq vaqt davomida moslashib kelgan va murakkab yashirin savdo-moliya tarmoqlarini yaratgan. Xitoy ham AQSHning yangi sanksiyalariga qarshi chiqmoqda. Vashingtonning Xitoy kompaniyalariga keskin bosim qilishi esa Eron masalasini AQSH-Xitoy qarama-qarshiligiga aylantirib yuborishi mumkin.

Shu sabab xalqaro nashrlarga ko'ra, iqtisodiy bosim Eronni zaiflashtiradi, ammo uni tezda taslim bo‘lishga majbur qilishi dargumon. Aksincha, Tehron Hormuz bo‘g‘ozi, Fors ko‘rfazidagi energetika obyektlari va mintaqadagi ta’sir vositalari orqali javob qaytarishi mumkin. Natijada AQSHning yangi iqtisodiy strategiyasi urushni tugatish o‘rniga yana bir keskinlashuvga sabab bo‘lish xavfini ham oshirmoqda.