UNICEF: bolalarga nisbatan zoʻravonlik global iqtisodga 7 trillion AQSh dollar zarar keltirmoqda

Hisobotda aytilishicha, mintaqada bolalarning 30 foizdan ortigʻiga urish, chimchilash va doʻpposlash kabi jismoniy jazo qoʻllaniladi. Maʼlumotlar mavjud boʻlgan 15 mamlakat va hududlardagi bolalarning 69 foizigacha boʻlgan qismi ruhiy agressiya, jumladan tahdid, kamsitish va ogʻzaki haqoratdan aziyat chekadi.

“Zoʻravonlik Yevropa va Markaziy Osiyodagi haddan tashqari koʻp bolalarning hayotiga taʼsir qiladi, koʻpincha bu ularni himoyalashi va ularga gʻamxoʻrlik koʻrsatishi kerak boʻlganlar tomonidan qilinadi”, - dedi UNICEFning Yevropa va Markaziy Osiyo mamlakatlari boʻyicha mintaqaviy direktori Regina De Dominichis.

Maʼlumotlarga koʻra, ota-onalarning 90 foizdan ortigʻi jismoniy jazo va ruhiy agressiyaga hojat yoʻq deb hisoblaydi, biroq koʻp ota-onalar hali ham shunday tarbiya usullarini qoʻllaydi.

Hisobotda keltirilishicha, jismoniy yoki psixologik zoʻravonlikka duchor boʻlgan bolalar ruhiy salomatlik bilan bogʻliq muammolardan aziyat chekadi, maktabda qiyinchiliklarga duch keladi hamda tajovuzkor xatti-harakatlarni namoyon qiladi. Mazkur oqibatlar balogʻat yoshiga ham davom etishi mumkin, bu esa kelajakda oilalar va jamoalarda zoʻravonlik ehtimolini oshiradi va oldini olish mumkin boʻlgan avlodlararo zoʻravonlikning ayovsiz aylanishini davom ettiradi.

Hozirda mintaqadagi 55 mamlakat va hududlarning 38 tasida jismoniy jazo barcha sharoitlarda, jumladan uyda taqiqlangan, biroq qonunchilik ota-onalar va bolalarga gʻamxoʻrlik qiluvchilarga koʻmak berishi, xususan, ota-onalarni oʻqitish dasturlari va oilani qoʻllab-quvvatlash xizmatlari orqali ularga yordam berishi kerak.

Hisobotda, shuningdek, jinsiy zoʻravonlik va maktabda bolalarga nisbatan zoʻravonlikning tarqalishi tahlil qilinadi:

·       Yevropa Ittifoqining 19 ta davlatidagi ayollarning 1 dan 14 foizigacha boʻlgan qismi 15 yoshdan oldin jinsiy zoʻravonlikka duchor boʻlganliklari haqida xabar berishadi, ammo haqiqiy koʻrsatkichlar ehtimol bundan yuqori boʻlishi mumkin.

·       Mintaqadagi bolalarning oʻrtacha 11 foizi maktabda zoʻravonlikka uchraganini, 15 foizi kiber zoʻravonlikka uchraganini, 10 foizi esa jismoniy janjallarda qatnashganini qayd etgan.

Shuningdek hisobotda keltirilishicha, bolalarga nisbatan zoʻravonlikning global iqtisodga  7 trillion AQSh dollar miqdorida zarar keltradi, bu esa yalpi ichki mahsulotning taxminan 8 foizini tashkil etadi.

Zoʻravonlikdan omon qolgan bolalarga koʻp tarmoqli, moslashtirilgan yordam bilan taʼminlaydigan Barnaxus modeli kabi istiqbolli modellar muvofiqlashtirilgan xizmatlar bolalarga zoʻravonlikni yengish va adolatga erishishda qanday yordam berishini namoyish etadi.

Tashkilot bolalarga nisbatan zoʻravonlikni kamaytirish uchun quydagi choralarni taklif qilmoqda:

• Barcha sharoitlarda jismoniy jazoning barcha shakllarini taʼqiqlash.

• Ijobiy tartib-intizomni targʻib qiluvchi ota-onalarni tarbiyalash dasturlari va oilani qoʻllab-quvvatlash xizmatlariga sarmoya kiritish.

• Bolalarning manfaatlarini eʼtiborga oladigan adolatli sudlov va ijtimoiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish.

• Tengdoshlar va oʻqituvchilar zoʻravonligidan holi boʻlgan xavfsiz va inklyuziv taʼlim muhitini joriy etishni kengaytirish.

• Zoʻravonlik holatlari boʻyicha maʼlumotlar toʻplash va progressni baholash uchun axborot yigʻish va monitoringga ustuvor ahamiyat berish.

• Hech bir bola, jumladan, nogironligi boʻlgan bolalar, tranzit jarayonida yoki vasiylikda boʻlgan bolalar eʼtibordan chetda qolmasligini taʼminlash.

Bolalarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish Bola huquqlari toʻgʻrisidagi konventsiyaga muvofiq qonuniy majburiyat va 2030 yilgacha Barqaror rivojlanish kun tartibiga muvofiq global majburiyatdir. Biroq, mintaqa bu maqsadga erishish yoʻlida progress kuzatilmayapti.