updated: 22.03.2026, 16:46

UNICEF: болаларга нисбатан зўравонлик глобал иқтисодга 7 триллион АҚШ доллар зарар келтирмоқда

Европа ва Марказий Осиёда яшовчи болаларнинг учдан икки қисми уйида зўравонлик билан тарбияланади. Учдан бир қисми эса жисмоний жазога тортилади. UNICEF томонидан 2025 йил 13 октябрда чиқарган янги ҳисоботига кўра, Марказий Осиё ва Европа мамлакатларидаги болаларнинг учдан икки қисми руҳий агрессияга юз тутади. Бундай ҳолат болаларга нисбатан зўравонликнинг энг кенг таралган тури ҳисобланади.

Жаҳон

14.10.2025, 12:02

Улашиш:

UNICEF: bolalarga nisbatan zoʻravonlik global iqtisodga 7 trillion AQSh dollar zarar keltirmoqda

Ҳисоботда айтилишича, минтақада болаларнинг 30 фоиздан ортиғига уриш, чимчилаш ва дўппослаш каби жисмоний жазо қўлланилади. Маълумотлар мавжуд бўлган 15 мамлакат ва ҳудудлардаги болаларнинг 69 фоизигача бўлган қисми руҳий агрессия, жумладан таҳдид, камситиш ва оғзаки ҳақоратдан азият чекади.

 

“Зўравонлик Европа ва Марказий Осиёдаги ҳаддан ташқари кўп болаларнинг ҳаётига таъсир қилади, кўпинча бу уларни ҳимоялаши ва уларга ғамхўрлик кўрсатиши керак бўлганлар томонидан қилинади”, - деди УНИCЕФнинг Европа ва Марказий Осиё мамлакатлари бўйича минтақавий директори Регина Де Доминичис.

 

Маълумотларга кўра, ота-оналарнинг 90 фоиздан ортиғи жисмоний жазо ва руҳий агрессияга ҳожат йўқ деб ҳисоблайди, бироқ кўп ота-оналар ҳали ҳам шундай тарбия усулларини қўллайди.

 

Ҳисоботда келтирилишича, жисмоний ёки психологик зўравонликка дучор бўлган болалар руҳий саломатлик билан боғлиқ муаммолардан азият чекади, мактабда қийинчиликларга дуч келади ҳамда тажовузкор хатти-ҳаракатларни намоён қилади. Мазкур оқибатлар балоғат ёшига ҳам давом этиши мумкин, бу эса келажакда оилалар ва жамоаларда зўравонлик эҳтимолини оширади ва олдини олиш мумкин бўлган авлодлараро зўравонликнинг аёвсиз айланишини давом эттиради.

 

Ҳозирда минтақадаги 55 мамлакат ва ҳудудларнинг 38 тасида жисмоний жазо барча шароитларда, жумладан уйда тақиқланган, бироқ қонунчилик ота-оналар ва болаларга ғамхўрлик қилувчиларга кўмак бериши, хусусан, ота-оналарни ўқитиш дастурлари ва оилани қўллаб-қувватлаш хизматлари орқали уларга ёрдам бериши керак.

 

Ҳисоботда, шунингдек, жинсий зўравонлик ва мактабда болаларга нисбатан зўравонликнинг тарқалиши таҳлил қилинади:

·       Европа Иттифоқининг 19 та давлатидаги аёлларнинг 1 дан 14 фоизигача бўлган қисми 15 ёшдан олдин жинсий зўравонликка дучор бўлганликлари ҳақида хабар беришади, аммо ҳақиқий кўрсаткичлар эҳтимол бундан юқори бўлиши мумкин.

·       Минтақадаги болаларнинг ўртача 11 фоизи мактабда зўравонликка учраганини, 15 фоизи кибер зўравонликка учраганини, 10 фоизи эса жисмоний жанжалларда қатнашганини қайд этган.

 

Шунингдек ҳисоботда келтирилишича, болаларга нисбатан зўравонликнинг глобал иқтисодга  7 триллион АҚШ доллар миқдорида зарар келтради, бу эса ялпи ички маҳсулотнинг тахминан 8 фоизини ташкил этади.

 

Зўравонликдан омон қолган болаларга кўп тармоқли, мослаштирилган ёрдам билан таъминлайдиган Барнахус модели каби истиқболли моделлар мувофиқлаштирилган хизматлар болаларга зўравонликни енгиш ва адолатга эришишда қандай ёрдам беришини намойиш этади.

 

Ташкилот болаларга нисбатан зўравонликни камайтириш учун қуйдаги чораларни таклиф қилмоқда:

• Барча шароитларда жисмоний жазонинг барча шаклларини таъқиқлаш.

• Ижобий тартиб-интизомни тарғиб қилувчи ота-оналарни тарбиялаш дастурлари ва оилани қўллаб-қувватлаш хизматларига сармоя киритиш.

• Болаларнинг манфаатларини эътиборга оладиган адолатли судлов ва ижтимоий хизматлардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш.

• Тенгдошлар ва ўқитувчилар зўравонлигидан ҳоли бўлган хавфсиз ва инклюзив таълим муҳитини жорий этишни кенгайтириш.

• Зўравонлик ҳолатлари бўйича маълумотлар тўплаш ва прогрессни баҳолаш учун ахборот йиғиш ва мониторингга устувор аҳамият бериш.

• Ҳеч бир бола, жумладан, ногиронлиги бўлган болалар, транзит жараёнида ёки васийликда бўлган болалар эътибордан четда қолмаслигини таъминлаш.

 

Болаларга нисбатан зўравонликка барҳам бериш Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвентсияга мувофиқ қонуний мажбурият ва 2030 йилгача Барқарор ривожланиш кун тартибига мувофиқ глобал мажбуриятдир. Бироқ, минтақа бу мақсадга эришиш йўлида прогресс кузатилмаяпти.

мавзуга оид янгиликлар

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди

Бу топилмалар 4000 йил олдинги даврга тегишли бўлиб, ҳозирча илм-фанга маълум бўлган энг қадимги хонаки ипак қурти пиллалари ҳисобланади.

Фан-технология

25.07.2026, 14:57

“Росатом” молиявий муаммолар сабаб Ўзбекистон АЭС лойиҳасини кечиктириши мумкин

Россиянинг давлат атом корпорацияси «Росатом» жиддий молиявий босимга дуч келмоқда. «Росатом» иштирок этаётган хорижий лойиҳалар, жумладан Ўзбекистон ва Қозоғистонда қурилиши режалаштирилган атом электр станциялари қурилиши муддатларига таъсир кўрсатиши мумкин.

Иқтисодиёт

23.07.2026, 13:19

Франция 15 ёшгача бўлганлар учун ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда

Франция 15 ёшгача бўлган болаларнинг ижтимоий тармоқлардан фойдаланишини тақиқлаган Европадаги биринчи давлатга айланди. 

Жаҳон

22.07.2026, 11:08

Ўзбекистон сув танқислиги хавфи юқори давлатлар қаторидан жой олди

"World Population Review" нашри қайси давлатлар энг кўп сув танқислигига дуч келаётгани ҳақидаги таҳлилий рейтингни тақдим этди.

Фан-технология

02.07.2026, 18:49

Европада экстремал иссиқлик қурбонлари 1300 нафардан ошди

Европада 21 июндан буён кузатилаётган экстремал иссиқлик оқибатида 1300 дан ортиқ одам ҳалок бўлди. Ҳозирда Европада қарийб 150 миллион киши ўта юқори ҳарорат шароитида яшамоқда.

Жаҳон

29.06.2026, 10:15

Асқар Акаев: «Каримовга Қирғизистонда ҳайкал қўйган бўлардим»

Қирғизистоннинг собиқ президенти Асқар Акаев Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримов ҳақида кутилмаган фикр билдирди.

Сиёсат

27.06.2026, 18:15

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

“Одиссея” филми китоб савдоси ва юнон тилига қизиқишни кескин оширди

6 июлда премера қилинган Кристофер Ноланнинг “Одиссея” филми Гомернинг қадимий достонини ўқиш ва юнон тилини ўрганишга қизиқувчилар сонини кескин ошириб юборди. Бироқ, айрим пуристлар ушбу кинодан унчалик хурсанд эмас...

Маданий

28.07.2026, 16:21

Ҳиндистонда мусулмонлар асос солган университет бузилиши мумкин

Уттар-Прадеш ҳукумати университетнинг 40 та биносидан 38 таси қонунбузарлик билан қурилганини иддао қилмоқда. Талабалар эса қарорга қарши норозилик акцияларини бошлади.

Жаҳон

28.07.2026, 15:57

FIDE раҳбарлигига Ўзбекистон қачон даъвогар бўлади?

Самарқанд бу йил FIDE президенти сайловига мезбонлик қилади. Бироқ шахматдаги сўнгги йирик ютуқларга қарамай, Ўзбекистон бу гал ҳам ўз номзодини илгари сурмади.

Спорт

28.07.2026, 15:03

550 нафар собиқ амалдор Трампни Нетаньяҳуга босим ўтказишга чақирди

Исроилнинг юзлаб собиқ ҳарбий, разведка ва дипломатик амалдорлари Ғарбий соҳилда кўчманчилар зўравонлиги кучайиб бораётганини хавфли деб баҳолаб, Дональд Трампга мурожаат қилди.

Жаҳон

28.07.2026, 14:21

Ямандаги ҳусийлар янги уруш бошламоқда

Яманда ҳусийларга қарши кучлар шаклланиши мумкин. Чунки урушнинг қайта авж олишидан дарак берувчи аломатлар мавжуд.

Жаҳон

28.07.2026, 13:45

Қизига мажбурлаб мол гўнги едирган ота қўлга олинди

Ижтимоий тармоқларда Сурхондарё вилоятининг Қумқўрғон туманида ота ўз қизига нисбатан зўравонлик қилгани акс этган видео тарқалиши ортидан вилоят Ички ишлар бошқармаси расмий муносабат билдирди. 

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Швейцарияда Гулнора Каримовага оид жиноят иши тугатилди

Суд Гулнора Каримовага нисбатан ишни жавобгарликка тортиш муддати билан боғлиқ сабабларга кўра тугатди. Шу билан бирга, Lombard Odier банки пул ювишнинг олдини олмагани учун миллионлаб франк жаримага тортилди.

Ўзбекистон

28.07.2026, 12:39

Францияда эркак уч аёлга пичоқ билан ҳужум қилди

Икки қўлида пичоқ ушлаган ҳужумчини атрофдагилар полиция етиб келгунча ерга йиқитиб ушлаб туришган. “Менга Аллоҳ буюрди” - деган жиноятчи.

Жаҳон

28.07.2026, 10:48

Газ етиб бормаган маҳаллалар электр иситиш тизимига ўтказилади

Табиий газ етиб бормаган маҳаллалар учун янги ечим тайёрланмоқда. Энди бундай ҳудудлардаги хонадонлар босқичма-босқич электр иситиш тизимига ўтказилиши мумкин.

Ўзбекистон

27.07.2026, 17:24

«Эримнинг қарзини нега мен тўлашим керак?» – мактуб

Таҳририятимизга Сирдарё вилоятида яшовчи бир аёлдан юракни эзадиган мурожаат келиб тушди. Унинг айтишича, турмуш ўртоғи оила давомида унинг номига бир нечта кредит расмийлаштирган.

Маданий

27.07.2026, 13:52

Франция ва Испания ўрмон ёнғинларига қарши курашмоқда

Умумий вазият жуда ёмон, биз  илгари кузатилмаган ҳолатга дуч келдик, деди Франция расмийси.

Жаҳон

27.07.2026, 12:22

Тиббиёт ходимлари фарзандлари учун контракт тўловининг бир қисми қоплаб берилади

Давлат тиббиёт муассасаларида камида 15 йил иш стажига эга бўлган тиббиёт ва фармацевтика ходимларининг фарзандлари учун янги субсидия тизими ишга туширилди. 

Ўзбекистон

27.07.2026, 12:16

Қозоғистон президенти Украинадаги урушни музлатишга чақирди

Тўқаевга кўра, можарони музлатиб, Истанбул формуласининг 2.0 талқинига қайтиш керак. Аммо Путиннинг истакларини инобатга олсак, бу имконсизга ўхшайди.

Сиёсат

27.07.2026, 10:30

Тошкент модернизм меъморчилиги ЮНЕСКО рўйхатига киритилди

Жанубий Кореянинг Пусан шаҳрида бўлиб ўтаётган ЮНЕСКО Умумжаҳон мероси қўмитасининг 48-сессияси мамлакатимиз маданий-тарихий салоҳияти учун яна бир улкан тарихий воқеа билан муҳрланди.

Маданий

27.07.2026, 10:07

Украинанинг Эрон кемасига ҳужуми жавобсиз қолмайди – Аббос Ароқчи

Эрон ва Украина ўртасидаги муносабатлар 2022 йилдан буён кескинлашган. Бунга Эрон Россияга Shahed дронларини етказиб бергани сабаб бўлган.

Сиёсат

27.07.2026, 09:50

Қозоғистон экспортининг 95 фоизи АҚШнинг янги божларидан озод этилди

Қозоғистондан АҚШга экспорт қилинадиган маҳсулотларнинг қарийб 95 фоизи Вашингтон жорий этган қўшимча импорт божлари таъсирига тушмайди. 

Иқтисодиёт

27.07.2026, 09:06

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди

Бу топилмалар 4000 йил олдинги даврга тегишли бўлиб, ҳозирча илм-фанга маълум бўлган энг қадимги хонаки ипак қурти пиллалари ҳисобланади.

Фан-технология

25.07.2026, 14:57

Адолф Гитлер туғилган шаҳарда тўққизта оммавий қабр топилди

Браунау ам Инн шаҳрида бир қизалоқ ўйнаётиб, суяк топиб олади. Бу суяк эса уруш даврида тартибсиз кўмиб ташланган 120 дан ортиқ аскар қабрига олиб борди.

Фан-технология

25.07.2026, 14:01

БМТ бош котиби Антониу Гутерриш Сурияга ташриф буюрди

БМТ делегациясини Бош вазир аш-Шайбоний кутиб олди. Бу амалдаги БМТ раҳбарининг 17 йил ичида Сурияга илк расмий ташрифидир.

Жаҳон

25.07.2026, 13:18

Россия Украина урушини якунлаш бўйича Трампдан янги таклифлар кутади — Песков

Кремль матбуот котибининг айтишича, агар янги тинчлик таклифлари бўлмаса, Россия ғалабагача жанг қилади.

Сиёсат

25.07.2026, 12:26

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →