Oʻzbekistonda jurnalist oʻzi kim?

Amalda toʻrtinchi hokimiyat vakillari deyiladigan, davlat rahbari haqiqatni gapirsa, men ularning orqasidaman deb atagan jurnalistlarga oxirgi paytlarda munosabat shunday boʻlyapti va oʻzi bor, ammo ishlamaydigan qonunlar yana jurnalistlar huquqlarini doimgidek himoya qilolmayapti.

Ijtimoiy tarmoqlarda Toshkent xalqaro aeroportiga Oʻzbekiston terma jamoasini kutib olish uchun chiqqan mustaqil jurnalistlarning ichkariga kiritilmaganligi eʼtirozlarga sabab boʻldi. 

Koʻpchilik Parij-2024 Olimpiadasini dunyo miqyosida bir qator sharmandali holatlar bilan eslab qoldi. Oʻzbekistondagi jurnalistlar uchun esa ushbu Olimpiada ikki hissa sharmandali boʻldi desak mubolagʻa boʻlmaydi. Sababi sportchilarni kutib olish jarayonlarini yoritish uchun borgan koʻplab nashrlarda faoliyat olib borayotgan jurnalistlar aeroportga kiritilmadi. Rasmiylar bu holatni aeroportda tartibni saqlash chorasini koʻrish maqsadida deb izoh bergan, shunda oʻzidan oʻzi savol yuzaga keladi: Tartibni jurnalistlar buzadimi?  

Ommaviy axborot vositalari xodimlari aeroport ichkarisiga kiritilmagan bir paytda,  davlatga tegishli OAV vakillari, xususan, davlat telekanallari va OʻzA sayti muxbirlari sportchilardan intervyu olib yurdi. 

Boshqa mustaqil ommaviy axborot vositalari vakillari esa tashqarida qolib ketgan. Bu holat rasmiylar tomonidan jamoatchilik oldida ochiq va shaffof boʻlish majburiyatini buzayotganligini koʻrsatmayaptimi?! 

Bu turdagi cheklovlar Oʻzbekistonning erkin matbuot sohasida erishgan yutuqlarini tahdid ostiga qoʻymaydimi? OAVlar davlat organlari va rasmiy tadbirlar haqidagi axborotni xalqqa yetkazishda muhim ahamiyatga ega va ularga boʻlgan ishonchning shakllanishida hal qiluvchi rol oʻynaydi. 

Jurnalistlarning oʻz vazifalarini bajarishi uchun toʻsiqlar yaratish, axborot olish imkoniyatini cheklash — nafaqat jurnalistlar huquqlarini poymol qilish, balki erkin matbuotni boʻgʻish emasmi?! 

Rasmiylarning mustaqil jurnalistlarga nisbatan bu tarzda cheklov oʻrnatishi, mamlakatda soʻz va axborot erkinligiga boʻlgan munosabatning xavotirli darajada ekanini koʻrsatmaydimi?! Bunday holatlar xalqaro maydonda mamlakatning obroʻyiga zarar yetkazmaydimi?! 

Oʻzbekistonning ochiqlik va erkinlik yoʻlida erishayotgan yutuqlari faqat soʻzlarda qolib ketmasligi, barcha OAVlar uchun teng sharoitlar yaratilishi va jurnalistlarga axborot olish imkoniyatlari berilishi lozim. 

Davlatning oshkoraligi va shaffofligi faqat rasmiy OAVlar bilan cheklanmasligi, balki mustaqil va xolis axborot manbalarining ham faoliyatini cheklovsiz amalga oshirishiga imkoniyat yaratish orqali taʼminlanishi kerak. Ushbu holat Oʻzbekistonning erkin matbuot va soʻz erkinligi yoʻlidagi islohotlarining yanada jiddiy qarashga muhtoj ekanligini koʻrsatadi. 

Jurnalistlar ularning qaysi OAVga tegishli ekanligidan qatʼi nazar, davlat tadbirlarini yoritishda teng imkoniyatlarga ega boʻlishi zarur. Shu orqali mamlakatda erkin va adolatli axborot muhitini yaratish yoʻlida muhim qadamlar tashlanadi.