Pokistonda yirik namoyishchilar yurishi boshlandi

Pokistonning qamoqda saqlanayotgan sobiq bosh vaziri Imron Xonni ozod qilishni talab qilayotgan minglab tarafdorlar poytaxt – Islomobod tomon yurish boshladi. Bu haqda Reuters yozdi. 

Namoyish yurishi Pokiston rahbariyati bilan chuqurlashib borayotgan ziddiyatlar fonida o‘tkazilmoqda.

Namoyish 4-oktyabr kuni Xonning “Pokiston Tehrik-e-Insaf (PTI)” partiyasi boshqaruvidagi shimoli-g‘arbiy Xayber-Paxtunxva viloyatida boshlanib, Islomobodga yetib borgunga qadar bir necha joyda to‘xtab o‘tish rejalashtirilgan.

“Men barchangizni, yoshlarni qamoqda o‘tirgan yetakchingiz uchun ko‘chaga chiqishga chaqiraman”, – dedi yurishga boshchilik qilayotgan viloyat bosh vaziri Sohail Afridi.

Dastlab 27-sentyabrga belgilangan ushbu yurish Bosh vazir Shahboz Sharif hukumati partiya talablari bo‘yicha muzokaralar o‘tkazishni taklif qilganidan so‘ng qoldirilgan edi, biroq 3 – 4-oktyabr kunlarida mazkur muzokaralar barbod bo‘ldi.

Kelishmovchiliklar qachon boshlangan?

Xon partiyasi va Pokiston rahbariyati o‘rtasidagi ziddiyat 2022-yilda Xonning parlament tomonidan hokimiyatdan chetlatilishiga borib taqaladi.

Xon harbiylar uni lavozimdan olganini aytgan, biroq armiya bu ayblovni inkor etadi.

Qarama-qarashilik 2023-yil may oyida Xon hibsga olinganidan keyin badtar avj oldi, xususan, tarafdorlar ishtirokidagi tartibsizliklar yuz berdi; namoyishchilar harbiy obyektlarga hujum qildi.

Shundan so‘ng hukumat qat’iy choralar ko‘rib, minglab PTI tarafdorlarini hibsga ola boshladi.

74 yoshli sobiq kriket yulduzi Xon o‘zini siyosiy mahbus deb hisoblaydi.

Harbiylar hokimiyati

2023-yildagi hibsga olinishidan oldin Xon harbiylar bilan munosabatlarini buzib qo‘ygandi. Tahlilchilarga ko‘ra, yadroviy qurolga ega Pokistonda harbiylar siyosiy jarayonlarning oliy hakami hisoblanadi.

Harbiylar ham, amaldagi fuqarolik hukumati ham Xonning siyosiy mahbus ekanini rad etib, Pokiston sud tizimi mustaqil ekanini ta’kidlamoqda.

Xon korrupsiya, davlat sirlarini oshkor qilish, noqonuniy nikoh va davlat sovg‘alarini o‘zlashtirish kabi bir nechta ishlar bo‘yicha aybdor deb topilgan. Davlat sirlari va noqonuniy nikoh bo‘yicha hukmlar bekor qilingan. 2025-yilda korrupsiya ishi doirasida chiqarilgan 14 yillik qamoq jazosi esa o‘z kuchida qolmoqda. Shuningdek, Hukmlar bo‘yicha apellyatsiya jarayonlari davom etmoqda.

Namoyishchilarga qarshi tayyorgarlik

PTIning ikki yil avvalgi keng ko‘lamli norozilik namoyishi qonli to‘qnashuvlar bilan yakunlangan.

Ayni paytda Islomobod va uning atrofida minglab politsiya va harbiylashtirilgan kuchlar joylashtirilgan. Parlament, bosh vazir qarorgohi va xorijiy elchixonalar joylashgan Islomobodning hukumat kvartalini to‘sib qo‘yish uchun yuk konteynerlari o‘rnatildi.

Hukumat namoyishchilarning Islomobodga kirishiga ruxsat bermasligini aytdi.

“Biz bunga uzil-kesil chek qo‘yamiz”, – dedi Ichki ishlar vaziri Mohsin Naqvi. Uning qo‘shimcha qilishicha, partiyaga poytaxtdagi faoliyatni o‘z bilganicha izdan chiqarishiga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi.

Muzokaralar nega buzildi?

Naqvi 4-oktyabr kungi muzokaralarda hukumat vakili sifatida qatnashgan. Uning aytishicha, muzokaralar barbod bo‘lishiga sabab – Xon partiyasi Xayber-Paxtunxva viloyatida kuchayib borayotgan terrorizmga qarshi aksilterror siyosatida hamkorlik qilishdan bosh tortganidir. Mazkur viloyat Afg‘oniston bilan chegaradosh.

PTI esa bu izohni inkor etib, hukumat partiyani adolatsiz ravishda yon berishga majburlamoqchi bo‘lganini bildirdi.