Yevropa Ittifoqi Markaziy Osiyoda inson huquqlarini birinchi va muhim oʻringa chiqarishi lozim — HRW

Geosiyosiy ittifoqlar oʻzgarib, foydali qazilmalarga boʻlgan raqobat kuchayib borayotgan bir paytda inson huquqlari himoyachilari YIni bu masalani eʼtibordan chetda qoldirmaslikka chaqirmoqda. YI rasmiylaridan biri buni Markaziy Osiyo davlatlari bilan aloqalarni mustahkamlashga va tashqi siyosatni diversifikatsiya qilishga yordam berishini aytib, bu sammitni "taraqqiyot sammiti" deb atadi.

Maqolada yozilishicha, Yevropa parlamenti Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Oʻzbekiston Rossiyaga qarshi gʻarb sanksiyalarini chetlab oʻtishda ehtimoliy markazlarga aylanishi mumkinligidan xavotirdaligini aytgan.

"Inson huquqlari va qonun ustuvorligiga ahamiyat berilmas ekan, yangi hamkorliklar barqaror boʻlmaydi va Yevropa Ittifoqining manfaatlarini toʻlaqonli himoya qilolmaydi", deydi "Human Rights Watch" tashkilotidan Iskra Kirova.

Iskra Kirovaning soʻzlariga koʻra, YI oʻz taʼsir kuchidan yetarlicha ishonchli tarzda foydalanmayapti. U Qirgʻiziston YI bilan 2023 yil iyun oyida savdo va hamkorlik bitimini imzolaganini qoralagan. Negaki, oʻsha vaqtda Bishkek Rossiya uslubida «xorijiy agentlar» toʻgʻrisidagi qonunni qabul qilgan. Bu chet eldan moliyaviy yordam olayotgan NNTlarga shunday tamgʻa berishini anglatadi. HRW tashkilot vakili buni fuqarolik jamiyatiga sovuq taʼsir koʻrsatgan qadam deya baholamoqda.

"Bir paytlar Rossiyaning yaqin ittifoqchilaridan biri boʻlgan Qozogʻiston Ukrainaga gumanitar yordam yuborib, Vladimir Zelenskiy bilan aloqa oʻrnatgan va Rossiyaning harbiy targʻibotini mamlakatda taqiqlangan.

Shunday boʻlsa-da, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Oʻzbekiston yaqinda BMT Bosh assambleyasida Ukrainadagi urushni tinch yoʻl bilan hal qilishga undovchi rezolyutsiyada betaraf qoldi", deyiladi maqolada.

Taʼkidlanishicha, tomonlar Trans-Kaspiy transport yoʻlagi deb nomlangan loyiha orqali transport aloqalarini yaxshilashga vaʼda bergan.

Shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo oʻrtasidagi quruqlik yoʻlini 15 kundan koʻp boʻlmagan holatga keltirilishi maqsad qilingan. Bu qarorga sabab YI va Markaziy Osiyo respublikalari oʻrtasidagi aloqalar Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan soʻng kuchaygan.