Остона саммити: Марказий Осиё экологик муаммолар бўйича ягона позиция шакллантирмоқда

Қозоғистон атроф-муҳитни муҳофаза қилиш вазирлигининг маълум қилишича, беш давлат раҳбарлари 22-24 апрель кунлари бўлиб ўтган саммитда “Марказий Осиё экологик бирдамлиги” деб номланган ҳужжатни қабул қилишган.

Декларация Марказий Осиёнинг энг катта экологик муаммолар бўйича ягона позицияни белгилайди. Ҳужжат матни қуйидаги йўналишларда ўзаро яқин ҳамкорликни кучайтиришга қаратилган:

-      иқлим ўзгариши бўйича музокаралар;

-      музликларни сақлаш, тоғлар масаласи;

-      биохилма- асраш;

-      кимёвий моддалар ва чиқиндиларни бошқариш;

-      пластик ифлосланиш ва ҳаво сифати;

-      ерларнинг деградацияси ва чўлланишга қарши курашиш.

Декларацияда Каспий  асраш бўйича давлатлараро дастур юзасидан олиб борилаётган ишлар олқишланиб, Марказий Осиёда сув сатҳи пасаяётгани ва кўллар саёзлашиб бораётганидан хавотир билдирилган. Шунингдек, унда Қозоғистоннинг Бирлашган Миллатлар Ташкилоти тизими доирасида Халқаро сув ташкилотини тузиш бўйича таклифи қайд этилган, бироқ унинг ташкил этилиши қўллаб-қувватланмаган.  

Инвестиция портфели

Саммит якунлари фақатгина битта ҳужжат билан чекланиб қолмайди. 24 апрель куни БМТнинг Атроф-муҳит бўйича дастури (UNEP) Остона учрашуви айланма иқтисодиёт ва музликлар бўйича янги минтақавий ҳамкорлик алоқалари бошлаганини маълум қилди.

Шу билан бирга, давлатлар биохилма-хиллик, иқлимий ҳаракатлар ва ҳавонинг ифлосланиши борасида умумий ёндашувларни ишлаб чиқдилар.

UNEPнинг қайд этишича, экологик лойиҳаларни амалга оширишда халқаро молиявий ресурслардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш мақсадида минтақавий иқлим ва экология инвестиция портфели шакллантирилди.

Биохилма-хилликка оид алоҳида йўналиш ҳафта бошидаёқ ўз натижасини берган эди. 22 апрель куни БМТ Тараққиёт дастурининг Қозоғистондаги ваколатхонаси Марказий Осиё давлатлари Остонада бўлиб ўтган юқори даражадаги ялпи мажлисда биохилма-хилликни сақлаш бўйича минтақавий декларацияни имзолаганини маълум қилди. БМТТДга кўра, ушбу ҳужжатда Арманистонда бўлиб ўтадиган COP17 анжуманида тақдим этилиши кўзда тутилган дастур ва ҳаракатлар режаси назарда тутилган.

Марказий Осиёга ихтисослашган журналист Стивен Бланднинг умумлаштирувчи хулосасига кўра, Остона саммити эндиликда умумий экологик босимни амалий сиёсий кун тартибига айлантиришга қаратилган кенгроқ минтақавий саъй-ҳаракатга айланмоқда.

Саммит учун навбатдаги синов – декларациялар ва ҳамкорликлар ортидан молиялаштириш, мувофиқлаштириш ҳамда трансчегаравий ижрони амалга ошириш.