Ostona sammiti: Markaziy Osiyo ekologik muammolar bo‘yicha yagona pozitsiya shakllantirmoqda

Qozog‘iston atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligining ma’lum qilishicha, besh davlat rahbarlari 22-24 aprel kunlari bo‘lib o‘tgan sammitda “Markaziy Osiyo ekologik birdamligi” deb nomlangan hujjatni qabul qilishgan.

Deklaratsiya Markaziy Osiyoning eng katta ekologik muammolar bo‘yicha yagona pozitsiyani belgilaydi. Hujjat matni quyidagi yo‘nalishlarda o‘zaro yaqin hamkorlikni kuchaytirishga qaratilgan:

-      iqlim o‘zgarishi bo‘yicha muzokaralar;

-      muzliklarni saqlash, tog‘lar masalasi;

-      bioxilma-xillikni asrash;

-      kimyoviy moddalar va chiqindilarni boshqarish;

-      pastik ifloslanish va havo sifati;

-      yerlarning degradatsiyasi va cho‘llanishga qarshi kurashish.

Deklaratsiyada Kaspiy dengizini asrash bo‘yicha davlatlararo dastur yuzasidan olib borilayotgan ishlar olqishlanib, Markaziy Osiyoda suv sathi pasayayotgani va ko‘llar sayozlashib borayotganidan xavotir bildirilgan. 

Shuningdek, unda Qozog‘istonning Birlashgan Millatlar Tashkiloti tizimi doirasida Xalqaro suv tashkilotini tuzish bo‘yicha taklifi qayd etilgan, biroq uning tashkil etilishi qo‘llab-quvvatlanmagan.  

Investitsiya portfeli

Sammit yakunlari faqatgina bitta hujjat bilan cheklanib qolmaydi. 24-aprel kuni BMTning Atrof-muhit bo‘yicha dasturi (UNEP) Ostona uchrashuvi aylanma iqtisodiyot va muzliklar bo‘yicha yangi mintaqaviy hamkorlik aloqalari boshlaganini ma’lum qildi.

Shu bilan birga, davlatlar bioxilma-xillik, iqlimiy harakatlar va havoning ifloslanishi borasida umumiy yondashuvlarni ishlab chiqdilar.

UNEPning qayd etishicha, ekologik loyihalarni amalga oshirishda xalqaro moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida mintaqaviy iqlim va ekologiya investitsiya portfeli shakllantirildi.

Bioxilma-xillikka oid alohida yo‘nalish hafta boshidayoq o‘z natijasini bergan edi. 22-aprel kuni BMT Taraqqiyot dasturining Qozog‘istondagi vakolatxonasi Markaziy Osiyo davlatlari Ostonada bo‘lib o‘tgan yuqori darajadagi yalpi majlisda bioxilma-xillikni saqlash bo‘yicha mintaqaviy deklaratsiyani imzolaganini ma’lum qildi. BMTTDga ko‘ra, ushbu hujjatda Armanistonda bo‘lib o‘tadigan COP17 anjumanida taqdim etilishi ko‘zda tutilgan dastur va harakatlar rejasi nazarda tutilgan.

Markaziy Osiyoga ixtisoslashgan jurnalist Stiven Blandning umumlashtiruvchi xulosasiga ko‘ra, Ostona sammiti endilikda umumiy ekologik bosimni amaliy siyosiy kun tartibiga aylantirishga qaratilgan kengroq mintaqaviy sa’y-harakatga aylanmoqda.

Sammit uchun navbatdagi sinov – deklaratsiyalar va hamkorliklar ortidan moliyalashtirish, muvofiqlashtirish hamda transchegaraviy ijroni amalga oshirish.