Қозоғистоннинг янги конституцияси кучга кирмоқда

Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Тоқаев 1 июль куни кучга кирадиган янги конституция асосида давлатни тубдан ислоҳ қилишга ваъда берди.

Март ойида референдумда маъқулланган янги қонунга биноан витсе-президент лавозими жорий этилади ва август ойида янги, кичикроқ парламентга муддатидан олдин сайлов ўтказилади.

“Биз Қозоғистон давлатчилигининг пойдеворини, мамлакат мустақиллигининг асоси ва таянч устунларини тубдан ислоҳ қилиш ниятидамиз”, – деди 30 июнь куни парламентда сўзлаган Тоқаев.

Унинг ваколати 2029 йилда якунланадиган ягона муддат билан чекланган.

Бу йилги конституция бир неча ҳафта ичида ишлаб чиқилиб, тасдиқланди. Шундан сўнг Тоқаевнинг сиёсий келажаги борасида турли тахминлар пайдо бўлди.

Витсе-президентликка ким тайинланса ҳам, у 2019 йилда президент Н. Назарбоев томонидан танланган ворис сифатида лавозимга келган Тоқаевдан кейинги биринчи номзод бўлади.

"Янгиланган конституция “ҳокимиятни иккинчи президентдан учинчисига ўтказишнинг янги механизми”ни англатади", — деди сиёсий таҳлилчи Рустам Бурнашев “Reuters” агентлигига.

Назарбоев таъсирининг чекланиши

Тоқаев Назарбоевнинг авторитар тизимини қисман сақлаб қолган бўлса-да, 2022 йилда юзлаб одамларнинг ўлимига сабаб бўлган тартибсизликлардан сўнг уларнинг муносабатлари бузилди.

Тоқаев буни ўзидан олдинги президентга содиқ қолган гуруҳ томонидан уюштирилган давлат тўнтаришига уриниш деб атади.

Ўшандан бери Тоқаев Назарбоевнинг ўттиз йиллик бошқарувини тийиб бўлмас коррупция даври дея таърифлаб, унинг қолган таъсирини йўқотишга интилмоқда.

Ўтган ойда 1999 йилда Назарбоев томонидан асос солиниб, турли номлар остида ҳукмронлик қилиб келган “Аманат” партияси Тоқаевнинг яқин сафдошлари бошчилигидаги янги “Адилет” партияси таркибига қўшиб юборилди.