Qozog‘istonning yangi konstitutsiyasi kuchga kirmoqda

Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart Toqayev 1-iyul kuni kuchga kiradigan yangi konstitutsiya asosida davlatni tubdan isloh qilishga va’da berdi.

Mart oyida referendumda ma’qullangan yangi qonunga binoan vitse-prezident lavozimi joriy etiladi va avgust oyida yangi, kichikroq parlamentga muddatidan oldin saylov o‘tkaziladi.

“Biz Qozog‘iston davlatchiligining poydevorini, mamlakat mustaqilligining asosi va tayanch ustunlarini tubdan isloh qilish niyatidamiz”, – dedi 30-iyun kuni parlamentda so‘zlagan Toqayev.

Uning vakolati 2029-yilda yakunlanadigan yagona muddat bilan cheklangan.

Bu yilgi konstitutsiya bir necha hafta ichida ishlab chiqilib, tasdiqlandi. Shundan so‘ng Toqayevning siyosiy kelajagi borasida turli taxminlar paydo bo‘ldi.

Vitse-prezidentlikka kim tayinlansa ham, u 2019-yilda prezident N. Nazarboyev tomonidan tanlangan voris sifatida lavozimga kelgan Toqayevdan keyingi birinchi nomzod bo‘ladi.

"Yangilangan konstitutsiya “hokimiyatni ikkinchi prezidentdan uchinchisiga o‘tkazishning yangi mexanizmi”ni anglatadi", — dedi siyosiy tahlilchi Rustam Burnashev “Reuters” agentligiga.

Nazarboyev ta’sirining cheklanishi

Toqayev Nazarboyevning avtoritar tizimini qisman saqlab qolgan bo‘lsa-da, 2022-yilda yuzlab odamlarning o‘limiga sabab bo‘lgan tartibsizliklardan so‘ng ularning munosabatlari buzildi.

Toqayev buni o‘zidan oldingi prezidentga sodiq qolgan guruh tomonidan uyushtirilgan davlat to‘ntarishiga urinish deb atadi.

O‘shandan beri Toqayev Nazarboyevning o‘ttiz yillik boshqaruvini tiyib bo‘lmas korrupsiya davri deya ta’riflab, uning qolgan ta’sirini yo‘qotishga intilmoqda.

O‘tgan oyda 1999-yilda Nazarboyev tomonidan asos solinib, turli nomlar ostida hukmronlik qilib kelgan “Amanat” partiyasi Toqayevning yaqin safdoshlari boshchiligidagi yangi “Adilet” partiyasi tarkibiga qo‘shib yuborildi.