Путинни ҳибсга олмагани учун Тожикистон халқаро майдонда танқид остига олинмоқда

ЙИ нинг ташқи алоқалар хизмати баёнотига кўра, Тожикистон 2002 йилдан буён Халқаро жиноий суднинг аъзоси ҳисобланади ва Rim статути талабларига биноан ордер билан қидирилаётган шахсни ҳибсга олиш мажбуриятини олган.

“Тожикистон Рим статути иштирокчиси сифатида Халқаро жиноий суднинг (ХЖС) ҳибс ордерини бажариш бўйича мажбуриятларини бажармади”, — дейилган ЙИ баёнотида.

Human Rights Watch ташкилотига кўра, Путин 2023 йил 17 мартдан берди ХЖС томонидан ҳибсга олиш бўйича қарор чиқарган. Суд судьялари ўша куни унга ва Россиянинг болалар ҳуқуқлари бўйича комиссари Мария Лвова-Беловага қарши Украина ҳудудларидан болаларни ноқонуний депортация қилиш ва мажбуран кўчириш айбловлари асосида ордер чиқарган.

“Путин Ҳагада ўзига қўйилган айбловлар бўйича жавоб бериши керак, ХЖС аъзоси бўлган давлатларда саммитларда қатнашмаслиги лозим.

Агар Тожикистон Путинини қабул қилса, бу Украина фуқароларига қарши Россия қўшинлари томонидан содир этилган жиноятлар қурбонларига нисбатан беписандлик ва ўзининг ХЖС аъзолигидан келиб чиқадиган мажбуриятларини менсимаслик бўлади”, — деди Human Rights Watch халқаро адлия бўйича директори Лиз Эвенсон.

Маълум бўлишича, Путинга қарши ордер чиқарилгандан бери, ХЖС аъзоси бўлган фақат битта давлат — Монголия — уни 2024 йил сентябрь ойида қабул қилган. Ушбу ташриф кенг миқёсда танқид қилинди. Кўплаб давлатлар ва Европа Иттифоқи каби минтақавий ташкилотлар ХЖСъни қўллаб-қувватлашини билдирган ҳамда Монголия ҳукуматига норозилигини етказган.

2024 йил 24 октябрда ХЖС судьялари Монголиянинг Путинни ҳибсга олмаслиги билан ўз мажбуриятларини бажармаганини аниқлади ва бу масалани ХЖС аъзо давлатлар ассамблеясига юборди. Қарор апелляцияда ҳам тасдиқланди. Ассамблея бу ҳолатни кўриб чиқди ва суд билан ҳамкорлик қилмаслик масалаларини йиллик йиғилишлар кун тартибига доимий банд сифатида киритишга қарор қилди.

HRW'га кўра, cўнгги йилларда Тожикистон ҳукумати мамлакат ичида норозилик кайфиятидаги шахсларни, жамоат арбобларини, журналистларни ва блогерларни ҳибсга олиш орқали тазйиқни кучайтирган. Шунингдек, тақиқланган мухолифат партиясига алоқадор шахсларни бошқа давлатлардан депортация ёки экстрадиция қилишга уринган. Россия билан яқин иқтисодий ва дипломатик алоқаларига қарамай, Россиядаги тожик меҳнат муҳожирлари тобора кучайиб бораётган ксенофобик ҳужумлар, асоссиз ҳибсга олиш ва депортацияларга дуч келмоқда.