Ўзбекистонда илк бор жорий этилган сунъий музлик – “Ice Stupa” қандай технология?

Туркиянинг Анталия шаҳрида бўлиб ўтган БМТнинг Иқлим ўзгариши бўйича 31-конференцияси (COP31) доирасида Ўзбекистон Республикаси Президентининг экология масалалари бўйича маслаҳатчиси – Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимов БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти вакиллари билан учрашув ўтказди.

Учрашувда ҳамкорликнинг амалий йўналишларидан бири – Ўзбекистонда илк бор жорий этилган сунъий музлик (Ice Stupa) тақдим этилди.

Бу нега керак?

Иқлим ўзгариши Марказий Осиёда сув ресурсларини асрашни энг устувор вазифага айлантирди.

Прогнозларга кўра, 2050 йилга бориб сув билан таъминланганлик даражаси 30–40 фоизга камайиши, суғориш сувига бўлган талаб эса 25 фоизга ошиши мумкин.

Сув танқислиги ҳажми 2015 йилдаги қарийб 3 миллиард куб метрдан 2030 йилда 7 миллиард куб метрга, 2050 йилга бориб эса 15 миллиард куб метргача етиши эҳтимоли бор.

Технология қандай ишлайди?

Қишки совуқ ҳавода сув қувурлар орқали юқорига пуркалади.

Пуркалган сув музлаб, аста-секин конус шаклидаги катта муз тузилмасини ҳосил қилади.

Тўпланган муз эса баҳор ва ёз ойларида эриб, талаб энг юқори бўлган пайтда сув етказиб беради.

Тажриба музлиги

Биринчи сунъий музлик Қашқадарё вилояти Шаҳрисабз туманининг Сарчашма ҳудудида барпо этилиб, 2026 йил январь ойида ишга туширилди.

Мазкур тизим фақат табиий баландликлар фарқи ва сув босими ҳисобига ишлагани сабабли электр насосларини талаб қилмайди.

Илк синов давомида у тахминан 800 куб метр муз тўплаб, 60 га яқин маҳаллий хонадонни эриган сув билан таъминлади.