15 ёшга тўлмаган болаларнинг ишлаши қонунийми?

Ёзги таътилда кўплаб ўқувчилар ишлаб, даромад топишни истайди, айрим ота-оналар эса буни тарбиянинг бир қисми деб билади. Қонун бу масалага қандай ёндашади?

Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги матбуот хизмати томонидан тақдим этилган маълумотларга кўра, амалдаги Меҳнат кодекси ҳамда “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги қонунга мувофиқ, 15 ёшга тўлмаган болаларни доимий ёки оғир меҳнатга жалб этиш қатъий тақиқланади.

Қонунга кўра, меҳнат шартномаси асосида ишга қабул қилишнинг умумий ёши 16 ёш этиб белгиланган.

15 ёшга тўлмаган шахслар ҳам айрим ҳолларда меҳнат фаолияти билан шуғулланиши мумкин. Бунинг учун ота-она ёки қонуний вакилнинг розилиги бўлиши, бажариладиган иш боланинг соғлиғига ва таълим жараёнига салбий таъсир кўрсатмаслиги шарт.

Бундай енгил ишлар қаторига қуйидагилар киради:

• театр, кино, концерт, мода намойишлари ва реклама лойиҳалари каби спорт, маданият ва санъат соҳасидаги фаолиятлар;
• расм чизиш, дизайн, рақамли контент тайёрлаш, болалар блоги юритиш, ижодий танловлар ва турли лойиҳаларда иштирок этиш.

Иш вақти чекловлари

Қонун болалар меҳнати учун иш вақтига ҳам аниқ чекловлар белгилаган.

15–16 ёшдагилар ҳафтасига 24 соатдан кўп ишламаслиги лозим.

Агар бола умумий ўрта таълим муассасасида ўқиётган бўлса, иш вақти ҳафтасига 12 соатдан ошмаслиги керак.

Бундан ташқари, меҳнат фаолияти фақат дарсдан кейинги вақтда ёки таътил кунларида амалга оширилиши мумкин.

Мутахассислар таъкидлашича, болаларнинг меҳнатга жалб этилиши уларнинг жисмоний ва руҳий ривожланишига, таълим жараёнига ҳамда хавфсизлигига путур етказмаслиги керак.

Демак, болаларнинг ишлашига мутлақ тақиқ йўқ. Аммо бу жараён фақат қонун талаблари, хавфсизлик қоидалари ва боланинг манфаатлари тўлиқ таъминланган ҳолдагина амалга оширилиши мумкин.