Qirğiziston Tojikistondan ötgan 170 ta uyni aholiga beradi

Qirğizistonning Botken viloyatida Tojikiston bilan hududlar almaşinuvi natijasida respublikaga ötgan 170 ta uyni taqsimlaşga tayyorgarlik körilmoqda. 

Qirğiziston tomoniga jami 213 ta uy ötgan bölib, ulardan 170 tasi yaşaş uçun yaroqli deb topilgan. Ularni taqsimlaş bilan prezidentning Botken viloyatidagi muxtor vakilining birinçi örinbosari Baqtibek Töqsonboyev rahbarligidagi viloyat işçi guruhi şuğullanmoqda.

Birinçi navbatda, 2021–2022-yillardagi qurolli töqnaşuvlar oqibatida bitta yer uçastkasidagi ikkita uyi yaşaş uçun yaroqsiz holga kelgan fuqarolarning murojaatlari körib çiqilmoqda. Tojikistondan olingan uşbu köçmas mulkni ularga ikkinçi turar joy sifatida ajratiş rejalaştirilgan.

Işçi guruh Qirğiziston prezidentining 2022-yil 17-sentyabrdagi Botken va Öş viloyatlaridagi jabr körgan hududlarni tiklaş töğrisidagi farmoniga muvofiq tuzilgan davlat komissiyasi qarori asosida taşkil etilgan.

Toksonbayev köçmas mulkni qonunçilikka rioya qilgan holda, xolis taqsimlaşni topşirgan. Uylarni yangi egalariga yaqin kunlarda topşiriş rejalaştirilmoqda.

Avvalroq Qirğiziston hukumati çegara özgarganidan söng köçmas mulki Tojikistonda qolib ketgan fuqarolar uçun 257 ta yangi uy qurilişi haqida xabar bergan edi. Turar joylar Botken viloyatining Jani-Döstuk va Maqsat qişloqlarida, şuningdek, Razzoqov şahrida joylaşgan.

2025-yil 13-mart kuni Qirğiziston prezidenti Sadir Japarov va Tojikiston prezidenti Imomali Rahmon davlat çegarasi töğrisidagi şartnomani imzolagan. Şu tariqa çegarani delimitatsiya qiliş böyiça köp yillik muzokaralar yakunlangan.

Kelişuvlarda çegaradagi ayrim hududlarni özaro almaşiş ham közda tutilgan. Öşa kuni ikki davlat örtasidagi ikkita çegara-ötkaziş punkti ham qayta faoliyatini boşlagan.

Ziddiyat tarixi

Qirğiziston va Tojikiston örtasidagi çegara mojarolari Sovet Ittifoqi parçalanib ketganidan keyin ikki davlat çegarasining ayrim qismlari aniq belgilanmagani, şuningdek, yer va suv resurslaridan foydalaniş böyiça kelişmovçiliklar tufayli yuzaga kelgan.

Eng yirik töqnaşuvlardan biri 2021-yil 28-aprelda Botken viloyatidagi Golovnoy suv taqsimlaş inşooti yaqinida boşlandi. Dastlab suv resurslari va çegara hududidagi kuzatuv kameralari örnatilişi yuzasidan boşlangan kelişmovçilik tez orada ikki davlat harbiylari örtasidagi qurolli töqnaşuvga aylandi. 

Tomonlar 29-aprel kuni öt oçişni töxtatiş böyiça kelişuvga erişgan bölsa-da, töqnaşuvlar 1-maygaça davom etgan. Oqibatda 50 dan ortiq kişi halok bölib, 200 dan ziyod odam jarohatlangan, çegaradagi uylar va boşqa binolarga zarar yetgan.

Navbatdagi qurolli mojaro 2022-yil 14–17-sentyabr kunlari yuz bergan. Töqnaşuvlar Botken viloyatining bir neçta çegara hududlariga yoyilib, tomonlar minomyotlar va boşqa oğir qurollardan foydalangan. Har ikki davlat bir-birini aybladi. 

BMT ma’lumotlariga köra, uşbu töqnaşuvlar oqibatida jami 269 kişi qurbon bölgan yoki jarohatlangan. 140 mingdan ortiq aholi öz uylarini tark etgan, 600 dan ziyod uy va önlab ijtimoiy obyektlar vayron bölgan.

2025-yil 13-martda imzolangan çegara bitimi uzoq yillik nizoni diplomatik yöl bilan hal qiliş sari taşlangan muhim qadam böldi. Bitimga köra, ikki davlat bir neçta çegara hududlarini özaro ayirboşladi. Natijada, Tojikistonga ötkazilgan hududlarda uy-joyidan ayrilgan Qirğiziston fuqarolari uçun yangi uylar qurilmoqda, Qirğizistonga ötkazilgan hududlardagi uylar esa tegişli aholi örtasida taqsimlanmoqda.