Qirğizistonda viloyat va tumanlar tugatilişi mumkin

Qirğizistonda mamlakatdagi yettita viloyat va 40 ta tumanni tugatib, ularning örniga “aymoq” deb ataladigan 20 dan ortiq yirikroq ma’muriy birliklarni taşkil etiş rejalaştirilmoqda.

Uşbu rejalarni Davlat xizmati va mahalliy özini özi boşqariş işlari böyiça davlat agentligi rahbari Elçibek Jantayev ma’lum qilgan.

Yangi ma’muriy birliklar amaldagi tuman va viloyatlar örtasidagi oraliq böğinni egallaydi. Ularning çegaralari geografik joylaşuvi, aholi soni va iqtisodiy rivojlaniş salohiyatidan kelib çiqib belgilanadi.

Masalan, Issiqköl viloyati şimoliy va janubiy qismlarga bölinişi mumkin. Öş va Jalolobod viloyatlaridagi kiçikroq tumanlar rivojlaniş salohiyati yuqoriroq bölgan qöşni hududlarga qöşib yuborilişi ehtimoldan xoli emas.

Rejalaştirilayotgan özgarişlar Qirğizistondagi ma’muriy-hududiy islohotlarning ikkinçi bosqiçidir. Birinçi bosqiç 2023-yilda boşlangan bölib, öşanda rasmiylar tumanlar çegaralarini qayta körib çiqqan va ayrim aholi punktlarini şaharlar tarkibiga qöşgan edi.

2026-yil aprel oyida prezident Sadir Japarov yangi ma’muriy birlik davlat budjetidan subsidiya olmasdan, mustaqil faoliyat yurita oliş-olmasligini sinab köriş maqsadida ilk aymoq taşkil etiş rejasini ma’lum qilgandi.

Japarovning sözlariga köra, uşbu tajriba loyihasi bir yildan uç yilgaça bölgan muddat davomida sinovdan ötkaziladi. Agar u özini oqlasa, mazkur model butun mamlakat böylab joriy etiladi. Mavjud viloyat hamda tumanlar esa tugatiladi.

“Hozir respublikada 44 ta tuman va 33 ta şahar mavjud. ... Barça viloyat va tumanlar tugatilib, ularning örniga 20 ga yaqin okrug taşkil etiladi. Aytiş mumkinki, 20 ga yaqin viloyat böladi. Biz şunga qarab ketyapmiz”, – degan edi Japarov.

Aymoq nima?

Aymoq – Möğuliston, Xitoy, Rossiya va Qirğizistonda ma’muriy-hududiy birlikni ifodalaş uçun qöllanadigan atamadir. Bu söz dastlab möğul va turkiy tillarda “qabila” yoki “qabilalar ittifoqi” ma’nosini anglatgan.

Özbek tilida esa tarkibida aymoq sözi iştirok etadigan uruğ-aymoq atamasi kundalik muloqotda barça qarindoş-uruğlar majmuasini ifodalaydi. 

Ammo rasmiy nutq va rahbarlik faoliyatida bu tuşunça kadrlarni qarindoşlik, oilaviy yaqinlik asosida tanlaş va mansabga kötarişdek salbiy holatni bildiradi.