Қирғизистонда вилоят ва туманлар тугатилиши мумкин

Қирғизистонда мамлакатдаги 7 та вилоят ва 40 та туманни тугатиб, уларнинг ўрнига “аймоқ” деб аталадиган 20 дан ортиқ йирикроқ маъмурий бирликларни ташкил этиш режалаштирилмоқда.

Ушбу режаларни Давлат хизмати ва маҳаллий ўзини ўзи бошқариш ишлари бўйича давлат агентлиги раҳбари Элчибек Жантаев маълум қилган.

Янги маъмурий бирликлар амалдаги туман ва вилоятлар ўртасидаги оралиқ бўғинни эгаллайди. Уларнинг чегаралари географик жойлашуви, аҳоли сони ва иқтисодий ривожланиш салоҳиятидан келиб чиқиб белгиланади.

Масалан, Иссиқкўл вилояти шимолий ва жанубий қисмларга бўлиниши мумкин. Ўш ва Жалолобод вилоятларидаги кичикроқ туманлар ривожланиш салоҳияти юқорироқ бўлган қўшни ҳудудларга қўшиб юборилиши эҳтимолдан холи эмас.

Режалаштирилаётган ўзгаришлар Қирғизистондаги маъмурий-ҳудудий ислоҳотларнинг иккинчи босқичидир. Биринчи босқич 2023 йилда бошланган бўлиб, ўшанда расмийлар туманлар чегараларини қайта кўриб чиққан ва айрим аҳоли пунктларини шаҳарлар таркибига қўшган эди.

2026 йил апрель ойида президент Садир Жапаров янги маъмурий бирлик давлат бюджетидан субсидия олмасдан, мустақил фаолият юрита олиш-олмаслигини синаб кўриш мақсадида илк аймоқ ташкил этиш режасини маълум қилганди.

Жапаровнинг сўзларига кўра, ушбу тажриба лойиҳаси бир йилдан уч йилгача бўлган муддат давомида синовдан ўтказилади. Агар у ўзини оқласа, мазкур модель бутун мамлакат бўйлаб жорий этилади. Мавжуд вилоят ҳамда туманлар эса тугатилади.

“Ҳозир республикада 44 та туман ва 33 та шаҳар мавжуд. ... Барча вилоят ва туманлар тугатилиб, уларнинг ўрнига 20 га яқин округ ташкил этилади. Айтиш мумкинки, 20 га яқин вилоят бўлади. Биз шунга қараб кетяпмиз”, – деган эди Жапаров.

Аймоқ нима?

Аймоқ – Мўғулистон, Хитой, Россия ва Қирғизистонда маъмурий-ҳудудий бирликни ифодалаш учун қўлланадиган атамадир. Бу сўз дастлаб мўғул ва туркий тилларда “қабила” ёки “қабилалар иттифоқи” маъносини англатган.

Ўзбек тилида эса таркибида аймоқ сўзи иштирок этадиган уруғ-аймоқ атамаси кундалик мулоқотда барча қариндош-уруғлар мажмуасини ифодалайди.

Аммо расмий нутқ ва раҳбарлик фаолиятида бу тушунча кадрларни қариндошлик, оилавий яқинлик асосида танлаш ва мансабга кўтаришдек салбий ҳолатни билдиради.