Roxinjalar genotsidi: Myanma xalqaro sud oldida javob beradi

BMTning Xalqaro sudi 19 noyabr kuni Myanmaga qarşi roxinja musulmonlariga nisbatan genotsid sodir etilgani haqidagi iş böyiça qaror çiqarişi kutilmoqda. BMT tergovçilari harbiylar yuzlab qişloqlarni vayron qilgani, ommaviy qotilliklar sodir etgani va ayollar hamda bolalarga nisbatan muntazam jinsiy zöravonlik işlatganini qayd etgan.

Roxinjalar genotsidi: Myanma xalqaro sud oldida javob beradi

Gambiya tomonidan kiritilgan da’vo 2017 yildagi harbiy amaliyotlar va ular oqibatida yuz minglab roxinjalarning Bangladeşga qoçib ketişi bilan boğliq.

Bu Xalqaro sudning ön yildan ortiq vaqt içida genotsid işi böyiça mohiyatan çiqaradigan birinçi qarori böladi. Huquqşunoslar uning xulosalari Janubiy Afrikaning Isroilga qarşi Ğazo böyiça genotsid da’vosiga ham ta’sir körsatişi mumkinligini ta’kidlamoqda.

 

Roxinjalarga qarşi zöravonliklar
Gambiya 2019 yil noyabr oyida Myanmaga qarşi Xalqaro sudga murojaat qilgan. Mamlakat Myanma 1948 yilgi Genotsid jinoyatining oldini oliş va uni jazolaş töğrisidagi konventsiya majburiyatlarini buzganini ta’kidlamoqda. Iş Islom hamkorlik taşkiloti kömagida kiritilgan.

Myanma harbiylari 2016 yil oktyabridan Rakxayn ştatida «tozalaş amaliyotlari» deb atalgan operatsiyalarni boşlagan. 2017 yil avgust oyida esa roxinja qurolli guruhining politsiya postlariga hujumlaridan keyin keng kölamli harbiy amaliyot ötkazilgan. BMT hisob-kitoblariga köra, bu jarayonda taxminan 10 ming roxinja halok bölgan, 740 mingga yaqin kişi esa Bangladeşga qoçişga majbur bölgan.

BMT tergovçilari harbiylar yuzlab qişloqlarni vayron qilgani, ommaviy qotilliklar sodir etgani va ayollar hamda bolalarga nisbatan muntazam jinsiy zöravonlik işlatganini qayd etgan. Tergovçilar bu harakatlarda genotsid niyati alomatlari bölişi mumkinligini bildirgan.

Myanma esa harbiylar harakatlarini qurolli guruhlarning hujumlariga qarşi aksilterror amaliyoti sifatida izohlaydi va genotsid ayblovini rad etadi. Mamlakat hukumati roxinjalarni yöq qiliş niyati bölganini tasdiqlovçi bevosita dalillar yöqligini ta’kidlagan.

1982 yilda qabul qilingan fuqarolik töğrisidagi qonun roxinjalarni Myanmaning rasman tan olingan 135 etnik guruhi qatoriga kiritmagan. Natijada ularning aksariyati fuqarolikdan mahrum bölib, huquqiy jihatdan fuqaroligi bölmagan aholiga aylangan.


Sud qanday masalalarni hal qiladi?
Xalqaro sud Myanma davlati roxinjalarga qarşi genotsid sodir etgan-etmaganini va bu harakatlar davlat zimmasiga yuklanişi mumkinligini baholaydi. Genotsidni isbotlaş uçun muayyan milliy, etnik, irqiy yoki diniy guruhni töliq yoki qisman yöq qilişga qaratilgan maxsus niyat mavjudligini körsatiş talab etiladi.

Gambiya suddan aybdorlarni javobgarlikka tortiş, jabrlanganlarga tovon tölaş va roxinjalarning xavfsiz ravişda öz uylariga qaytişi uçun şaroit yaratişni talab qilmoqda. Şuningdek, ularning mulkiy huquqlarini tiklaş va roxinja sifatida özligini tan oliş huquqini ta’minlaş masalalari ham kötarilgan.

Sud qarori yakuniy böladi va undan apellyatsiya tartibida şikoyat qiliş mumkin emas. Biroq Xalqaro sudning qarorlarini bevosita majburiy ijro ettiriş imkoniyatlari çeklangan. Agar Myanma qarorni bajarmasa, Gambiya BMT Xavfsizlik Kengaşiga murojaat qilişi mumkin. Ammo Kengaşning doimiy a’zolari veto huquqiga ega.

Bu işning natijasi Janubiy Afrikaning Isroilga qarşi Ğazo sektorida genotsid sodir etilgani haqidagi da’vosi uçun ham ahamiyatli bölişi mumkin. Huquqşunoslar Xalqaro sudning genotsid niyatini baholaş va dalillarni talqin qiliş böyiça yondaşuvi boşqa xalqaro işlar uçun ham huquqiy mezonlarni şakllantirişi mumkinligini ta’kidlamoqda.

Xalqaro sudning qarori Myanmadagi muayyan şaxslarni jinoiy javobgarlikka tortiş masalasini hal qilmaydi. Bu vakolat Xalqaro jinoiy sudga tegişli. Xalqaro sud esa davlatlar örtasidagi nizolarni körib çiqadi.

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →

So'nggi yangiliklar

Ўзбекистон ва Туркманистон чегараси

Özbekiston va Turkmaniston çegaradan ötişni yengillaştirmoqçi

Tomonlar Toşkent – Aşxobod – Toşkent yönalişida aviaqatnovlarni tiklaş, şuningdek, çegaradoş hududlar aholisi uçun uç sutkagaça vizasiz qatnov tartibini qayta joriy etiş masalalarini körib çiqdi.

Siyosat

19.11.2026, 09:42

Özbekistonlik professor Qozoğistonda 10 yilga qamaldi

Özbekistonlik professor Qozoğistonda nega qamaldi?

Qozoğistonda andijonlik professor Iqboljon Qoraboyev josuslikda ayblanib, 10 yilga ozodlikdan mahrum etildi. Uning yaqinlari olim aybiga iqror bölmagani va hukm ustidan apellyatsiya bermoqçi ekanini aytişdi. Eng muhim savol: u qaysi davlat foydasiga josuslik qilgan?

Siyosat

18.11.2026, 18:31

Deutsçe Bank: Tramp va Epşteynning Rossiya bilan aloqalari oşkor böldi

Deutsçe Bank’ning 15 milliondan ortiq içki hujjati tarqalib ketişi bankning AQŞ prezidenti Donald Tramp va jinsiy jinoyatlarda ayblangan Jeffri Epşteyn bilan moliyaviy aloqalari haqida yangi ma’lumotlarni oşkor qildi. 

Siyosat

18.11.2026, 16:45

Покистонлик Ассиф Мерчант

Trampga suiqasd rejasi: pokistonlik 27,5 yilga qamaldi

AQŞ sudi Donald Tramp va boşqa amerikalik siyosatçilarga nisbatan suiqasd rejasini taşkil etişda ayblangan Assif Merçantni 27,5 yilga ozodlikdan mahrum qildi.

Jahon

18.11.2026, 14:28

Саида Мирзиёева Канада элчиси билан учрашди

Özbekistondan Kanadaga boriş osonlaşadimi?

Saida Mirziyoyeva Kanada elçisi Kristofer Daggan bilan savdo, investitsiya, ta’lim va viza tartiblarini yengillaştiriş masalalarini muhokama qildi.

Siyosat

18.11.2026, 11:47

Eron Vaşingtonda kimyoviy qurol işlatadimi?

Eron taşqi işlar vaziri Abbos Aroqçi AQŞ poytaxtida kimyoviy qurol yoki radioaktiv modda tarqatuvçi qurilmadan foydalanish rejasi haqida izoh berdi. 

Jahon

18.11.2026, 10:39

14 та телефонни ўғирламоқчи бўлган йигит ушланди

Namanganda telefon ustaxonasidan 14 ta telefonni öğirlamoqçi bölgan yigit uşlandi

Uyçi tumanidagi telefon ustaxonasiga tungi vaqtda eşik qulfini buzib kirgan şaxs Qöriqlaş xizmati xodimlari tomonidan qölga olindi.

Oʻzbekiston

18.11.2026, 10:10

Тошкентнинг Учтепа туманида нобуд бўлган ҳайвонлар ва қушлар

Toşkentda hayvonlar va quşlar ommaviy nobud bölayotgani xabar qilindi

Aholiga şubhali moddalarga tegmaslik, bolalar va uy hayvonlarini ulardan uzoqroq tutiş tavsiya etilmoqda. 

Oʻzbekiston

17.11.2026, 17:26

Ebola virusidan 6 minga yaqin kişi vafot etdi

Kongo Demokratik Respublikasida 2026 yil may oyida boşlangan Ebola epidemiyasi oqibatida 14 noyabrga qadar 11 376 ta kasallaniş holati tasdiqlangan. Ularning 5 568 tasi ölim bilan yakunlangan.

Jahon

17.11.2026, 15:33

Toşkent – Astraxan yönalişida yangi poyezd qatnovi

Toşkentdan Astraxanga poyezd qatnovi yölga qöyiladi

2026 yil 17 dekabrdan Toşkent va Astraxan örtasida yangi xalqaro yölovçi poyezd qatnovi joriy etiladi.

Oʻzbekiston

17.11.2026, 12:28

Yevropa migrantlarni Özbekistonga yuborişi mumkinmi?

Yevropa migrantlarni Afrikaga jönatmoqçi. Keyingi manzil Özbekiston bölişi mumkinmi?

Oʻzbekiston

17.11.2026, 12:11

Buziladigan uy egalari uçun yangi taklif: 1,5 baravar katta uy-joy

Toşkentda renovatsiya dasturiga kiritilgan uylar mulkdorlariga Yangi Toşkentda avvalgi xonadoni maydonining 150 foizigaça bölgan yangi uy-joylar taklif etilişi mumkin. 

Oʻzbekiston

16.11.2026, 17:32

ҚҚСни қайта ҳисоблаш бўйича янги қарор

Ayrim tadbirkorlar import QQSni boşqaça tölaydi

2027 yil 1 yanvardan ayrim tadbirkorlar import QQSini soliq organlaridagi ortiqça tölovlar hisobidan qoplaşi mumkin böladi. Yangi tartib kimlarga tegişli? 

Iqtisodiyot

16.11.2026, 15:22

Об-ҳаво маълумоти Ўзбекистон

Özbekistonda noyabr oxirida havo 22 darajagaça isiydi

Özgidromet 16–20 noyabr kunlari uçun ob-havo prognozini e’lon qildi.

Oʻzbekiston

16.11.2026, 12:39

Йиғлаётган Бангладешлик аёл

Hindistonda musulmonlar deportatsiya va hibs xavfiga duç kelmoqda

Hindistonda saylovçilar röyxatini qayta körib çiqiş jarayonida 130 million kişining nomi öçirilgan.

Jahon

16.11.2026, 11:02

Mobil bank ilovasi orqali onlayn to‘lovni amalga oshirish.

Bugundan bank ilovalarida P2P ötkazmalar va biometriya talablari özgardi

Endi P2P ötkazmalarda OTP-kod har doim ham talab qilinmaydimi? Bank ilovalarida röyxatdan ötiş va kartalarni biriktiriş tartibi ham özgardi.

Iqtisodiyot

16.11.2026, 10:31

OIV

Toşkentda 9 oyda 300 dan ortiq OIV yuqtiriş holati aniqlandi

Bu körsatkiç 2025 yilning şu davriga nisbatan biroz kamaygan. 

Oʻzbekiston

16.11.2026, 10:21

Шоҳрух Ғиёсов

Şohrux Ğiyosov lavozimidan ozod etildi

Içki işlar vazirligi Axborot xizmati rahbari Şohrux Ğiyosov egallab turgan lavozimini tark etdi. 

Oʻzbekiston

15.11.2026, 17:09

Yamanda qamal sabab kasalliklar tarqalmoqda

Gumanitar taşkilotlar va tibbiyot xodimlari qamal sabab aholining şifoxonalarga yetib borişi qiyinlaşgani, içimlik suvi va dori-darmon tanqisligi esa yuqumli kasalliklar tarqalişini tezlaştirayotganidan ogohlantirmoqda.

Jahon

14.11.2026, 14:21

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →