“Devorga yopishtirilgan banan” — 5,8 million yevrolik asar yana o‘g‘irlandi

Fransiya sharqida joylashgan, Parijdagi mashhur Pompidu markazining filiali — Pompidu-Mets muzeyi Mauritsio Kattelanning ko‘pchilikka “devorga yopishtirilgan banan” laqabi bilan tanish bo‘lgan “Komik” nomli provokatsion san’at asari o‘g‘irlangani haqida xabar berdi. 

Taniqli italiyalik rassomning 5,8 million yevroga baholangan konseptual san’at asari oxirgi dam olish kunlari g‘oyib bo‘lgan, qo‘riqchi esa o‘g‘irlikni yakshanba kuni payqab qolgan.  

Endilikda Pompidu-Mets muzeyi nafaqat bananni almashtirdi (mevaning yangiligini saqlash uchun bu har uch kunda qilinadi), balki noma’lum shaxslarga nisbatan o‘g‘rilik bo‘yicha jinoiy ish ham ochdi.    

Jinoyatchining shaxsi aniqlanmagani va shu bois “muloqot qilish imkoni yo‘qligi” sababli shikoyat qilishga qaror qilingan. Shuningdek, muzey ma’muriyati ikkinchi marta sodir bo‘layotgan bu hodisa san’at asariga hurmatsizlik ekanini ta’kidladi.   

O‘tgan yilning iyul oyida muzeyga kelgan bir tashrif buyuruvchi mevaning tanovul qilgan. O‘shanda muzey qonuniy chora ko‘rmagandi.

Kattelanning san’at tushunchasi va uning qiymatini shubha ostiga qo‘yishga qaratilgan iste’molga yaroqli asari 2019-yilda Mayami-Bichdagi “Art Basel” ko‘rgazmasida 120 000 dollar narx bilan ilk bor namoyish etilganidan beri bahs-munozaralarga sabab bo‘lib kelmoqda.

O‘sha ko‘rgazmada performans-rassom Devid Datuna “Komik”ni yeb qo‘yib, bunga sabab sifatida “qorni ochganini” aytgan.

2023-yilda ham san’at asarini Seuldagi muzeyga tashrif buyurgan mehmonlardan biri yeb qo‘ygan edi.

“Komik” asari atrofidagi bahs-munozaralarga qaramay, yillar o‘tib uning qiymati faqat oshib bordi.

Xitoylik kriptovalyuta asoschisi Jastin San 2024-yilda ushbu asarning bir nusxasi uchun 5,8 million yevro sarfladi.

Oradan bir necha kun o‘tib, u Gonkongda kameralar qarshisida bananni yeb, ko‘pchilikning e’tiborini tortdi.

Asarning qiymati – haqiqiylik sertifikati va ilib qo‘yish bo‘yicha o‘ta aniq yo‘riqnomasida. Banan (istalgan banan) poldan 1,72 metr balandlikka, 37 daraja qiyalikda yopishtirilishi shart.

Kattelan, shuningdek, san’atning qadri va davrimiz bema’niligiga e’tibor qaratuvchi, odamni o‘yga toldiradigan boshqa asarlar muallifi sifatida ham tanilgan.

Bular qatoriga Donald Trampga Oq uydagi ilk prezidentlik muddati chog‘ida taklif etilgan, 18 karatli, to‘liq ishlaydigan “Amerika” nomli tilla hojatxona ham kiradi.

Hozircha bananning qayerdaligi, och o‘g‘rining kimligi haqida boshqa xabar yo‘q.