Oʻzbekistonda oilaviy zoʻravonlikka doir qancha ish sudda koʻrilgani aytildi

Tadqiqotga koʻra, 2023 yil aprel oyining ikkinchi yarmidan hozirga qadar Respublika boʻylab oilaviy (maishiy) zoʻravonlik holatlariga aloqador 413 ta ish koʻrib chiqilgan. Shulardan eng koʻpi Fargʻona (117 ta), Toshkent (75 ta), Namangan (46 ta) viloyatlariga toʻgʻri kelsa, eng kami Navoiy (7 ta), Jizzax (6 ta) hamda Xorazm (6 ta) viloyatlarida qayd etilgan. 

"Aholi soni boʻyicha maʼlumotlar meʼyorga solinganida 500 000 kishi orasida eng koʻp holatlar qayd etilgan hududlar Fargʻona viloyati (15,14 ta ish) va Toshkent viloyati (13,09 ta ish) ekanligini koʻrish mumkin. Biroq ushbu raqamlar asosida oilaviy (maishiy) zoʻravonlik eng koʻp tarqalgan hududlar sifatida Fargʻona va Toshkent viloyatlarini belgilash toʻgʻri boʻlmaydi. Bu muammo haqida xabardorlik, huquqiy koʻmakdan foydalanish, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining ish tartibi, hududlarda vakolatli organlarning mavjudligi va boshqa omillarga bogʻliq", deyiladi tadqiqot matnida.

Sudda koʻrib chiqilgan 413 ta ishdan 165 tasida jazo tayinlangan. Sudlanuvchilardan 55 nafari axloq tuzatish ishlariga, 51 nafariga ozodlikdan cheklash, 42 nafariga ozodlikdan mahrum qilish, 9 nafariga shartli jazo, 5 nafariga jarima, 1 nafariga jamoat ishlariga hukm qilingan. 

Axloq tuzatish ishlari jazosi qoʻllanilgan 55 nafar fuqaroning jazoni oʻtash oʻrtacha muddati taxminan 1,67 yilni (1 yil 8 oy) tashkil qilgan. Ozodlikni cheklash jazosi qoʻllanilgan 50 ta qonunbuzarning jazoni oʻtash oʻrtacha muddati taxminan 2,51 yil (2 yil 6 oy) boʻlgan. 

Shuningdek, ozodlikdan mahrum qilish jazosi qoʻllanilgan 42 ta jinoyatchining jazoni oʻtash oʻrtacha muddati taxminan 3,13 yilni (3 yil 1 oy) tashkil qilgan boʻlsa, 9 ta jinoyat ishida shartli hukmga mahkum qilinganlarning jazoni oʻtash oʻrtacha muddati taxminan 2,35 yilni (2 yil 4 oy) keltirib chiqargan.

"Oʻrtacha maʼlumotlardan koʻrinib turibdiki, aksariyat hollarda oilaviy (maishiy) zoʻravonlik ishlari boʻyicha jazolar moddada nazarda tutilgan sanksiyalarning eng quyi chegarasidan boshlab tayinlanadi. Bu jazoni liberallashtirish tamoyilini aks ettiradi, bunda sudlar, hatto ogʻirlashtiruvchi holatlar mavjud boʻlganda ham, shartli qamoq yoki ozodlikni cheklash kabi yengilroq choralarni tanlaydilar. Bunday yondashuv sudlarning oilani saqlab qolish istagidan dalolat berishi mumkin, ammo shu bilan birga, bu zoʻravonlik takrorlanishining oldini olish qanchalik samarali boʻlishi haqidagi savolni tugʻdiradi", deyiladi "NeMolchi.uz" tadqiqotida.

Ushbu tadqiqot Oʻzbekistonda oilaviy (maishiy) zoʻravonlikka oid ishlarda huquqni qoʻllashning amaldagi holatini chuqurroq tushunishga imkon beradi. Sud amaliyoti tahlili bir qator tizimli muammolarni, jumladan, oʻzini oʻzi himoya qilish doirasidagi harakatlarning yetarli darajada malakalanmaganligi, qonun hujjatlari himoyasiga tushadigan shaxslarning cheklangan doirasi, yengillashtiruvchi va ogʻirlashtiruvchi holatlarni qoʻllashda nomutanosiblik, shuningdek, taraflarni yarashtirishda vaziyatga kompleks baho bermaslik holatlarini aniqlab beradi.