Жейсон Пэджетт: ҳужумдан кейин пайдо бўлган математик истеъдод

2002 йилдаги ҳужумдан сўнг Жейсон Пэджетт ҳаёти тубдан ўзгарди. У дунёни шакллар ва геометрик тузилмалар орқали кўра бошлаб, илгари намоён бўлмаган ноёб математик истеъдодга эга бўлди ва ижод билан шуғуллана бошлади.

 

Жейсон Пэджетт: ҳужумдан кейин пайдо бўлган математик истеъдод

2002 йил Американинг Taкома шаҳридаги оддий бир кеча бир инсон тақдирини бутунлай ўзгартирди. Шу кеча Жейсон Пэджетт номли оддий мебел сотувчиси учун ҳаёт икки қисмга бўлинди — “олдин” ва “кейин”.

Караоке бар олдидаги шафқатсиз ҳужумдан сўнг у оғир мия чайқалиши ва кучли руҳий жароҳат билан уйига қайтди. Шифокорлар буни оддий жароҳат деб ўйлашди, аммо бу фақат бошланиши эди. Ва айнан шу зарба унинг онгида яширинган, ҳеч ким кутмаган қобилиятларни уйғотган эди.

 

 

 

Ҳужумдан кейин Пэджеттнинг дунёси ва хайолот олами  ўзгарди. Унинг кўзига атроф-олам оддий кўринишда эмас, балки майда “кадрлар” кетма-кетлиги сифатида намоён бўларди. Ҳар бир ҳаракат гўё тасвирлар ва кадрлар йиғиндисига айланар ва, ҳар бир чизиқ эса аниқ шаклга эга эди. Унинг таърифига кўра, дунё “пикселларга бўлинган”, лекин шу билан бирга табиий тезликда ҳаракатланар эди.

 

 

Энг қизиғи — у ҳамма жойда геометрияни кўра бошлади. Камалакдаги симметрия, сувнинг айланиб оқишидаги фракталлар, ҳатто кундалик оддий манзаралар ҳам унга математик қонуниятлар сифатида очиларди. У буни оддий сўзлар билан шундай изоҳлайди: “дунё ниҳоятда гўзал бўлиб қолган.”

 

 

Бир вақтлар математикани суймаган инсон учун бу мутлақо янги олам эди. Мактабда у ҳатто оддий алгебрани ҳам тўлиқ ўзлаштирмаган, китоб очишни ёқтирмаган. Аммо эндиликда у мураккаб математик тушунчаларни ҳисоб-китобсиз, интуитив равишда ҳис қила бошлади. У чизган расмлар илмий тушунчаларнинг тирик манзарасига айланар эди — доиралар, чизиқлар ва чексиз такрорланувчи фракталлар орқали у π каби абстракт тушунчаларни рақам сифатида эмас, балки шакл ва ҳаракат сифатида ҳис қила оларди.

 

 

Бу ҳолат илмий доираларни ҳам бефарқ қолдирмади. Пэджетт “орттирилган савант синдроми” деб аталувчи жуда кам учрайдиган омилгп мисол бўлиб берди. Одатда бундай ҳолатларда инсон мусиқа ёки санъатда ноёб қобилиятларга эга бўлади. Лекин математика соҳасида бундай ўзгариш — ниҳоятда камёб ёки деярли учрамайдиган ҳолат.

Унинг ҳикоясида яна бир қизиқ жиҳат бор: у синестезия деб аталувчи ҳолатни ҳам бошдан кечирди. Бу шундай ҳолатки, инсоннинг ҳислари бир-бирига “аралашиб кетади”. Масалан, Пэджетт рақамларни оддий белгилар эмас, балки геометрик шакллар сифатида қабул қила бошлади.

 

 

Кейинчалик нейробиологлар унинг миясини чуқур ўрганишди. Замонавий технологиялар — функционал магнит-резонанс томография ва магнит стимуляция усуллари орқали олимлар унинг миясидаги ўзгаришларни аниқлашга ҳаракат қилишди. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, асосий ўзгариш миянинг париетал қисмида юз берган. Айнан шу ҳудуд инсоннинг фазовий фикрлаши ва ҳиссий маълумотларни қайта ишлашда муҳим ахамият ўйнайди.

Шу қисмдаги ўзгариш натижасида Пэджетт бир турдаги маълумотни бошқа турда қабул қила бошлаган — яъни кўриш, ҳис қилиш ва тушуниш ўртасида янги боғланишлар пайдо бўлган. Бу эса унга дунёни мутлақо янги кўринишда англаш имконини берган.

 

 

Тадқиқотчилардан бири, профессор Берит Бругорнинг фикрича, бундай қобилиятлар аслида ҳар бир инсонда яширин ҳолда мавжуд бўлиши мумкин. Фақат одатда мия бу имкониятларни “чеклаб” туради. Айрим ҳолатларда — жароҳат ёки касалликдан кейин — бу чекловлар йўқолиб, инсонда фавқулодда қобилиятлар намоён бўлади. Аммо бундай ҳолатлар кўпинча вақтинчалик бўлиши ҳам мумкин.

 

 

Пэджетт эса ўз ҳаётини бутунлай ўзгартирди. У энди оддий сотувчи эмас — у рақамлар ва шакллар орқали дунёни англайдиган инсонга айланди. Кейинчалик у ўз ижодини жамлаган онлайн платформани ишга тушириб, у ерда ўз тасаввуридаги геометрик оламни қоғозга туширган асарларини бутун дунёга тақдим этиш ва сотиш имкониятини яратди.

Унинг ҳикояси инсон миясининг чексиз имкониятларини эслатади: баъзан энг оғир зарба ҳам янги дунё эшигини очиши мумкин.

 

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Алкоголли ичимликларни реклама қилган блогерга чора кўрилди

Рақобат қўмитаси томонидан ўрганишлар давомида блогер Н.Собировнинг ижтимоий тармоқдаги @nurbek_sobiroff саҳифасида алкоголли ичимликлар рекламаси жойлаштирилганлиги аниқланди.

Ўзбекистон

20.07.2026, 13:38

Бекатлар ўз вазифасини бажаряптими?

Ижтимоий тармоқларда тарқалаётган суратлар автобус бекатлари ҳақида жиддий саволларни ўртага ташламоқда. Йўловчилар бекат ичида эмас, унинг орқасида турибди. Қишнинг совуқ кунларида қандай сақланиш мумкин?

Ўзбекистон

20.07.2026, 12:20

Кечаси Украина Москва вилоятига 400 та дрон учирди

Украина бир кечада Москва ва унинг атрофидаги ҳудудларга 400 та дрон билан ҳужум қилган. Натижада икки киши жароҳатланиб, биноларда ёнғин чиққан.

Жаҳон

20.07.2026, 11:45

Трамп Жаҳон чемпионати финалида ҳам диққат марказида бўлди

Трамп ва Инфантино Жаҳон чемпионати кубогини топшириш маросими учун майдонга кириб келганда, томошабинлар уларни норозилик ҳайқириқлари билан кутиб олди.

Спорт

20.07.2026, 11:13

Аргентина терма жамоасини келажакда ким бошқариши ноаниқ

Декабрь ойида Лионел Скалонининг шартномаси якунланади. Агар у узайтирилмаса, Скалони Аргентина терма жамоаси тарихида энг муваффақиятли мураббий сифатида муҳрланади.

Спорт

20.07.2026, 10:07

Мол-мулк ва ер солиғи бўйича имтиёз олиш тартиби соддалаштирилди

Ўзбекистонда жисмоний шахслар учун мол-мулк ва ер солиғи бўйича имтиёзлардан фойдаланиш тартиби янада соддалаштирилди. 

Иқтисодиёт

18.07.2026, 16:55

Ҳиндистон илк хусусий орбитал ракетасини учирди

Ҳиндистон тарихида илк бор хусусий компания ишлаб чиққан орбитал ракета муваффақиятли учирилди. Мамлакат жаҳон космик иқтисодиётидаги улушини 44 миллиард долларга етказишни мақсад қилган.

Фан-технология

18.07.2026, 15:23

Украина ҳужумлари оқибатида Россияда 7 киши ҳалок бўлди, нефть базасида ёнғин келиб чиқди

Украина дронлари Котовск шаҳрида Россиянинг энг йирик онлайн-ритейлери бўлган “Wилдберриэс”га қарашли омборхонага, шунингдек, пойтахт яқинидаги нефть базасига келиб тушган.

Жаҳон

18.07.2026, 14:48

Энди Трамп президентлик мавқейидан ҳам “соққа” қилиши мумкин

Доналд Трампнинг медиа компанияси президентнинг Truth Social платформасидаги баёнотларини бошқалардан олдин кўриш имконияти учун пуллик тариф жорий этишни муҳокама қилмоқда.

Жаҳон

18.07.2026, 12:54

ЖЧ–2026 финали АҚШ тарихидаги энг қиммат спорт мусобақасига айланди

Футбол бўйича 2026 йилги Жаҳон чемпионати финалига қизиқиш рекорд даражага чиқди. Бунга сабаб – чипталарнинг нархи.

Спорт

18.07.2026, 11:08

Телефонингиз бош бармоғингизни ишдан чиқармоқда — тадқиқот

Смартфонлардан доимий фойдаланиш қўлларимизни шикастлаб, турли синдромлар ва артрит каби касалликларни келтириб чиқаради. Шифокорларнинг таъкидлашича, бир нечта оддий амаллар орқали бунинг олдини олиш мумкин.

Фан-технология

18.07.2026, 10:13

Ер усти метро бекатларида ҳаракат вақтлари қисқарди

16 июль куни соат 14:34 да Тошкент метрополитенининг «Турон» бекатида том конструкциясининг бир қисми қулаб тушди.

Ўзбекистон

17.07.2026, 16:55

Йирик аварияларнинг олдини олиш учун свет 2 соатгача ўчирилиши мумкин — Энергетика вазирлиги

Сўнгги кунларда юртимизда кузатилаётган аномал иссиқ ҳаво электр энергияси истеъмолининг кескин ошишига сабаб бўлмоқда, натижада электр тармоқлари ўта юқори юклама остида ишламоқда. Буни олдини олиш мақсадида бир қатор ҳудудларда қисқа муддатли мажбурий чекловлар жорий этилди. 

Ўзбекистон

17.07.2026, 15:54

Канададаги ўрмон ёнғинлари тутуни АҚШнинг шимоли-шарқини қоплади

Канада ва Буюк кўллар минтақасидаги ўрмон ёнғинларидан чиққан тутун АҚШ шимоли-шарқигача етиб бориб, Нью-Йорк шаҳрини қоплади — бу эса икки кундан сўнг усти очиқ стадионда бўлиб ўтадиган Жаҳон чемпионати финали арафасида ҳаво сифати билан боғлиқ хавотирларни кучайтирмоқда. 

Жаҳон

17.07.2026, 14:23

15 ёшга тўлмаган болаларнинг ишлаши қонунийми?

Қонунга кўра, меҳнат шартномаси асосида 16 ёшдан бошлаб ишлаш мумкин. Аммо айрим ҳолларда 15 ёшга тўлмаганларга ҳам ишлашга рухсат этилади.

Ўзбекистон

17.07.2026, 14:07

Ипотека тўлаётганлар учун солиқ имтиёзи автоматик тартибда берилиши режалаштирилмоқда

Ҳукумат қарори лойиҳасига кўра, 2027 йил 1 январдан бошлаб ипотека кредитини қоплашга йўналтирилган даромадлар учун бериладиган солиқ имтиёзларини проактив (автоматик) тартибда қўллаш жорий этилиши режалаштирилмоқда.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 12:35

Ўзбекистон венчур инвестициялар ўсиши бўйича дунёда биринчи бўлди

Dealroom.co платформаси томонидан эълон қилинган Q2/H1 2026 Venture Capital Report ҳисоботида маълум қилинди.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 09:53

Британия 16 ёшгача бўлганларга энергетик ичимликлар сотишни тақиқламоқда

Вазирларнинг таъкидлашича, Англияда ҳар куни 100 мингга яқин бола шундай ичимликларни истеъмол қилади.

Жаҳон

17.07.2026, 09:44

Ўзбекистонда реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарларга янги чекловлар жорий этилади

Мобил телефонларга реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарномаларини юбориш тартиби ўзгармоқда. Эндиликда реклама фақат абонентнинг розилиги билан юборилади.

Ўзбекистон

16.07.2026, 17:35

Ўзбекистонда кутубхоналар сони ошмоқда

Янгиланган статистикага кўра, Ўзбекистонда бир йил ичида кутубхоналар сони 2 764 тага кўпайган.

Маданий

16.07.2026, 16:47

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →