Ўзбекистонда нафақа пулларини кредитга ечиб олиш тақиқланади

Ўзбекистонда банклардан кредит олувчи фуқароларни ҳимоя қилишни кучайтиришга қаратилган янги қоидалар тасдиқланди. Адлия вазирлиги томонидан рўйхатдан ўтказилган Марказий банк қарорида банк хизматларининг шаффофлиги ва ҳалоллигини оширишга қаратилган бир қатор янгиликлар назарда тутилган. Бу ҳақда Адлия вазирлиги хабар берди.

Ҳужжат уч ойдан кейин — 2026 йил 28 январдан амал қила бошлайди. Шу вақт мобайнида банклар ўз фаолиятини янги талабларга мувофиқлаштириши керак бўлади.

Асосий янгиликлар.

Хатарлар бўйича чек-листлар. Энди кредит берилар экан, банклар қарз олувчиларга кредитни олиш ва уни хизмат кўрсатиш билан боғлиқ барча эҳтимолий хатарлар кўрсатилган чек-лист тақдим этиши шарт. Бу фуқароларга ўйланган қарор қабул қилиш ва кутилаётган қийинчиликларни олдиндан билиш имкониятини беради.

Омонатлар бўйича кафолатлар. Депозит ёки ҳисоб очганда банклар мижозларга омонатлар кафолатлаш тизими ҳақида ахборот бериши лозим. Бу молиявий муассасаларга ишончни оширади ва фуқароларнинг жамғармаларини ҳимоя қилади.

Қийин аҳволга тушганларга ёрдам. Барча банкларда молиявий ёки ҳаётий муаммога дуч келган фуқаролар мурожаатларини кўриб чиқиш тизими жорий қилиниши керак. Банклар бундай тизим мавжудлиги ва мурожаат тартиби ҳақида расмий сайтларида маълумот жойлаштириши шарт.

Кредитларни реструктуризация қилиш. Банклар кредитларни реструктуризация қилиш имкониятини кўриб чиқиши — тўлов муддатларини узайтириш, фоиз ставкаларини қайта кўриб чиқишни таъминлаши керак. Алоҳида қайд этилишича, декрет таътилидаги аёллар кредитни тўлаш муддатини 10 ойгача узайтириш учун ариза бериши мумкин.

Ижтимоий ёрдам маблағларидан қарз ундириш тақиқланади.

Янги қоидаларга кўра, банклар пенсия, давлат ижтимоий нафақалари ва ёрдамлари сифатида тушадиган маблағлар, шунингдек, ижтимоий карталарга тушган суммалар ҳисобидан кредит қарздорлигини ундириши мумкин эмас.

Онлайн-кредитлар учун қатъий қоидалар.

Онлайн кредит расмийлаштириш жараёнида суиистеъмолларни олдини олиш мақсадида банклар энди мижознинг аниқ розилигисиз «розилик белгичаларини» олдиндан қўйиб қўя олмайди ёки қарз олувчи иштирокисиз кредит параметрларини мустақил белгилай олмайди.

Янги чоралар банклар масъулиятини ошириши, кредитлаш соҳасида суиистеъмол ҳолатларини камайтириши, шунингдек, мураккаб ҳаётий шароитга тушган фуқароларга молиявий барқарорлик ва ҳуқуқларига ишончни сақлашда ёрдам бериши кутилмоқда.