Вақтни "гапирган" тарих: Тошкент курантига 79 йил тўлди

Тошкент курантлари яратилиши ортида қизиқ ва таъсирли воқеа ётади. Соат механизмини Ишия (Александр) Айзенштейн — машҳур соатсоз ва Тошкентнинг фахрий фуқароси олиб келган. 

У 1945 йил баҳорида, Иккинчи жаҳон уруши якунида Шарқий Пруссиядаги Алленштайн шаҳрида хизмат қилаётган пайтда, вайронага айланиш арафасида турган шаҳар ратушаси минорасидан соат механизмини ечиб олган.

Кейинчалик у ушбу механизмни таъмирлаб, Тошкент шаҳрига совға қилиш ташаббусини илгари сурган. Шаҳар раҳбарияти бу ғояни қўллаб-қувватлаб, махсус меъморий лойиҳа танловини ўтказган. Энг яхши лойиҳа танланиб, 30 метр баландликдаги минора қурилган – бу ўша давр учун ноёб иншоот ҳисобланган.

Курантлар биносининг безак ишларида машҳур наққош ва ганч ўймакори, Ўзбекистон Фанлар академиясининг фахрий аъзоси Усто Ширин Муродов ҳам фаол иштирок этган.

1947 йил 9 майдан бошлаб Тошкент курантлари расман ишга туширилиб, шаҳар ҳаётининг ажралмас қисмига айланган. Бино деворига Ишия Айзенштейн номи ёзилган мармар лавҳа ўрнатилган.

Айзенштейн кейинги йилларда ҳам курантлар механизмини шахсан хизмат кўрсатиб, 1966 йилги Тошкент зилзиласидан сўнг уни қайта тиклаш ишларида ҳам қатнашган.

Бугунги кунда Тошкент курантлари нафақат вақтни билдирувчи иншоот, балки пойтахтнинг тарихий рамзларидан бири сифатида қадрланади.

Сарвар Хуррамов