2025 yil Nobel mukofoti sovrindorlari eʼlon qilindi

2025 yil 6–13 oktabr kunlari Shvetsiya va Norvegiyada oʻtgan Nobel haftaligida fiziologiya va tibbiyot, fizika, kimyo, adabiyot, tinchlik va iqtisod sohalari boʻyicha yil laureatlari eʼlon qilindi. Nobel mukofoti 1901 yildan beri topshirilib, har bir gʻolib 11 mln shved kronasi, diplom va oltin medal oladi. Rasmiy marosim 10 dekabrda Stokgolm va Osloda oʻtkaziladi.

Jahon

10.12.2025, 18:25

Ulashish:

Nobel mukofoti haqida qisqacha

Nobel mukofoti — Alfred Nobel vasiyatiga koʻra 1901 yildan beri berib kelinayotgan eng nufuzli xalqaro mukofot. U:

  • fiziologiya va tibbiyot,
  • fizika,
  • kimyo,
  • adabiyot,
  • tinchlik

yoʻnalishlarini qamrab oladi. 1969 yildan boshlab iqtisod boʻyicha mukofot ham qoʻshilgan.

Har bir laureat 11 mln shved kronasi miqdoridagi pul mukofoti, diplom va oltin medal bilan taqdirlanadi. Rasmiy marosim har yili 10 dekabrda Stokgolm va Osloda boʻlib oʻtadi.

 

Fiziologiya va tibbiyot boʻyicha mukofot

2025 yilgi mukofot amerikalik olimlar Meri Brunkov va Fred Ramsdell, shuningdek yaponlik Shimon Sakaguchiga berildi. Ular immun tizimining oʻz hujayralariga hujum qilmasligini taʼminlaydigan mexanizm — periferik immunologik tolerantlikni ochgani uchun taqdirlandi.

Bu kashfiyot autoimmun kasalliklarni davolashda yangi yoʻnalishlarni ochib berdi.

 

Fizika boʻyicha mukofot

Mukofotga britaniyalik Jon Klark, fransiyalik Mishel Devore va amerikalik Jon Martines sazovor boʻldi. Ular makro darajada kvant tunnellashuvi va energiya kvantlanishi bilan bogʻliq tadqiqotlari uchun taqdirlandi.

Ushbu ishlarning natijalari barqaror kvant kompyuterlar yaratishda fundamental ahamiyatga ega.

 

Kimyo boʻyicha mukofot

Kimyo sohasidagi mukofot yaponiyalik Susumu Kitagava, britaniyalik Richard Robson va amerikalik Omar Munnis Yagiga berildi. Ular metallorganik karkaslar (MOF) deb ataluvchi yangi molekulyar strukturani ishlab chiqqani uchun eʼtirof etildi.

MOF texnologiyasi:

  • suvni tozalash,
  • havodan namlik yigʻish,
  • chiqindilarni parchalash,
  • dorilarni saqlash

kabi sohalarda keng qoʻllanishi mumkin.

 

Adabiyot boʻyicha mukofot

Venger yozuvchisi Laslo Krasnoxorkai 2025 yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.

Shved akademiyasi uni “apokaliptik voqealar orasida sanʼat qudratini namoyon eta olgan epik yozuvchi” sifatida baholadi.

Krasnoxorkai — Nobel mukofotini olgan venger yozuvchilar orasida ikkinchi nomzod.

 

Tinchlik boʻyicha mukofot

2025 yil Tinchlik mukofoti Venesuela muxolifati yetakchisi Mariya Korina Machadoga berildi.

U mamlakatda demokratiya uchun olib borgan kurashi va inson huquqlarini himoya qilishdagi saʼy-harakatlari uchun taqdirlandi.

 

Iqtisod boʻyicha mukofot

Iqtisod sohasi boʻyicha mukofot Joel Mokir, Filipp Agon va Piter Xouittga berildi.

  • Mokir — innovatsiyalar rivojlanishi va ilm–texnika taraqqiyotining tarixiy asoslarini tadqiq etgani uchun,
  • Agon va Xouitt — iqtisodda “ijodiy vayrona qilish” modeli uchun taqdirlandi.

Mukofotning yarmi Mokirga, qolgan yarmi Agon va Xouitt oʻrtasida boʻlindi.

Maqolani Aziz Soliyev tayyorladi.
 

Jahon

10.12.2025, 18:25

Ulashish:

So‘nggi yangiliklar

AQSh 75 davlat fuqarolari uchun viza berishni vaqtincha toʻxtatdi

Viza berish vaqtincha toʻxtatilgan davlatlar roʻyxatiga Somali, Rossiya, Afgʻoniston, Braziliya, Eron, Iroq, Misr, Nigeriya, Tailand, Yaman va boshqa mamlakatlar kiritilgan. Cheklovlar 21 yanvardan kuchga kiradi.

Jahon

15.01.2026, 08:46

Dunyodagi eng qulay aeroportlar

Hozirgi zamonaviy aviatsiya tizimida aeroportlar faqat samolyot qoʻnadigan joy emas, balki millionlab yoʻlovchilar uchun xizmat, qulaylik va xavfsizlik markaziga aylangan.

Jahon

14.01.2026, 18:04

Gʻazoda isitish vositalari yetishmasligi bolalar oʻlimiga olib kelmoqda

Gʻazoda sovuq ob-havo va isitish vositalarining yetishmasligi oqibatida yana uch nafar bola hayotdan koʻz yumdi. Rasmiylarga koʻra, qish fasli anklavdagi gumanitar inqirozni yanada chuqurlashtirmoqda.

Jahon

14.01.2026, 16:23

Baland minorali uylar qanday quriladi?

Dunyoda qurilgan eng baland binolar tajribasi shuni koʻrsatadiki, osmonoʻpar uylar yagona qolip asosida emas, balki har bir hududning iqlimi, zilzila xavfi va shamol bosimiga mos holda loyihalanadi.

Jahon

14.01.2026, 13:09

Chet tili oʻqituvchilariga sertifikat olish uchun yana imkoniyat berildi

Soʻnggi kunlarda umumtaʼlim maktablarida faoliyat yuritayotgan, tegishli til sertifikatiga ega boʻlmagan xorijiy til fani oʻqituvchilarining kelgusi mehnat faoliyati masalasi jamoatchilik eʼtiborida boʻlib kelmoqda.

Ta'lim

14.01.2026, 11:38

Sudyalar sud ostida: Akmaljon Shukurov ishi Oʻzbekiston sud tizimi uchun nodir pretsedentga aylandi

Oʻzbekistonda soʻnggi yillarda jamoatchilik eʼtiborini tortgan eng muhim huquqiy voqealardan biri yuz berdi.

Oʻzbekiston

14.01.2026, 08:49

Endi tank, samolyot va askarlar soniga tayanib gʻalabaga erishib boʻlmaydi — Prezident

Prezident Shavkat Mirziyoyev Xavfsizlik kengashi yigʻilishida zamonaviy urushlar sunʼiy intellekt, kiber va raqamli texnologiyalar asosida olib borilayotganini qayd etdi.

Oʻzbekiston

13.01.2026, 17:15

Oʻzbekistonliklar boʻlgan sayyohlik kateri halokatga uchradi

Taylandning Pxuket oroli yaqinida sayyohlarni olib ketayotgan kater halokatga uchradi. Hodisa vaqtida kema bortida Oʻzbekiston fuqarolari ham boʻlgan.

Oʻzbekiston

13.01.2026, 15:52

Somali Abu-Dabi bilan aloqalarni keskin uzdi

Somali hukumati Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) bilan tuzilgan barcha kelishuvlarni bekor qildi. Gap strategik portlarni boshqarish, xavfsizlik hamda mudofaa sohasidagi shartnomalar haqida bormoqda.

Jahon

13.01.2026, 15:46

Ramazon oyi qachon boshlanadi?

Qirgʻiziston musulmonlari diniy boshqarmasi maʼlumotiga koʻra, Ramazon oyining birinchi kuni 18 fevraldan boshlanishi kutilmoqda.

Oʻzbekiston

13.01.2026, 12:31

Ukraina AQSh investorlarini jalb qilmoqda

Ukraina hukumati AQSh investorlariga Kirovograd viloyatida joylashgan «Dobra» litiy konini oʻzlashtirish huquqini taqdim etdi.

Jahon

13.01.2026, 10:56

Xalqaro huquqqa ham, xalqaro tartibga ham tupurdik - Vladimir Solovyov nima demoqchi?

«Oʻyin tugadi. Biz xalqaro huquqqa ham, xalqaro tartibga ham tupurdik», — rossiyalik teleboshlovchi Vladimir Solovyov Markaziy Osiyoni Rossiyaning navbatdagi «maxsus operatsiya» nuqtasiga aylantirishga chaqirdi.

Siyosat

13.01.2026, 09:49