Xitoyning oylik avtomobil eksporti 1 million donadan oshdi

Xitoyning oylik avtomobil eksporti iyun oyida tarixda ilk bor 1 million donadan oshdi. Shu bilan birga, dunyoning ikkinchi yirik iqtisodiyoti bo‘lgan mamlakatning umumiy eksporti o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 27 foizga o‘sdi.

Xitoy bojxonasining rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, Donald Trampning cheklangan tarif “urush”iga qaramay, kutilganidan ancha yuqori savdo ko‘rsatkichlari Xitoyga o‘tgan yilgi 1 trillion dollarlik rekord savdo profitsitini takrorlash yoki undan ham oshirish imkonini bermoqda.

BYD va Jaecoo kabi Xitoy brendlarining savdosi jadal yuksalmoqda. Natijada ular uzoq yillardan beri bozorda yetakchi bo‘lib kelgan (ayniqsa, Yevropada) avtomobil ishlab chiqaruvchilarning ulushini qisqartirmoqda.

Berlindagi Merkator Xitoy tadqiqotlari instituti (Merics) tahliliga ko‘ra, 2026-yilning birinchi yarmida Xitoyning Yevropa Ittifoqi bilan tovar ayirboshlashdagi profitsiti kuniga 900 million yevroni tashkil etgan.

Xitoyning Yevropa Ittifoqiga eksporti bir yil ichida 12,7 foizga oshdi.

Yevropa sanoati bosim ostida

2024-yilda Yevropa Ittifoqi joriy etgan Xitoy elektromobillariga tariflardan elektr va gibrid avtomobillar chetda qolgani sababli, ularning eksporti keskin oshdi. Bu esa Yevropa avtomobil sanoatiga katta bosim o‘tkazib, so‘nggi paytlarda tarmoqda ish o‘rinlari keskin qisqarishi mumkinligi haqida ogohlantirishlar yangramoqda.

Yevropaning eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi Volkswagen 670 ming kishilik ishchi kuchini 100 ming nafargacha qisqartirishni rejalashtirmoqda.

Merics tahlilchisi va savdo bo‘yicha mutaxassis Rafael Ximenes Buendiyaning aytishicha, Yevropa Ittifoqiga eksport hajmining keskin ortishi savdolar bo‘yicha kutilgan rekord darajadagi prognozlardan ham oshib ketgan.

Institut Xitoyning Yevropa Ittifoqiga eksporti yilning birinchi yarmida ko‘pi bilan 296 milliard dollar bo‘lishini prognoz qilgan edi. Biroq seshanba kuni e’lon qilingan rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich prognozdan qariyb 6,3 milliard dollar ko‘p bo‘lib, 302 milliard dollarga yetgan.

Chip eksporti

Xitoy eksportining o‘sishiga global sun’iy intellekt sohasidagi taraqqiyot ortidan chiplarga bo‘lgan buyurtmalar oshishi ham turtki bo‘ldi. Ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakat 32 milliard dona integral mikrosxema eksport qilgan.

“Xitoy shoki 2.0” takrorlanishi mumkin

Mamlakatning yuqori eksport ko‘rsatkichlari qisman ichki talabning sustligi bilan izohlanmoqda. Bu esa ko‘pchilik tomonidan “Xitoy shoki 2.0” (China shock 2.0) deb ta’riflanayotgan, ya’ni 2000-yillardagi AQShga eksport to‘lqinining takrorlanishi yuzasidan xavotirlarni kuchaytirmoqda.

Gavekal Dragonomics konsalting kompaniyasining yaqinda e’lon qilgan hisobotiga ko‘ra, joriy yilning dastlabki to‘rt oyida yillik eksportning umumiy sanoat ishlab chiqarishidagi ulushi 24 foizga yetgan.

Bu Xitoy 2001-yilda Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lganidan beri qayd etilgan eng yuqori ko‘rsatkichdir. 2019-yilda bu nisbat 18,3 foizni tashkil etgan bo‘lsa, o‘tgan yili 22,3 foizgacha oshgan edi.