Elektromobillar qimmatlaydimi?

Nima o‘zgarmoqda?

Xitoy hukumati yangi energiya avtomobillari eksportida qo‘llanadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) qaytarish stavkasini kamaytirishga qaror qildi. Yangi tartibga ko‘ra, eksportchilarga qaytariladigan soliq ulushi 13 foizdan 9 foizga tushadi.

Eksport uchun QQS qaytarilishi ishlab chiqaruvchilarning xarajatlarini qisman qoplashga yordam beradi. Bu imtiyoz qisqarganda esa kompaniyalar avvalgidek miqdorda soliqni qaytarib ololmaydi. Natijada ularning eksportdan oladigan foydasi kamayishi mumkin.

Bu avtomobillar narxiga qanday ta’sir qiladi?

QQS qaytarish stavkasining 4 foiz bandga pasayishi avtomobillar narxi ham avtomatik ravishda 4 foizga oshadi, degani emas.

Ishlab chiqaruvchilar bu farqni turlicha qoplashi mumkin: foyda marjasini kamaytirish, xarajatlarni qisqartirish yoki eksport narxlarini oshirish orqali. Qaysi yo‘l tanlanishi kompaniyaning moliyaviy imkoniyatlari va xalqaro bozordagi raqobatga bog‘liq.

Shu sababli yangi qaror elektromobillar qimmatlashishiga olib kelishi mumkin, ammo narxlarning aniq qanchaga o‘zgarishini hozirdan aytish qiyin.

 O‘zbekistondagi xaridorlarga ta’siri qanday bo‘ladi?

Xitoy elektromobillari O‘zbekiston bozorida ham mavjud. Shuning uchun eksport xarajatlaridagi o‘zgarish mahalliy narxlarga ham ta’sir qilishi mumkin. Biroq bu ta’sir bir nechta omilga bog‘liq.

Agar ishlab chiqaruvchilar xarajatlarning oshgan qismini importchilarga o‘tkazsa, avtomobillarning xarid narxi ko‘tarilishi mumkin. Agar kompaniyalar o‘z foydasining bir qismidan voz kechsa, narxlar o‘zgarmasligi ham ehtimoldan xoli emas.

Bundan tashqari, O‘zbekistondagi yakuniy narxga logistika xarajatlari, valyuta kursi, import bojlari, soliqlar va diler ustamasi ham ta’sir qiladi. Shuning uchun Xitoydagi soliq siyosatidagi o‘zgarishni mahalliy bozordagi narxlarning muqarrar oshishi sifatida talqin qilish to‘g‘ri emas.

Nega bu qaror muhim?

Xitoy elektromobillar ishlab chiqarish va eksport qilishda muhim o‘rin tutadi. Eksportchilar uchun soliq imtiyozlarining qisqarishi kompaniyalarning narx belgilash siyosatiga, bozordagi raqobatga va foyda ko‘rsatkichlariga ta’sir qilishi mumkin.

O‘zgarishning amaliy natijasi 2027-yil aprelidan keyin, kompaniyalar yangi shartlarga qanday moslashishi va bu xarajatlarning qancha qismini xaridorlarga o‘tkazishiga qarab namoyon bo‘ladi.