Neft narxining $100 dan oshishi Markaziy Osiyo davlatlariga turlicha ta’sir qiladi

Jahon neft bozori yangi haftani yuqori narxlar bilan boshladi. Brent nefti 14-sentabr kuni bir barrel uchun $100 dan oshdi.

Reuters ma’lumotiga ko‘ra, Brent narxi dushanba kuni $107,61gacha ko‘tarilgan, WTI toifasidagi neft esa $102,53 atrofida bo‘lgan.

Narxlarning o‘sishiga Yaqin Sharqdagi vaziyatning yomonlashuvi, Saudiya Arabistoni energetika infratuzilmasiga hujumlar va global neft ta’minotidagi uzilishlar sabab bo‘lmoqda.

Markaziy Osiyoga ta’siri

Yuqori neft narxlari Qozog‘iston uchun nisbatan ijobiy omildir. Mamlakat mintaqadagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchilardan biri bo‘lib, eksportdan tushadigan daromadlar davlat moliyasi va tashqi savdoda muhim o‘rin tutadi.

2026-yil Qozog‘iston budjeti bir barrel neft uchun $60 narx asosida hisoblangan. Shuning uchun Brentning $100dan yuqori bo‘lishi uzoq davom etsa, mamlakatning eksport tushumlari va budjet daromadlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Markaziy Osiyoning barcha davlatlari ham yuqori neft narxidan bir xil darajada foyda ko‘rmaydi. O‘zbekiston, Qirg‘iziston va Tojikiston kabi davlatlar uchun neft va neft mahsulotlari narxining oshishi import xarajatlarini ko‘paytirishi mumkin. Ayniqsa, transport va logistika xarajatlari oshsa, bu oziq-ovqat va boshqa tovarlar narxiga ham bilvosita ta’sir qiladi.

Bundan tashqari, Markaziy Osiyodagi ayrim davlatlar Rossiyadan keladigan yoqilg‘iga ham bog‘lanib qolgan. Masalan, Tojikiston 2026-yilning birinchi yarmida import qilgan 599,5 ming tonna neft mahsulotining 91,1 foizini Rossiyadan olgan.

Shu sababli neft narxining uzoq vaqt $100dan yuqoriligicha qolishi mintaqa uchun ikki xil manzara yaratadi: eksportchi Qozog‘iston qo‘shimcha daromad oladi, importga tayanadigan davlatlarda esa yoqilg‘i, transport va inflyatsiya bosimi oshishi ehtimoli yuqori.