YuNISEF: bolalarning ijtimoiy tarmoqlardagi xavfsizligi uchun yosh cheklovlari yetarli emas

BMTning Bolalar jamgʻarmasi — YuNISEF onlayn makonda bolalar xavfsizligini taʼminlashda faqat yoshga oid cheklovlar bilan cheklanish yetarli emasligini taʼkidladi. Bayonot Avstraliyada oʻsmirlar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishga toʻliq taqiq joriy etilgani fonida eʼlon qilindi.

YuNISEF qayd etishicha, bolalarni raqamli muhitda himoya qilish boʻyicha davlatlarning harakatlari quvonarli, biroq qatʼiy taqiqlar ayrim hollarda aks taʼsir koʻrsatishi mumkin.

«Ijtimoiy tarmoqlar koʻplab bolalar, ayniqsa ijtimoiy jihatdan cheklangan yoki yolgʻiz qolgan oʻsmirlar uchun muloqot, taʼlim olish va oʻzini namoyon qilish imkonini beradigan muhim makon hisoblanadi», — deyiladi YuNISEF bayonotida.

YuNISEF yosh cheklovlari bolalarni zararli kontentdan himoya qilish, ularning shaxsiy daxlsizlik huquqini hurmat qilish va xavfsizligi past raqamli muhitlarga «siqib chiqarmaslik»ni koʻzda tutgan kengroq himoya strategiyasining bir qismi boʻlishi kerakligini taʼkidladi.

Shuningdek, jamgʻarma qonunchilik choralari onlayn platformalarning bolalar xavfsizligiga sarmoya kiritish majburiyatini almashtira olmasligini bildirdi. YuNISEF fikricha, yoshga oid qonunlar platforma dizayni, algoritmlar va kontent moderatsiyasini yaxshilash oʻrnini bosa olmaydi.

Tashkilot hukumatlar, regulyatorlar va texnologik kompaniyalarni bolalar va ularning oilalari bilan hamkorlikda xavfsiz, inklyuziv va bola huquqlariga hurmat bilan yondashilgan raqamli makon yaratishga chaqirdi.

Avstraliya va boshqa davlatlardagi choralar

• Avstraliyada 10 dekabrdan boshlab 16 yoshga toʻlmaganlar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish taqiqlandi. Bu dunyoda birinchi bor oʻsmirlarning ijtimoiy tarmoqlarga kirishini toʻliq cheklaydigan qonun hisoblanadi.
• TikTok, Snapchat, YouTube, X, Facebook va Instagram kabi yirik platformalar qonun doirasiga kiritilgan.
• Qonun talablarini bajarmagan kompaniyalarga 50 million Avstraliya dollarigacha jarima solinishi mumkin.
• Avstraliyadan keyin Daniya hukumati ham 15 yoshgacha boʻlgan bolalarning ijtimoiy tarmoqlarga kirishini cheklash rejalarini maʼlum qildi. Tegishli qonun 2026 yil oʻrtalarigacha qabul qilinishi kutilmoqda.