ЮНИСЕФ: болаларнинг ижтимоий тармоқлардаги хавфсизлиги учун ёш чекловлари етарли эмас

БМТнинг Болалар жамғармаси — ЮНИСЕФ онлайн маконда болалар хавфсизлигини таъминлашда фақат ёшга оид чекловлар билан чекланиш етарли эмаслигини таъкидлади. Баёнот Австралияда ўсмирлар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланишга тўлиқ тақиқ жорий этилгани фонида эълон қилинди.

ЮНИСЕФ қайд этишича, болаларни рақамли муҳитда ҳимоя қилиш бўйича давлатларнинг ҳаракатлари қувонарли, бироқ қатъий тақиқлар айрим ҳолларда акс таъсир кўрсатиши мумкин.

«Ижтимоий тармоқлар кўплаб болалар, айниқса ижтимоий жиҳатдан чекланган ёки ёлғиз қолган ўсмирлар учун мулоқот, таълим олиш ва ўзини намоён қилиш имконини берадиган муҳим макон ҳисобланади», — дейилади ЮНИСЕФ баёнотида.

ЮНИСЕФ ёш чекловлари болаларни зарарли контентдан ҳимоя қилиш, уларнинг шахсий дахлсизлик ҳуқуқини ҳурмат қилиш ва хавфсизлиги паст рақамли муҳитларга «сиқиб чиқармаслик»ни кўзда тутган кенгроқ ҳимоя стратегиясининг бир қисми бўлиши кераклигини таъкидлади.

Шунингдек, жамғарма қонунчилик чоралари онлайн платформаларнинг болалар хавфсизлигига сармоя киритиш мажбуриятини алмаштира олмаслигини билдирди. ЮНИСЕФ фикрича, ёшга оид қонунлар платформа дизайни, алгоритмлар ва контент модерациясини яхшилаш ўрнини боса олмайди.

Ташкилот ҳукуматлар, регуляторлар ва технологик компанияларни болалар ва уларнинг оилалари билан ҳамкорликда хавфсиз, инклюзив ва бола ҳуқуқларига ҳурмат билан ёндашилган рақамли макон яратишга чақирди.

Австралия ва бошқа давлатлардаги чоралар

• Австралияда 10 декабрдан бошлаб 16 ёшга тўлмаганлар учун ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш тақиқланди. Бу дунёда биринчи бор ўсмирларнинг ижтимоий тармоқларга киришини тўлиқ чеклайдиган қонун ҳисобланади.
• TikTok, Snapchat, YouTube, X, Facebook ва Instagram каби йирик платформалар қонун доирасига киритилган.
• Қонун талабларини бажармаган компанияларга 50 миллион Австралия долларигача жарима солиниши мумкин.
• Австралиядан кейин Дания ҳукумати ҳам 15 ёшгача бўлган болаларнинг ижтимоий тармоқларга киришини чеклаш режаларини маълум қилди. Тегишли қонун 2026 йил ўрталаригача қабул қилиниши кутилмоқда.